Cultuur & Uitgaan

Uitgelicht

Cultuur & Uitgaan

100 ARTIKELENNIEUW (100)
Gisteren, 15:20

’Kerst is plezier en drama’

nieuwleestijd 2 min

’Kerst is plezier en drama’

2 min leestijd

Tommy Wieringa als zanger. Het is niet het eerste waar je aan denkt, als je het hebt over de succesvolle schrijver van onder andere ’Joe Speedboot’ en ’Dit zijn de namen’. Toch is het zo. De groep Frommermann trekt door het land met een kerstshow, samen met Tommy Wieringa, die zijn debuut maakt als zanger. In een stemmige, intieme setting reiken het gezongen en gesproken woord elkaar broederlijk de hand.

Verder Lezen?


Toegang tot onze beste artikelen vanaf €9,99 per maand.

Al Abonnee?

Repeteren

Frommermann en Wieringa zijn al weken druk aan het repeteren. „Om muziek en tekst in elkaar te vlechten.” Wieringa als zanger, dat is toch bijzonder? De schrijver doet er niet bijster opgewonden over. Heeft natuurlijk wel wat zangles genomen. „Ach, ik hoef niet zoveel te doen hoor. Het is inderdaad wel zo, dat ik voor het eerst in mijn leven in het openbaar zing. Vroeger heb ik wel eens zingende poëzie gedaan. Er bestaat verwantschap, maar wat ik rond kerst ga doen is toch heel wat anders. ’White Christmas’, ’Have yourself a merry little Christmas’ en andere klassiekers is heel wat anders dan een gedicht voordragen.” Overigens wordt er in het programma ook muziek van Reger, Rachmaninoff en Schubert gebracht.

Sociale plicht

Is Kerst betekenisvol voor Wieringa? „Net zo veel en net zo weinig als voor andere mensen.” En nu serieus? „Het is een beladen tijd die, als je geluk hebt, goed uitpakt. De sociale plicht en de confrontatie met elkaar – die is vrij ingrijpend vind ik. Je kruipt bij elkaar in de állerdonkerste tijd van het jaar. Geen wonder dat kerst zo’n grote rol speelt in de verbeelding en in de literatuur. Je bent tot elkaar veroordeeld in het holst van het jaar.

Geweldige klap

Dat liep bij Wieringa een keer minder goed af. „Wij kruipen ook bij elkaar. Ik ben ook tot familie veroordeeld. Drie jaar terug kreeg ik nog een geweldige klap in mijn gezicht van mijn zus. Zomaar ineens, uit het niets. Dat was heel bijzonder om te ervaren.” Hij lacht er nu hartelijk om. Daarna: „Ik weet nog steeds niet precies waarom, maar ik had nog lange tijd een irritante piep in mijn oor.”

Het vocaal ensemble Frommermann is ontstaan tijdens het Grachtenfestival, toen een groep zangers een hommage aan de Comedian Harmonists bracht, het legendarische Berlijnse mannenensemble. Dit eenmalige Amsterdamse optreden was zo’n succes dat de groep besloot om door te gaan. Ze noemden zich Frommermann – naar Harry Frommermann, die de Comedian Harmonists oprichtte. Humor is een essentieel onderdeel van hun shows.

„Tijdens de repetities viel mij op dat er veel wordt gezongen over moeder en zoon; Maria en het Christuskind. Deze traditie is een inspiratiebron voor mijn verhalen in Frommerkerst.”

„Het karakteristieke aan kerst blijft toch het plezier maar ook het drama eromheen”, zegt Wieringa. „De eenzamen lijden extra omdat de rest van de wereld samenkoekt rond de kerstboom. Dit verhevigt de eenzaamheid.”

Gisteren, 15:15

Boekrecensie De moord op Commendatore

nieuwleestijd 1 min

Boekrecensie De moord op Commendatore

1 min leestijd

Alle typische Murakami-ingrediënten zijn weer aanwezig in ’De moord op Commendatore’: melancholie over stukgelopen liefdesrelaties, bovennatuurlijke verschijnselen en een spannende intrige vol onverwachte wendingen.

Verder Lezen?


Toegang tot onze beste artikelen vanaf €9,99 per maand.

Al Abonnee?

Net als altijd en toch wordt het nooit voorspelbaar en is elke nieuwe roman van Haruki Murakami (1969) weer een ontdekking.

Eerste deel

Amper anderhalf jaar geleden verscheen zijn verhalenbundel ’Mannen zonder vrouw’ en nu al ligt het vuistdikke eerste deel van de roman ’De moord op Commendatore’ op tafel (deel 2 verschijnt 12 januari). Ondanks die hoge productiviteit blijft zijn werk onverminderd intrigeren.

Een niet met name genoemde kunstschilder trekt zich terug in de voormalige atelierwoning van een beroemde, maar dement geworden collega. Hij verkeert in een dubbele crisis: zijn vrouw heeft hem tot zijn volslagen verrassing laten weten van hem te willen scheiden en hij ontdekt – na jarenlang commerciële portretten gemaakt te hebben - niet meer te kunnen schilderen.

Moordpartij

Op de zolder van zijn nieuwe onderkomen vindt hij een raadselachtig schilderij van een moordpartij dat door zijn dementerende voorganger gemaakt moet zijn. Dan wordt hij benaderd door een mysterieuze buurman die hem vraagt voor een fabelachtig bedrag diens portret te schilderen. En tot slot vindt hij in een onderaards hol een oude boeddhistische bel die bij nacht door een spookachtig wezen – een Idea - geluid wordt.

Al deze op het oog zeer uiteenlopende bestanddelen weet Murakami aaneen te smeden tot een hecht en volkomen logisch verhaal.

Moeiteloos put hij uit de Europese en Japanse literatuur en muziek: het verhaal met de ondergrondse bel is gebaseerd op een soortgelijk Japans verhaal uit de 18e eeuw, de moord op het doek refereert aan de opera Don Giovanni.

Murakami lezen blijft een bedwelmende bezigheid.

Ter ere van het uitkomen van deel 2 van ’De moord op Commendatore’ wordt in Rotterdam zaterdag 13 en zondag 14 januari op het cruiseschip SS Rotterdam een Murakamiweekend gehouden. Hier worden workshops, interviews en lezingen gehouden, films vertoond en treden tal van artiesten op, onder wie Jett Rebel, Lavinia Meijer, Benjamin Herman, Dolf Jansen en tientallen anderen. Meer informatie op www.murakami.nl.

Gisteren, 15:13

Boekrecensie Ronelda Kamfer

nieuwleestijd 1 min

Boekrecensie Ronelda Kamfer

1 min leestijd

Ronelda S. Kamfer is een nieuwe ster aan het Zuid-Afrikaanse literaire firmament.

Verder Lezen?


Toegang tot onze beste artikelen vanaf €9,99 per maand.

Al Abonnee?

Ze schrijft tamelijk rauwe gedichten, gebaseerd op haar leven in een township, de zwarte wijken aan de rand van de grote stad. In haar derde bundel, ’Mammie’, probeert ze het verlies van haar moeder te verwerken.

Daarvoor heeft ze weinig literaire trucjes nodig, weinig stijlmiddelen. Het leven in een township is opwindend en beklemmend genoeg. Voortdurend voelt de lezer hoe de dichter haar moeder mist. Zoals in het korte, wrange ’Onrust’: „ik hoop dat ze niet/ in vrede rust/ ik hoop dat ze het daar/ afschuwelijk vindt.” Verzwegen wordt de conclusie: ik hoop dat ze weer naar mij terug wil komen. Het enige stijlmiddel hier is de parallellie. Haar vader probeert ’een goede moeder te zijn’, ’maar er is niemand die kookt’. In sommige gedichten blijkt wat gebeurt als de moeder haar kinderen niet kan beschermen. Zo is er de ’Getuigenis’ van een vriendin die in de kerk vertelt hoeveel haar vader van haar houdt, maar verzwijgt dat hij haar verkracht.

In het slotgedicht is het kleine zusje Allisen ’weg’, dat wil zeggen, ze is verslaafd, ze steelt en ze is bij gangsters gaan wonen. Bij zo’n heftig leven lijkt mooischrijverij ongepast.

Gisteren, 15:11

Boekrecensie Kleine wijze wolf

nieuwleestijd 1 min

Boekrecensie Kleine wijze wolf

1 min leestijd

Gijs van der Hammen & Hanneke Siemensma: ’Kleine wijze wolf’. Uitg. Hoogland & Van Klaveren, €14,50.

Verder Lezen?


Toegang tot onze beste artikelen vanaf €9,99 per maand.

Al Abonnee?

Uitgeverij Hoogland & Van Klaveren is geen heel grote uitgeverij, maar ze hebben daar wel een neus voor fraaie prentenboeken. Kijk maar eens naar ’Kleine wijze wolf’, geschreven door Gijs van der Hammen en op bijzondere wijze geïllustreerd door Hanneke Siemensma.

De boodschap in het verhaal is misschien niet superorigineel, maar dat is in dit geval helemaal niet storend. Vooral omdat het niet sentimenteel en overdreven belerend wordt gebracht. En op zich vinden kinderen het juist vaak fijn als er een oplossing voor een probleem wordt aangedragen waar zij zelf ook mee te maken kunnen krijgen.

Kleine wijze wolf leest graag dikke boeken en weet dat hij erg slim is. Maar als andere dieren in het bos hem iets willen vragen heeft hij nooit tijd voor ze. Op een dag wordt hij bij de koning geroepen, die ernstig ziek is. Hij gaat op weg en verdwaalt in het bos. Gelukkig waren de dieren waar hij nooit tijd voor had niet zo egoïstisch als hij. Ze volgden hem, omdat ze het vermoeden hadden dat hij wel eens onderweg hun hulp kon gebruiken. En dat blijkt te kloppen.

Als de vorst hem als dank voor zijn hulp een eigen plek aanbiedt, waar hij in alle stilte kan studeren, slaat hij dat af. Want ook hij heeft nu begrepen dat kennis hebben pas zin heeft als je het kunt delen.

Hanneke van den Berg

Gisteren, 14:15

Boekrecensie Martine Kamphuis

nieuwleestijd 1 min

Boekrecensie Martine Kamphuis

1 min leestijd

Martine Kamphuis: ’Zondebok’. Uitgeverij De Crime Compagnie. € 15.

Verder Lezen?


Toegang tot onze beste artikelen vanaf €9,99 per maand.

Al Abonnee?

Een vrouw die thuis een kinderopvang leidt, wordt gearresteerd op verdenking van kindermisbruik. Deze Anja bekent maar zwijgt verder in alle talen. Psychologe in opleiding Wynona Post (WP) moet een forensisch psychologisch rapport opstellen om een beeld van de verdachte te krijgen en te zien of ze toerekeningsvatbaar is. Anja mag volgens de wet weigeren om mee te werken, wat de terneergeslagen vrouw dan ook doet. De impulsieve, nieuwsgierige WP gaat daarom zelf op onderzoek uit door haar familieleden te ondervragen. Buiten haar boekje dus en dat brengt haar in verlegenheid. Beschroomd brengt ze wekelijks verslag uit bij haar supervisor die telkens een positieve draai aan haar misstappen weet te geven. WP twijfelt aan de schuldbekentenis van Anja en probeert haar geest te doorgronden. De lezer krijgt zo een fraai inkijkje in haar stuiterende gedachtegang. In haar ijver ziet ze overal potentiële verdachten. En dat haar intuïtie haar niet bedriegt, blijkt wel uit het feit ze nu zelf geschaduwd en achtervolgd wordt. Deze derde thriller in de WP-serie kent spannende scènes, wijze lessen in de psychologie en zelfs een vleugje romantiek. Kamphuis is zelf psychiater die mensen met een gedragsstoornis helpt. Met de kennis die WP opdoet en die haar supervisor spuit, hoor je als het ware de stem van de auteur.

Ineke Berkhout

Gisteren, 14:14

Boekrecensie Carlos Ruiz Zafón

nieuwleestijd 1 min

Boekrecensie Carlos Ruiz Zafón

1 min leestijd

Carlos Ruiz Zafón: ’Het labyrint der geesten’. Vert. Nelleke Geel. Uitg. Signatuur, €29,99.

Verder Lezen?


Toegang tot onze beste artikelen vanaf €9,99 per maand.

Al Abonnee?

Het is met 845 pagina’s verreweg het dikste deel van zijn cyclus ’Het kerkhof der vergeten boeken’. Dikker dan nodig wellicht. Maar ’Het labyrint der geesten’ is desondanks een waardige afsluiting van de reeks van vier romans.

Dit keer is de hoofdrol weggelegd voor Alicia Gris, die als klein meisje – midden in de Spaanse Burgeroorlog - gered wordt door Fermin Romero de Torres, die we kennen uit de drie eerdere delen.

Tijdens een bombardement verliezen ze elkaar weer uit het oog. Pas twintig jaar later komen ze elkaar weer tegen. Gris is dan een

superslimme geheim agente die de verdwijning van een minister onderzoekt.

Na een lange speurtocht, waarbij de goeden zich soms ontpoppen als slechteriken en andersom, ontdekt zij een – historisch correct – complot van Francogetrouwen die kinderen weghaalden bij dissidenten en toewezen aan aanhangers van het regime.

Ruiz Zafon vertelt zijn verhaal op de hem zo eigen wijdlopige wijze, vol romantiek en drama, wreedheid en bedrog. Meer nog dan in de drie vorige delen siert hij zijn verhaal op met taalkundige krullen en guirlandes. Soms wat al te breedvoerig, maar vaak ook biedt het mooie beelden, zoals zijn omschrijving van een steegje: ’nauw als de spleet tussen de billen van een seminarist’.

Sonja de Jong

Gisteren, 13:46

Theatergroep Bambie is terug. En hoe!

nieuwleestijd 2 min

Theatergroep Bambie is terug. En hoe!

2 min leestijd

De dirigent heft zijn handen omhoog, de spanning stijgt. De musici om hem heen ademen in, de handen gaan hoger, de borstkas rijst mee, hoger en hoger.... en dan laat de dirigent zijn handen ineens vallen. Een anticlimax.

Verder Lezen?


Toegang tot onze beste artikelen vanaf €9,99 per maand.

Al Abonnee?

Het ritueel wordt een paar keer herhaald totdat een van de spelers de bijna ondraaglijke stilte doorbreekt met een paar keiharde klappen met de bekkens

Het is een van de vele scènes in de nieuwe Bambie-voorstelling die woensdag en donderdag in de Toneelschuur te zien is. Een voorstelling waarin het gaat over tijd, over het rekken van tijd en het verstrijken van de tijd. Over versnelling en vertraging, over hooggespannen verwachtingen, over het leven dat soms razendsnel voorbij lijkt te vliegen, terwijl een minuut wachten oneindig lang kan duren. Over de talloze soms poëtische en soms uiterst prozaïsche momenten waarin het fenomeen tijd een grote rol speelt. Na een paar jaar stilte is het gezelschap – dat de afgelopen twintig jaar bijna elk jaar een nieuwe voorstelling maakte tot de subsidie stopte in 2013 – weer terug. En hoe!

Het lijkt alsof ze zichzelf opnieuw hebben uitgevonden in de samenwerking met de muzikanten van de Eef van Breen Group. Hun beeldende, absurdistische en geestig wijze van theatermaken, meestal over figuren die worstelen met krachten die hun lichamen ver te boven gaan, wordt op een zeldzaam vanzelfsprekende wijze gekoppeld aan de muziek. De drie musici spelen mee, de drie mimers maken muziek. Alsof ze al jaren samen werken.

De voorstelling begint traag, met een eindeloze 'loop' van personages, die vertrekken aan de ene kant van de sobere ruimte – een ontwerp van Hester Jolink – en aan de andere kant weer binnenkomen. Wachten, kijken, zoeken naar betekenis. Tot de muziek het overneemt. ’Bambie is Back’ is een potpourri van snel wisselende scènes, waarin soms een miniverhaal wordt verteld (jongen en meisje zijn verliefd- zij is zwanger – ze lopen met kind- ze zwaaien het kind uit- ze lopen krom – ze vallen om) en soms alleen maar een reeks fysieke acties te zien valt. Heel geestig is de scène waarin een aantal handelingen wordt benoemd – eating, sleeping, laughing, breathing, dying enzovoorts – , waarbij de Bambie-kernleden Paul van der Laan en Jochem Stavenuiter, de handeling verbeelden. Sneller en sneller gaat het tot ze erbij neervallen. Opvallend vaak speelt de dood een rol, zoals in een hilarische scène waarin de stervende telkens maar weer opnieuw zijn laatste adem lijkt uit te blazen. Bij platvloerse gedachten – iemand bekijkt begerig de glimmende schoenen van de stervende – klinken verheven tonen. Of omgekeerd. Bambie speelt met de tijd en dus met alles wat de mens zoal bezighoudt tussen de eerste en de laatste ademteug.

Bambie & Eef van Breen Group met Bambie is Back. Gemaakt en gespeeld door: Eef van Breen, Stathis Elio, Ibelisse Guardia, Paul van der Laan, Eva Tebbe en Jochem Stavenuiter. Eindregie: Erik Whien. Te zien: Toneelschuur, 13 en 14 december. Meer info: bambie.nu

10 dec. 2017

Poëzie, ballet en muziek in een totaalvoorstelling

nieuwleestijd 2 min

Poëzie, ballet en muziek in een totaalvoorstelling

2 min leestijd

Het Kennemer Jeugd Orkest (KJO) had een concert kunnen geven, de Haarlemse Balletschool een dansuitvoering en het Stedelijk Gymnasium een poëzieavond. Maar de drie kozen voor een bijzondere totaalvoorstelling die zaterdag een voor een volle grote zaal zorgde in de Philharmonie.

Verder Lezen?


Toegang tot onze beste artikelen vanaf €9,99 per maand.

Al Abonnee?

Familie, vrienden en bekenden bewonderen er de vorderingen van de uitvoerenden, zowel jonge muzikanten als balletdanseressen en dichters. Poëzie staat voorop in de voorstelling die haar naam ontleent aan het gedicht ’Alles knip ik met mijn schaar’, geschreven door gymnasiaste Annemijn Kramer.

Eerst wordt op het podium, dat in verschillende kleuren licht wordt gezet, een gedicht voorgedragen, met op de achtergrond een kleine choreografie. Het Kennemer Jeugdorkest speelt klassieke muziek die bij het gedicht past en de balletleerlingen van de Haarlemse balletschool dansen er symbolische en sfeervolle beelden bij.

Het orkest zit vóór het podium, de eerste rijen stoelen zijn weggehaald. Poëzie, muziek en ballet versterken elkaar en gaan vloeiend in elkaar over. Er is geen pauze, wat de eenheid versterkt.

De organisatie moet een enorme klus zijn geweest. Zeker 150 jongeren en een aantal volwassenen leveren een eigen, heel verschillend aandeel. Als totaalproject is de voorstelling afhankelijk van de samenwerking tussen de drie partijen. Die is gelukt, alle puzzelstukjes vallen tijdens deze avond precies op hun plaats. De gedichten zijn geselecteerd uit de eveneens ’Alles knip ik met mijn schaar’ getitelde jubileumbundel, voortgekomen uit de poëziewedstrijd waaraan de leerlingen van het Stedelijk Gymnasium al 35 jaar kunnen meedoen.

De voordracht is van een viertal gymnasiasten, sommige gedichten zijn van henzelf. Dirigent Matthijs Broers is verantwoordelijk voor de muziek, met als gastcomponist en -pianist Rik Elings. Broers begeleidt het grote KJO in goedgekozen composities van onder anderen Katchaturian, Bizet en Gounod. Het KJO heeft een grote strijkerssectie. Het slagwerk speelt in een aantal composities een belangrijke rol.

Rosemarije Zuidgeest en Marije Koning van de Haarlemse Balletschool schreven alle choreografieën bij gedichten en muziek en zorgden voor de smaakvolle, zorgvuldig gekozen aankleding. Een groot aantal danseressen, in groepen van kleuterleeftijd tot volwassenen, studeerde de choreografieën in en voert ze uit terwijl het orkest speelt. Het ballet illustreert muziek en poëzie, zoals bij het gedicht ’Mijn fiets’ van Rozemarijn Jacobs. Het KJO speelt ’Farandole’ uit ’Suite L’Arlésienne’ van Bizet en enige danseressen fietsen over het podium, alsof ze tegen wind en regen op boksen, precies als in het gedicht. In ’Jij had’ (Parel Wilmering) wordt de tegenstelling in kleding uitgebeeld.

Erg mooi ook is de spiegelchoreografie, uitgevoerd met witte maskers op, als beeld bij het gedicht ’Wat zijn we toch slim’ van Daantje de Leur.

10 dec. 2017

Spinvis weergaloos in afgeladen Patronaat

nieuwleestijd 2 min

Spinvis weergaloos in afgeladen Patronaat

2 min leestijd

Toen Spinvis zaterdagavond in het afgeladen Patronaat in Haarlem het intro van het nummer ’Ik wil alleen maar Zwemmen’ inzette, klonk er een enthousiast herkenningsapplaus. Een publieksfavoriet!

Verder Lezen?


Toegang tot onze beste artikelen vanaf €9,99 per maand.

Al Abonnee?

Vervolgens begon Erik de Jong Lou Reeds ’Vicious’ te zingen, dat dezelfde inleidende akkoorden kent: ’Vicious; you hit me with a flower’. Alsof hij wilde onderstrepen wat hij in interviews al zo vaak gezegd heeft: Spinvis maakt geen kleinkunst, maar popmuziek.

Het concert dat Spinvis in het strak uitverkochte Patronaat gaf was weergaloos. De Jong had zich met zijn groep eerder dit jaar natuurlijk ook al op Bevrijdingspop bewezen, maar in de Patronaat-setting is er nog meer gelegenheid om je als toeschouwer op de details en nuances te concentreren.

Vijftien jaar geleden debuteerde De Jong als Spinvis met een helemaal in zijn eentje thuis met samples vol gespeeld, eigenzinnig Nederlandstalig liedjes-album. ’Geknutseld’ werd er hier en daar wel wat neerbuigend geschreven. Maar dat is onzin. Over alle details was nagedacht.

De plaat bleek een ’overnacht’ succes en vanaf dat moment was De Jong – die een conservatoriumopleiding compositie achter de kiezen had – een veelgevraagd componist.

Inmiddels mag hij zich tot de ’groten’ rekenen. Als tekstschrijver doet hij niet onder voor Nijgh, Annie MG of Van Roozendaal. De Jong verliest zich niet in lege abstracties, maar prikkelt met concrete beelden. De mensen en straten in zijn liedjes hebben namen, de auto’s hebben merken en de boeken en songs waarover hij zingt hebben titels.

Als componist heeft hij evenzeer een unieke stijl. Met constructies die bewust en beetje ’scheef’ zijn. Of gewoon met schitterende refreinregels.

Voor het ontroerende lied ’Duizend Zwaluwen’, waarvan de tekst overigens door jeugdvriend Evert-Jan van den Brink werd geschreven en dat uitgroeide tot één van de hoogtepunten in Haarlem, zou Frans Halsema veertig jaar geleden een moord hebben gepleegd.

De liedjes van Spinvis troosten. Anders dan bij Borsato blijft bij hem de aarde rond. De zon blijft ook schijnen en de vogels blijven zingen. Wat er ook gebeurt, de dingen houden hun loop, zoals dat altijd is gegaan. Ook drama en pijn zijn vergankelijk. Een geruststellend idee: ’Zeven jaar later gaan we weer gewoon naar Artis’.

De twee meest recente en gerijpte albums, ’Tot ziens, Justine Keller’ en ’Trein Vuur Dageraad’, staan centraal in het Patronaat. De vijf muzikanten – die stuk voor stuk meerdere instrumenten bespelen – voelen de sfeer feilloos aan.

Celliste Saartje van Camp, die ook gitaren, klavier en zingende zaag speelt, blijkt tevens prachtig te zingen. Ruim duizend mensen zijn bijna twee uur achtereen muisstil en begeesterd.

9 dec. 2017

Domenica Trio op dreef in intrigerend programma

nieuwleestijd 2 min

Domenica Trio op dreef in intrigerend programma

2 min leestijd

't Mosterdzaadje is ondanks het barre weer behoorlijk gevuld. Het intieme concertpodium heeft een schare trouwe bezoekers.

Verder Lezen?


Toegang tot onze beste artikelen vanaf €9,99 per maand.

Al Abonnee?

Het Domenica Trio beloont hen met een intrigerend programma dat reikt van Bach tot Van den Boogaard en daarmee muziek van ruim drie eeuwen bestrijkt. Bachs bekende Goldberg Variaties klinken op drie strijkinstrumenten net zo mooi als op klavecimbel.

Voor de spelers is het even wennen, de droge akoestiek is lastig. Korte, zachte tonen moeten dan wat extra zorg krijgen om ze mooi te laten klinken. Daar komt bij dat een strijktrio het sowieso moeilijker heeft dan een strijkkwartet. Harmonieën zijn gebaseerd op vierklanken, met drie spelers moet daarin een balans gevonden worden. Na een paar maten lukt dat uitstekend.

Bach is de basis voor het verdere programma. Eisler schreef Uber BACH voor strijktrio en gebruikte in dit werk zowel een bij Bach bekende vorm, Preludium en Fuga, als een motief op de noten B (Bes), A, C en H (B). Het resultaat is een toegankelijk, harmonisch herkenbaar muziekstuk met een wat sombere ondertoon.

Sekvence voor strijktrio van de jonge Tjechische componist Roman Haas is lichtvoetig en afwisselend. Volksmuziekelementen, canonische inzetten, syncopen maar ook brede melodielijnen die polyfonisch om elkaar heen draaien. Het Domenica Trio is het op het lijf geschreven, alle verrassende effecten worden zorgvuldig uitgespeeld.

Voor componist Van den Boogaard is het schrijven van een trio een uitdaging, juist vanwege de gevoelde noodzaak van vierstemmigheid. De drie delen van Trio (2016) tonen een breed scala aan kleuren en karakters.

Het openingsdeel heeft een vurig thema met een lieflijk contrathema. Vanuit beweging komt het stuk langzaam tot verstilling, waarna de thema's terugkeren, zij het 'ondersteboven'. Deel 2 is gebaseerd op het ideale interval voor strijkers: de kwint. Het lijkt alsof de spelers nog even stemmen, maar het stuk is al begonnen. Er ontstaat een vrolijke Ierse jig, in 7/8 maat. De laatste maten verwijzen naar het melancholische Lamento waarin alle drie de strijkers mooi uit de verf komen en een 'vierde stem' niet gemist wordt.

Het publiek is terecht enthousiast en wil het na Beethovens Trio in G nog eens horen.

Domenica Trio. Tony Rous - viool, Suzan Rous - altviool en Irene van den Heuvel - cello. Met werken van Bach, Hanns Eisler, Roman Haas, Bernard van den Boogaard en Beethoven. Gehoord: 8 december, ’t Mosterdzaadje Santpoort-Noord.

9 dec. 2017

Sue the Night in Patronaat: professioneler dan ooit tevoren

nieuwleestijd 2 min

Sue the Night in Patronaat: professioneler dan ooit tevoren

2 min leestijd

Ergens in de tweede helft van haar Patronaatconcert memoreerde Suus de Groot aan 2009, toen ze in dezelfde grote zaal stond met haar toenmalige groep John Doe’s Revenge.

Verder Lezen?


Toegang tot onze beste artikelen vanaf €9,99 per maand.

Al Abonnee?

Het was de finale van de Rob Acda Award, die ze won – overigens met heel andere muziek dan ze nu maakt. Haar grote wens was destijds om nogmaals op dat podium te spelen. Afgelopen vrijdag was het zo ver. Ditmaal met haar huidige band Sue the Night.

Twee jaar geleden stond Sue the Night nog in de kleine Patronaatzaal. Ditmaal in een goed gevulde grote. In termen van populariteit is dat progressie. Die is ook te verklaren. Eerder dit jaar verscheen er een tweede plaat van Suus, ’Wanderland’.

Ze speelde zich een slag in de rondte en stond onder meer in 2016 op Bevrijdingspop. En uiteraard deed haar verkiezing tot ’huisband’ van DWDD in het seizoen 2016/2017 veel voor haar bekendheid.

Door al die ervaring presenteert de groep zich ditmaal in Haarlem professioneler dan ooit tevoren. Perfect ingespeeld, zelfverzekerd en met een geraffineerde lichtshow bestaande uit een tiental lichtslangen die vanuit de nok van de zaal naar het podium lopen en waarvan het schijnsel in alle mogelijke kleuren en ritmes geprogrammeerd kan worden.

Echte hits heeft Sue the Night nog niet. Niet zoals bijvoorbeeld Chef’Special met ’In Your Arms’. Daarvoor missen de songs van Suus net dat ultieme refreinregeltje dat blijft hangen. Ze laat zich er niet door uit het veld slaan en compenseert het ruimschoots met haar overrompelende charme en spontane podiumaanwezigheid.

Zoals in het tweede of derde liedje wanneer plots haar haar los gaat en in alle blondheid voor haar ogen wappert. „Waar is mijn speldje nou?”, vraagt ze na afloop van het nummer, terwijl ze met haar handen door haar haar woelt. En als de band al iets nieuws wil inzetten, reageert ze: „Wacht even jongens, even m’n knot goed doen….”

De muziek van Sue the Night is een melange van pop en rock-invloeden, met een nadrukkelijke galm als bindmiddel. Gitarist Thijs van der Klugt zet als een architect zijn ingenieuze snarenbouwwerken neer die met de ritmesectie de basis van het bandgeluid vormen.

Violist Matthijs Barnhoorn geeft de songs een karakteristiek, wat oriëntaals timbre mee. Pop volgens het boekje. Alleen de drums detoneren wat, want té nadrukkelijk herinnerend aan de nogal mechanische Depeche Mode stijl van de jaren tachtig. Daardoor wordt iedere poging tot subtiliteit als het ware weggedreund.

Achter in de zaal, richting bar wordt veel en voortdurend gekwebbeld. Teveel! Vooraan bij de podium staan de echte fans. Ze klappen mee met de bijna-hit ’The Whale’. „Lekker hoor!”, roept Suus en je ziet haar genieten.

Sue the Night. Gezien: vrijdag 8 december, Patronaat Haarlem

8 dec. 2017

Spelen met De Fransse Eijkel

nieuwleestijd 4 min

Spelen met De Fransse Eijkel

4 min leestijd

Wat ze doen met ’De Fransse Eijkel’ valt niet makkelijk in een hokje te plaatsten. Kleinkunst of cabaret is het niet, vinden ze, al willen ze best onder die noemer in de programmaboekjes van de theaters staan. Er zitten sketches in hun voorstelling, ballet en mime, je zou het bewegingstheater kunnen noemen, of een montagevoorstelling met tekst en muziek, maar dat klinkt misschien te saai.

Verder Lezen?


Toegang tot onze beste artikelen vanaf €9,99 per maand.

Al Abonnee?

,,Het is een voorstelling om te lachen’’, vindt Sanne Franssen (24). ,,Met leuke stukjes’’, vult Christian van Eijkelenburg (27) aan.

De twee vormen samen De Fransse Eijkel. ,,Veel mensen willen weten wat de naam betekent, maar hij verwijst simpelweg naar onze achternamen. Wij wilden graag iets anders, iets aparts, dat is dus kennelijk gelukt’’, zegt Sanne.

’De Fransse Eijkel speelt’ is het eerste avondvullende programma van het duo. Vorig seizoen stonden ze al wel met enkele scènes uit de voorstelling op toneel in de finalistenavond van het kleinkunstfestival, waarmee ze met drie finalisten een rondje langs de theaters maakten.

Publieksprijs

Op het Amsterdams Kleinkunst Festival wonnen ze in 2016 de publieksprijs, wat een mooie erkenning is voor hun kwaliteit en talent. Dat het publiek geïnteresseerd is in winnaars van zo’n prijs, bleek vorige week in De Speeldoos in Baarn, waar de première vanwege de grote belangstelling moest uitwijken van de kleine naar de grote zaal. ,,In Breda, daar kennen we allebei echt niemand, stonden we tot onze verrassing ook voor een volle zaal. Dat is echt cool’’, zegt Christian.

De twee openen de avond niet bepaald enthousiast. Ze staan als twee kinderen, met ballon en lolly, tussen grote Lego-blokken, die het decor vormen. Met een nogal monotone monoloog, die ze met z’n tweeën synchroon uitspreken, met hier en daar een dissonantje dreunen ze op dat het publiek eens een andere avond kan krijgen dan verwacht. Voor wie daar geen zin in heeft, wijzen ze resoluut op de uitgang. Dat doen ze met zo’n technische perfectie, timing, gekke tekst en uitstraling dat het publiek meteen meer van ze wil zien.

Uitvergroting

In sneltreintempo komen er verrassende situaties op de planken. De twee genieten zichtbaar van het spelen en dansen. Van zichzelf laten ze niets zien. ,,Nee, het gaat ons echt om het spelen. Misschien zie je soms een uitvergroting van onszelf. We vinden het ook leuk om dingen juist om te draaien, zoals in de openingsscène. Iedereen adviseerde ons ook om gelijk te beginnen met een klapper, vrolijk en leuk. Maar wij wilden graag down beginnen’, zegt Christian.

Dode flamingo

Verschillende personages komen een paar keer terug, zoals twee vriendinnen die iedere keer weer ruzie krijgen, twee jongeren die elkaar via de telefoon op een festival proberen te vinden en twee dierenverzorgers die zich over een dode flamingo ontfermen.

Tussendoor is er bijvoorbeeld een dans met een fluoriserende expandaball, een paardendans en een scène uit een Pippi Langkousfilm, waarbij ze lipsync de stemmen van Tommie en Annika playbacken, met een gekke twist aan het einde.

,,Die stemmetjes zijn ooit door volwassenen ingesproken die een kinderstemmetje nadeden. Dat is zó keurig en irritant gedaan, met zo’n overdreven intonatie, dat we er iets mee wilden doen.’’ Terwijl de stemmen in keurig algemeen beschaafd Nederlands op band klinken, maakt het duo er met een sterke mimiek en overdreven gebaren een hilarische sketch van. Dat jong en oud de stemmen herkent, is geen wonder: de avonturen van Pippi waren al in de jaren zeventig op tv en zijn dat nog steeds.

Franks Sanders Akademie

Beiden hebben een opleiding gedaan voor het theatervak aan de Frank Sanders Akademie. ,,We zaten niet in hetzelfde jaar, maar we kennen elkaar wel van school. We hadden een enorme klik, vandaar dat we samen een programma zijn gaan maken’’, zegt Christian, die een jaar eerder afstudeerde. Los van elkaar wonnen ze er ook allebei de Jos Brink Genesius penning, een aanmoedigingsprijs voor een veelbelovende, afstuderende student aan Akademie. Frank Sanders was er tijdens de première zelf. ,,Hij was echt trots op ons. Zo lief. Maar hij komt zelf natuurlijk ook de cabarettraditie.’’

Profijt

Hoewel hun voorstelling zeker ook geen musical is, voelt dat voor Christian en Sanne wel een beetje zo, omdat ze ook zingen en dansen. ,,Dat hebben we op school geleerd, en dat doen we ontzettend graag. Op school leer je ook op zoek te gaan wat voor persoon je bent, en wat goed bij je past”, zegt Christian: ,,Ik zie nu dat we daar profijt van hebben om te maken wat we willen maken en daar een eigen kleur aan te geven.’’

Ze begeleiden nu zelf studenten van de Akademie. ,,Daar vind ik het ook heel leuk om studenten eens op een totaal andere manier naar zichzelf te laten kijken en ze een lied juist eens op een andere manier te laten zingen.’’ Een rol in een grote musical ambiëren ze nu allebei niet. ,,Nee, we gaan hier nu honderd procent voor. Dit is een droom. Lekker spelen. We zijn een nieuw duo, we gaan ons nog verder ontwikkelen. Ik wil daar nog zeker tien jaar mee door’’, zegt Sanne. ,,Dit is zo leuk, dat je zelf mag kiezen wat je in het theater mag doen. Hoe vet is dat?’’ voegt Christian toe.

Ze zochten een regisseur die zou passen bij wat zij doen en belden Kees Prins. ,,Dat was natuurlijk best spannend, want wie zijn wij? We hoopten dat hij een paar keer zou komen kijken en wat tips kon geven, maar hij vroeg toen ’Mag ik het ook afregiseren?’. Als jullie dat oké vinden, zei hij er ook nog bij. Wij zeiden echt ’Yes!!!’ Het is heel leuk om met hem te werken, het is met zijn regie echt ons programma gebleven.’’

8 dec. 2017

’Het is de kracht van de eenvoud’

nieuwleestijd 3 min

’Het is de kracht van de eenvoud’

3 min leestijd

Andermaal brengt Her Majesty een ode aan de muziek van Crosby, Stills, Nash & Young. Het nieuwe theaterprogramma, ’Marrakesh Express’, is een vervolg op ’Déjà vu’.

Verder Lezen?


Toegang tot onze beste artikelen vanaf €9,99 per maand.

Al Abonnee?

Twee seizoenen toerde de band langs de theaters met de muziek van dat legendarische CSN&Y-album. De zalen zaten vol en een vervolg leek niet meer dan logisch. „Er ligt nog een schat aan materiaal en we vonden het leuk om de band nog een seizoen bij elkaar te houden”, zegt zanger/gitarist Bertolf Lentink. Hij vormt Her Majesty met zanger/gitarist Jelle Paulusma (ex-Daryll-Ann), Diederik Nomden (zang/gitaar/toetsen), Dirk Schreuders (bas) en Bauke Bakker (zang/drums).

Het succes heeft ze overvallen, vertelt Lentink. Op de avond dat ze in De Wereld Draait Door de eerste tournee aankondigden, raakten dertig concerten in één klap uitverkocht. „Het veroorzaakte een explosie. Voor veel vijftigplussers is het de muziek van hun jeugd. We katapulteren ze terug in de tijd, die kracht heeft muziek. We hadden onderschat hoeveel mensen ’Déjà vu’ thuis hebben. Voor een bepaalde generatie betekent die plaat heel veel. We hebben ook het Beatles-album ’Abbey Road’ in het theater gedaan. Daarvoor geldt dat minder.”

Het album ’Déjà vu’ laten ze in ’Marrakesh Express’ links liggen. De band put wel uit het debuutalbum Crosby, Stills & Nash uit 1969 en de tweede solo-lp van Neil Young uit dat jaar: ’Everybody knows this is nowhere’, waarop Young zijn eigen stem vindt. Muziek van na ’Déjà vu’ komen aan bod in solowerk van Crosby, Stills en Nash, waarop de andere leden vaak meezingen. Neil Young brengt in die jaren belangrijke albums als ’Harvest’ en ’After the goldrush’ uit.

Geen typetjes

Het is Jelle Paulusma die een goede ’Neil Young’ in huis heeft. Maar ze zijn geen typetjes, zegt Lentink: „Op gitaar doe ik altijd de partij van Stephen Stills, maar in de koortjes ook wel eens David Crosby. Bauke kan de snijdende hoge tenor van Nash goed zingen, maar zingt ook wel eens Crosby. Het gaat ons om het benaderen van het gevoel, ook al zoeken we het vrij nauwkeurig uit. Maar vergelijk je het met The Beatles dan valt op dat bij CSN&Y meer geïmproviseerd werd. Veel partijen kwamen tijdens de opname tot stand. Dat geeft ons meer vrijheid in interpretatie.”

Is er een geheim te vinden in de muziek van CSN&Y. Lentink: „Het is me gaan opvallen hoe gedurfd simpel de nummers van Neil Young zijn. De kracht van de eenvoud, dat probeer ik mee te nemen als ik zelf liedjes schrijf. De anderen gebruiken vaak een rare vorm voor hun liedjes. ’Wooden ships’ bijvoorbeeld, met na elk couplet een solo. Zoiets gebeurt niet meer, je producer zal altijd zeggen dat die solo’s eruit moeten. Een liedje moet nu in drie minuten klaar zijn.”

Lentings eigen muziek (hij maakte cd’s onder de naam Bertolf) leunt zwaar op de muziek uit de jaren zestig en zeventig. „In die periode viel wat populair was en wat goed was toevallig samen. Tegenwoordig is dat wat minder het geval”, zeg Lentink met een lach. „Ik groeide op in de jaren negentig, er was niet veel wat ik te gek vond. Crosby, Stills, Nash & Young stonden toen in de platenkast van mijn vader. Het gaat over ambachtelijke dingen als liedjes schrijven, een instrument kunnen bespelen, samenzang, een band zijn. Dat vind ik het echte muziek maken.”

Ben je te laat geboren? „Dat vraag ik me wel eens af ja. Ik ervaar wel een soort nostalgie naar die tijd, ook al heb ik ’m niet meegemaakt. Maar het kan ook een aangeboren afkeer zijn van alles wat in je eigen tijd gebeurt. Had ik geleefd in de jaren zestig dan had ik misschien teruggepakt op de jazz van de jaren vijftig.”

8 dec. 2017

Weval: ’Muziek moet een vriend zijn’

nieuwleestijd 3 min

Weval: ’Muziek moet een vriend zijn’

3 min leestijd

Het Nederlandse elektronicaduo Weval heeft dit jaar een Edison gewonnen voor beste dance en geeft uitverkochte shows in Europa en daarbuiten. Het duo wordt gevormd door de jonge Amsterdamse producers Harm Coolen (31) en Merijn Scholte Albers (28). Op donderdag 14 december treden ze op in het Patronaat om hun gelijknamige debuutalbum Weval te promoten.

Verder Lezen?


Toegang tot onze beste artikelen vanaf €9,99 per maand.

Al Abonnee?

De heren zijn net terug van een optreden uit Athene en bereiden zich nu onder meer voor op hun concert in Haarlem. Sinds kort werken ze tijdens hun optreden samen met een vocalist, een drummer én de bassist van Jungle By Night. Harm en Merijn bespelen de synthesizers.

Het wordt volgens het duo een improvisatie-samenspel. Merijn: „We proberen op deze manier de spanning op te zoeken op het podium. Door te experimenteren zorg je ervoor dat elk optreden weer anders uitpakt. Ook kun je beter inspelen op het publiek. Slaat iets niet aan? Dan kun je snel doorpakken naar een volgend nummer. We produceren ook wel eens nummers die we alleen live spelen en niet uitbrengen op een album. Door te improviseren maken we óók muziek. Ik leef meer voor de creatie dan het optreden.”

Penélope Cruz

Met het maken van muziek zijn ze in 2010 begonnen, in Harms voormalig studentenhuis in Utrecht. Het duo heeft een filmachtergrond en werkte voor een gemeenschappelijke vriend aan een videoclip. „Al snel gingen de gesprekken over het maken van muziek, waarop Merijn dagenlang bij mij thuis was om hieraan te werken. Onze nummers waren niet echt bedoeld voor iemand, het plezier zat in het maken ervan. Toch plaatsten we het online op een muziekplatform”, vertelt Harm. Dit resulteerde tegen alle verwachtingen in in een contract bij een Nederlands platenlabel. In 2014 werd een van hun nummers, Detian, gebruikt in een Franse reclame voor frisdrank met daarin Penélope Cruz. Daarna ging het hard. Inmiddels zijn de heren gecontracteerd door een bekend Duits label en geven ze uitverkochte shows. „Mijn huisgenoten vroegen zich wel eens af wat die twee nerds nou dagenlang deden achter de muziekknoppen en wat het allemaal voor zin had. Toen we voor de eerste keer in een uitverkocht Paradiso stonden met zijn allen vielen de puzzelstukjes in elkaar.”

Emotie

Voordat het debuutalbum verscheen, werkte het duo zo’n zeven dagen per week in de studio. Merijn: „Nu zijn dat er twee. Daarnaast werken we ook een dag thuis zonder elkaar en de overige dagen zijn we aan het toeren.” Op de vraag of ze elkaar nooit zat zijn, antwoorden ze lachend ’nee’. „Onze smaken verschilden vroeger meer, maar groeien tegenwoordig steeds meer naar elkaar toe. We zijn goed op elkaar ingespeeld en leren van elkaar. Onze muziek is geïnspireerd op allerlei stijlen: van 70’s tot klassiek en de bassen van muziek uit mijn jeugd.”

De muziek van Weval omschrijft zich het best als warme melodieuze elektronische muziek. Het duo weet er op een fijne manier gevoel in te brengen. „Muziek is emotie. We gaan op zoek naar klanken die het beste hierbij passen. Je wilt door muziek getroost of opgevrolijkt worden. Het moet een vriend zijn die zich anders voelt dan jij en je opdraagt naar buiten te gaan wanneer je je bijvoorbeeld rot voelt”, zegt Merijn. „Muziek maken is soms verliefd worden als je na uren zwoegen tot een nieuwe track komt waar je iets bij voelt”, vult Harm aan.

Toegankelijker

Volgens het duo is het maken van elektronische muziek tegenwoordig een stuk toegankelijker geworden. „Je koopt een computer, installeert een muziekbewerkingsprogramma en upload een nummer. De moeilijkheidsgraad zit hem vooral in de originaliteit. Natuurlijk moet je ook wel een beetje talent hebben om door te breken. Ik speel misschien geen gitaar, maar moet ook de knoppen van de synthesizer op de juiste manier weten te bespelen om de klanken omhoog te krijgen die we zoeken”, vertelt Merijn. „En daarnaast een beetje geluk hebben”, vult Harm aan.

De heren vinden het belangrijk om zichzelf te blijven ontwikkelen. Zo zingt Harm tegenwoordig en Merijn wil zijn pianospel verder ontwikkelen. „We proberen continue onze grenzen te verleggen. Het tweede album zou zomaar een hele andere stijl kunnen hebben. We maken muziek voor onszelf en niet omdat het per se goed moet verkopen”, sluit Merijn af.

Weval. Donderdag 14 december, Patronaat Haarlem. Aanvang 20.00 uur, zaal open 19.30 uur. Na afloop afterparty met dj set van Tunnelvisions.

6 dec. 2017

Kennemer Jeugd Orkest slaat handen ineen met Haarlemse Balletschool en Stedelijk Gymnasium

nieuwleestijd 1 min

Kennemer Jeugd Orkest slaat handen ineen met Haarlemse Balletschool en Stedelijk Gymnasium

1 min leestijd

Ongeveer 120 jongeren zijn betrokken bij het najaarsconcert van het Kennemer Jeugd Orkest. Naast de orkestleden is er ook een groe rol weggelegd voor leerlingen van het Stedelijk Gymnasium en leerlingen van de Haarlemse Balletschool. Gezamenlijk zijn zij verantwoordelijk voor de voorstelling ’Alles knip ik met een schaar’.

Verder Lezen?


Toegang tot onze beste artikelen vanaf €9,99 per maand.

Al Abonnee?

De titel is ontleend aan een van de gedichten die zaterdagavond in de Philharmonie een rol spelen in de uitvoering. Gedichten gemaakt én voorgedragen door leerlingen van het Stedelijk Gymnasium.

,,In de Nederlandse les zijn door leerlingen van het Stedelijk gedichten gemaakt’’, vertelt Albertine Zoetmulder die verbonden is aan het Kennemer Jeugd Orkest. ,,Dat leverde grappige, ernstige en vrolijke gedichten op. Veertien daarvan zijn verschenen in een bundeltje en die worden zaterdagavond voorgedragen in de Philharmonie.’’ Bij de gedichten is passende muziek gezocht van componisten als Georges Bizet, Charles Gounod en Camille Saint-Saëns. Met die muziek is vervolgens Rosemarije Zuidgeest van de Haarlemse Balletschool aan de gang gegaan om er choreografieën op te maken.

Zoetmulder woonde een repetitie-avond bij en is onder de indruk van wat ze zag. ,,Wat lopen er toch talentvolle jongeren rond’’, zegt ze nog nagenietend. ,,Het wordt een heel bijzondere voorstelling. Zonder pauze, dus het vergt wel wat van het concentratievermogen van de deelnemers.’’ De leerlingen van het Stedelijk Gymnasium lezen op het podium hun eigen gedi