Met dank aan moeder natuur

Met dank aan moeder natuur
Rode en groene eikenbladsla op het land.
Bij B-Four Agro in Warmenhuizen is de natuur een logische bondgenoot. Van de hele bedrijfvoering maken hulpbronnen als zon en water essentieel onderdeel uit. Met een productie van zeven miljoen stuks sla en bleekselderij is de onderneming in de Kop van Noord-Holland een prominente speler in haar vakgebied.

Ze mogen één op de drie winkelende Nederlanders rekenen tot mogelijke klant. Oprichter en mede-eigenaar Fred Berkhout (54) zegt het met een vette knipoog. Dat ruwe rekensommetje maakt hij op basis van de circa negenhonderd supermarkten van Albert Heijn, de keten waarvoor geteeld wordt. De grootgrutter heeft een marktaandeel van 35.2 procent, vandaar.

Maar denk niet dat die miljoenen kroppen sla en struiken bleekselderij rechtstreeks uit de drie bedrijfshallen aan de Heemtweg in de schappen belanden. De levering verloopt via een kleine omweg. Van de sla-oogst vindt 70 procent zijn weg naar groentensnijderij Koninklijke Vezet, ook geworteld in Warmenhuizen. Voor de bleekselderij volgt 30 procent dezelfde route. Bij Vezet worden verse sla en bleekselderij verwerkt in verpakte salades voor Albert Heijn.

West-Europa

Het restant van de slaproductie (30 procent) en bleekselderij (70 procent) wordt geleverd aan Nederlandse exporteurs en handelsbedrijven. De honderdduizenden kroppen sla, geteeld in acht verschillende soorten als groene en rode eikenbladsla, lolo rossa en Hollandse botersla, gaan via gekoeld transport naar alle delen van West-Europa.

De struiken bleekselderij worden voor de helft bij B-Four zelf behandeld en verpakt voor handelsbedrijven en daarna geëxporteerd naar de hele wereld. Mede-eigenaar Willem Bas: „Struiken worden ingekort tot 38 centimeter omdat die afmeting handzamer is. Daarna worden ze automatisch gewassen, droog geblazen en verpakt. Onze bleekselderij kun je overal tegenkomen, van de hete woestijn tot de koude poolcirkel.”

Droom

Berkhout knijpt zich weleens in de arm. Is het miljoenenbedrijf droom of werkelijkheid? „Zo groot als het bedrijf geworden is, zijn ook de bedragen die daarmee gemoeid zijn bizar en soms ’onwerkelijk’.”

Op het terrein is een hypermoderne biovergistingsinstallatie van enkele miljoenen in gebruik genomen, een van de paradepaardjes.

Blad van bleekselderij, sla en witte en rode kool die bij oogst of verwerking overblijft, wordt gestort in betonnen silo’s met een grijze kunststof koepel. Ook gras en graan die als bodemverbeteraars tussen twee teelten worden ingezaaid, belanden nadat ze zijn afgemaaid in de ’minigasfabriek’.

Tijdens het vergistingsproces doen bacteriën nuttig werk. Per jaar wordt 16 miljoen kilo plantaardig restafval omgezet in biogas. Vrijwel de hele gasproductie wordt geleverd aan energiebedrijf Greenchoice. Omgerekend worden met die twee miljoen kuub gas per jaar ongeveer veertienhonderd huizen verwarmd. „Wij maken onze bedrijfsvoering circulair en CO2- consumerend in plaats van -producerend”, zegt Berkhout, die tien jaar geleden zijn werknemers Bart Bak, Willem Bas en Jochem Beukers mede-eigenaar maakte van wat twintig jaar lang lang een familiebedrijf was geweest. „Ik vormde met mijn vrouw een maatschap. Na de Middelbare Landbouwschool werkte ik bij een loonwerker. Dat combineerde ik met een eigen bedrijf dat kool en aardappelen teelde. Pas naderhand kwamen andijvie, sla en bleekselderij. En begonnen we te leveren aan Vezet. Die beginjaren waren moeilijk. Altijd geld te kort. Maar dat zorgde wel voor een vechtersmentaliteit.”

Groei

Berkhout: „Er kwam steeds meer personeel, productie, opslag- en verwerkingscapaciteit. Gemiddeld groeiden we tien tot twintig procent per jaar. B-Four Agro bestaat nu uit vier besloten vennootschappen, voor iedere activiteit één.”

De naam is afgeleid van de achternamen van de vier ondernemers, die alle beginnen met een ’B’. Ook kan B-Four gelezen worden als Before, vertaald uit het Engels als Voor. Dus Voor Agro. Overigens verliet Beukers vijf jaar geleden de onderneming.

Het bedrijf telt vijf vaste werknemers. In het hoogseizoen worden enkele tientallen arbeidsmigranten ingeschakeld. Nabij de kantine bevinden zich veertien volledig ingerichte kamers waar personeel woont. In een fitnessruimte kunnen medewerkers stoom afblazen en aan hun conditie werken.

Epicentrum

In een straal van zeven kilometer rond de Heemtweg wordt tachtig hectare aan sla, dertig hectare aan bleekselderij en twintig hectare aan witte en rode kool geteeld. Slechts tien procent van de landerijen is eigendom, verreweg de meeste grond wordt gehuurd of gepacht.

Kool is net terug in het assortiment. Dat heeft te maken met een betere bezetting van de bedrijfshallen en benutting van personeel.

Van begin maart tot eind november is het topdrukte. Het plantseizoen strekt zich uit van 1 maart tot ver in augustus. Geoogst wordt er van 1 mei tot begin december. Op zandgronden kan tweemaal per jaar geoogst worden, op klei één keer.

Jonge sla- en bleekselderijplantjes worden met een zelfrijdende, GPS-gestuurde machine in keurige rijen in de grond gestopt. B-Four Agro is afgestapt van automatische oogstsystemen. Bas: „Het gaf kwaliteitsverlies en leverde extra werk op. Kroppen sla worden sindsdien één voor één met de hand afgesneden.” Bleekselderij leent zich vanwege de lengte van de struiken (75 cm) sowieso niet voor machinale oogst.

De groenten gaan vanaf het land rechtstreeks naar de koelcel waar het constant twee graden is. Hierdoor worden bacteriegroei tegengegaan en houdbaarheid geoptimaliseerd. Via koeltransport gaan sla en bleekselderij naar afnemers.

Omwenteling

Het bedrijf staat aan de vooravond van een gigantische omwenteling in het productieproces. Bij B-Four Agro sleutelen ze al jaren aan de geconditioneerde teelt van sla op water. Eind 2015 werd de derde bedrijfshal in gebruik genomen. Daar moeten in vijf lagen slazaadjes met behulp van ledverlichting ontkiemen tot jonge plantjes. Die na enkele weken worden overgezet naar tunnelkassen van zeven meter hoog. Berkhout: „Daar vindt de laatste kleuring van de sla plaats. Daarvoor is zonlicht nodig. De kassen kunnen opengezet worden zodat de planten belucht worden.”

Slateelt op water staat in de kinderschoenen. Toch verwacht B-Four Agro dat deze productiewijze vanaf volgend jaar geleidelijk kan worden toegepast. In een tijdsbestek van vijf jaar kan het proces helemaal worden overgebracht van buiten naar binnen. Dat biedt veel voordelen, somt Bart Bak op: „Je hebt alles in de hand en kunt het hele jaar rond sla telen. Bestrijdingsmiddelen zijn niet meer nodig, water en meststoffen worden niet langer deels verspild zoals op de volle grond. En per vierkante meter kan tien keer zoveel sla geproduceerd worden. In plaats van tachtig hectare heb je acht hectare nodig.”

Crowdfunding

Bij het bedrijf staat inschakeling van natuurlijke hulpbronnen centraal. Regenwater wordt opgevangen in bassins. Op de daken liggen 1040 zonnepanelen, waarvan driekwart werd gefinancierd via crowdfunding. In drie weken doneerden 165 huishoudens samen 258.000 euro. Deelnemers ontvangen een rendement van gemiddeld vijf procent en krijgen na vijftien jaar hun inleg terug.

Voor de nieuwe chemievrije waterteeltmethode zal binnenkort ook een crowdfunding gestart worden.

Wil je niks missen van Haarlems Dagblad? Like ons dan op Facebook!

Het laatste nieuws