Vreemdgaan voor Tommy Wieringa even pijnlijk als gelukzalig

Vreemdgaan voor Tommy Wieringa even pijnlijk als gelukzalig
© Foto Hollands Diep
Tommy Wieringa: ,,Ik werk nooit volgens een vooropgezet plan. Ik zou me anders te pletter vervelen.”

Een anti-thriller, noemt Tommy Wieringa zijn nieuwe roman ’De dood van Murat Idrissi’. „Het spannende zit hem niet in het feit dat er iemand onder dramatische omstandigheden overlijdt, maar in wat er daarna gebeurt. En in de verscheurdheid van mijn hoofdpersonen, twee Marokkaans-Nederlandse meisjes, opgegroeid tussen de traditie van hun ouders en de moderniteit van Nederland. En in de sociaal-maatschappelijke machteloosheid die daaruit voortvloeit.”

Ontzettend moeilijk

Net als zijn vorige grote roman ’Dit zijn de namen’ handelt ook ’De dood van Murat Idrissi’ over de vluchtelingenproblematiek. Toch verschillen de twee boeken sterk van elkaar. Waar ’Dit zijn de namen’ hermetisch en abstract was, is ’De dood van Murat Idrissi’ veel aardser en ook toegankelijker. Wieringa vertelt het verhaal van twee jonge, in Nederland geboren en getogen Marokkaanse vrouwen die er - deels om het geld, deels uit een mengeling van medelijden en schuldgevoel - mee instemmen een jonge Marokkaan in de achterbak van hun auto mee te smokkelen naar Nederland. Vlak voor de boot aanlegt aan Spaanse wal ontdekken ze dat hij gestikt is door zuurstofgebrek.

„Ik liep al meer dan tien jaar rond met het idee. In 2004 woonde ik een rechtszaak bij waar twee vrouwen terecht stonden voor een soortgelijke zaak. Ik zag er meteen een boek in, maar ik had schrik voor de uitwerking. Het leek me ontzettend moeilijk om vanuit het perspectief van twee jonge vrouwen te schrijven en dan ook nog eens met een migratieachtergrond.”

Het alternatief om voor twee mannen te kiezen, kwam geen moment bij hem op. „Dat zou een totaal ander verhaal opgeleverd hebben. Zij hadden het heel anders aangepakt en voor mannen geldt het dilemma tussen moderniteit en traditie veel minder sterk of in elk geval niet op deze manier.”

Maar het verhaal liet hem niet los. „Het trof me door de jeugdige overmoed waarmee die vrouwen tot hun daad gekomen waren, hun idee dat zij door het leven zelf beschermd werden. En gaandeweg kwam daar ook nog eens de groeiende aandacht voor integratieproblemen bij, de kloof tussen hun conservatieve achtergrond en de eisen die Nederland aan hen stelt. Dat zijn grote, sterke onderwerpen die iets zeggen over deze tijd, daar wilde ik over schrijven.”

Anonieme doden

Al in 2009, terwijl hij nog aan zijn roman ’Caesarion’ werkte, verbleef Wieringa lange tijd in Marokko en Spanje om de route die de vrouwen uit zijn boek rijden, met eigen ogen te zien. „Ik wilde kijken hoe het in zijn werk gegaan zou kunnen zijn en ik wilde vooral het landschap ervaren. Het boek is doordrenkt van dat weidse, lege landschap.”

Wieringa ontdekte ook dat jaarlijks honderden anonieme doden worden aangetroffen in Spanje, allemaal op een soortgelijke manier gestorven als de jongen in zijn boek. „Omdat zij een voor een gevonden worden, lees je daar nooit over in de krant.”

Het schrijven van het verhaal was voor Wieringa een bijna net zo grote verrassingstocht als voor de lezer. „Er kwamen omstandigheden tevoorschijn die ik niet had voorzien. Alleen de grote lijn stond vast toen ik begon met schrijven: twee vrouwen op een lange, warme weg naar het noorden, een dode man in de achterbak en de noodzaak om daarvan af te komen. Schrijven is voor mij een avontuur, ik werk nooit volgens een vooropgezet plan. Ik zou me anders te pletter vervelen.”

’De dood van Murat Idrissi’ verschijnt bij uitgeverij Hollands Diep, terwijl alle voorgaande boeken van Wieringa bij De Bezige Bij uitkwamen. „Dit is en blijft een uitstapje, mijn volgende boeken verschijnen gewoon weer bij De Bezige Bij. In de media is mijn overstap uitsluitend gekoppeld aan het rumoer vorig jaar over het feit dat De Bezige Bij twee boeken van Abou Jahjah wilde uitgeven, maar voor mij was dat alleen maar de katalysator. Ik - en met mij andere auteurs - voelde al langer een sluimerend gevoel van onbehagen over het uitgeefbeleid van De Bezige Bij, ik miste de urgentie.”

„Dit uitstapje naar Hollands Diep is ook bedoeld als een steen door de ruit. En het is goed bevallen, ik vind hier een soort honger, een bepaald elan. Maar ik merk dat het bij De Bezige Bij inmiddels een stuk beter gaat en ik hoop dat dat zich voortzet. Mijn volgende boek komt gewoon weer daar uit. Al zal ik ook in de toekomst waarschijnlijk zo nu en dan nog wel eens een uitstapje maken. Vreemdgaan is even pijnlijk als gelukzalig.”

Fictie

Tommy Wieringa: ’De dood van Murat Idrissi’.

Uitg. Hollands Diep, € 16,99.

Wil je niks missen van Haarlems Dagblad? Like ons dan op Facebook!

Het laatste nieuws