Stadsrechten zijn hun feestje waard

Stadsrechten zijn hun feestje waard
© Fot United Photos/Paul Vreeker
Kinderen van de Bavinckschool en de Zuidwester vieren in de Gravenzaal de prijsuireiking van de tekenwedstrijd.

Een bijna-storm doet de felrode Haarlem-vlag deze donderdag permanent strak staan aan de toren van het stadhuis en de gevel van de Hoofdwacht. Het waait zelfs dusdanig hard, dat niemand vanochtend de vlag aan de toren van de Grote Kerk durfde te hangen. Dat is jammer, maar mag de verjaardagspret niet echt drukken. Binnen bij het Noord-Hollands Archief in de Janskerk is er taart.

De vlag in top.
© Foto Richard Stekelenburg
De vlag in top.

Voordat de verrijdbare vitrine, met daarin de twee documenten die samen de stadsrechten vormen, wordt verlicht, vertelt directeur Lieuwe Zoodsma van het Noord-Hollands Archief de belangstellenden nog eens over de totstandkoming van het stuk. Over hoe de graaf met vertegenwoordigers van Haarlem destijds in de Abdij van Egmond onderhandelde over de te verlenen rechten. En hoe een monnik de overeengekomen bepalingen vervolgens neerschreef op een stuk van dierenhuid gemaakt perkament.

De stadsrechten van Haarlem, gemodelleerd naar die van 's-Hertogenbosch, vormen in vergelijk met veel andere steden een lijvig stuk. Het gaat om in totaal 69 artikelen. Dat die veelheid aan bepalingen de monnik in kwestie gaandeweg voor praktische problemen stelde, is te zien. Hij ging steeds kriebeliger schrijven. En omdat dat uiteindelijk toch onvoldoende soelaas bood, beslaan de Haarlemse stadsrechten uiteindelijk twéé stukken perkament. Zoodsma: ,,Dat tweede stuk perkament was waarschijnlijk een stuk afval. Het zit vol met vetvlekken.’’ Nood breekt wetten, kennelijk ook als het om het opschrijven van stadsrechten gaat.

Uniek

Dat Haarlem zijn stadsrechten nog heeft, is daarbij tamelijk uniek. Amsterdam heeft ze niet meer. De hoofdstad kan nog alleen een tolbrief uit 1275 laten zien. Delft heeft zijn documenten ooit naar de vernieling geholpen bij een restauratiepoging. ,,Dat was best gênant toen wij de onze, ter gelegenheid van hun 750-jarig bestaan in 1996, aan hen uitleende’’, memoreert Zoodsma. ,,Daar hing die: naast die van hen, wat niet meer dan een een volledig zwart geworden stuk perkament was.’’

Die van Haarlem lag 600 jaar lang veilig opgeborgen in een kist in de oude Bavo - een kist die slechts kon worden geopend in aanwezigheid van drie schouten met elk een andere sleutel die gelijktijdig moesten worden omgedraaid. Die kist is trouwens nog steeds te zien in de Grote Kerk. Een kopie van de tekst, met vertaling, bewaarde de Haarlemmers in hun stadhuis.

Zoodsma: ,,U mag met recht trots zijn op uw stadsrechten. Maar dat bent u ook. Dus nu taart!’’

Lieuwe Zoodsma snijdt de verjaardagstaart.
© Foto United Photos/Paul Vreeker
Lieuwe Zoodsma snijdt de verjaardagstaart.

’Oorlog doet geen deugd, doe ons maar vreugd’

Nee, de verjaardag van de stad wordt in Haarlem nog steeds niet echt stadsbreed gevierd. Toch was er donderdag genoeg te doen. Er was de opening van het nieuwe publiekscentrum onder het stadhuis, waar Haarlem Marketing vanaf nu bezoekers het verhaal van Haarlem zal vertellen. Stadsdichteres Willemien Spook trad op. In de Janskerk was een verhalenvertelster, als opmaat van een groot verhalenfestival komende zondag. Leden van de Historische Vereniging ontvingen verkleed als middeleeuwers kinderen in de Hoofdwacht. En Michaela Bijlsma verzorgde een poppenkastvoorstelling in de Librije van het stadhuis.

De meeste verjaardagsrumoer komt deze dag traditiegetrouw van de prijsuitreiking van de tekenwedstrijd voor kinderen in de Gravenzaal van het stadhuis. Leerlingen van groep 5 werd ook dit jaar weer gevraagd een nieuw stadswapen en een nieuwe wapenspreuk te verzinnen. Uit honderden tekeningen koos de jury drie winnaars, die - zonder dat zelf wisten dat ze gewonnen hadden - met hun hele klas werden uitgenodigd voor het Haarlemse verjaardagsfeest. De spanning die dat oproept, is hoorbaar.

Wethouder Merijn Snoek onthult dat Stan de Vries (9) van de Bavinckschool in Noord de derde prijs heeft gewonnen vanwege zijn heldere kleurgebruik en zijn mooie spreuk: ’Lievde boven pesten’. Het spelfoutje wordt hem bij zijn mooie boodschap met alle liefde vergeven. Er klinkt gejuich.

Derde Prijs: Stan de Vries.
© Foto United Photos/Paul Vreeker
Derde Prijs: Stan de Vries.

De tweede prijs gaat naar de 9-jarige Bjorn Prins van de Koningin Emmaschool. Helaas zijn Bjorn en zijn klas niet aanwezig, omdat de school het niet voor elkaar kreeg om de kinderen naar het feest te begeleiden. Terwijl Bjorns tekening, inclusief een fraai Droste-effect nogal indruk maakt.

Tweede Prijs: Bjorn Prins.
Tweede Prijs: Bjorn Prins.

Duidelijk is dan dat de winnaar van de Zuidwester uit de Leidsevaartbuurt moet komen. ,,Het is Damian Wolff!’, roept de wethouder. In plaats van gejoel, valt de zaal met kinderen stil. Damians tekening is er dan ook een om stil van te worden. ,,In al die jaren zag de jury niet eerder een tekening waarbij de leeuwen naast het schild zo mooi met verschillende kleuren was ingevuld.’’ Damian wist niet meer precies hoe-ie dat nou had bedacht: ,,Ging vanzelf, geloof ik.’’

Zijn wapenspreuk mag er ook zijn: ’Oorlog doet geen deugd, doe ons maar vreugd’. Heel Haarlems.

Eerste Prijs: Damian Wolff
© Foto United Photos/Paul Vreeker
Eerste Prijs: Damian Wolff
Wil je niks missen van Haarlems Dagblad? Like ons dan op Facebook!

Het laatste nieuws