Pornocollectie oud-conservator Teylers naar Koninklijke Bibliotheek

Pornocollectie oud-conservator Teylers naar Koninklijke Bibliotheek
© Foto United Photos/Paul Vreeker
Bert Sliggers: ,,Ik besef nog niet helemaal dat dit straks allemaal weg is.’’

Velen kennen Bert Sliggers vooral als oud-conservator van het Paleontologisch en Mineralogisch Kabinet in Teylers Museum in Haarlem. Minder bekend is dat de Haarlemmer ook verzamelaar is van erotische lectuur en pornografie.

Zijn collectie erotica en porno is omvangrijk en beslaat een tijdspanne van eind negentiende eeuw tot heden. Zijn collectie boekjes en tijdschriften staat in grote boekenkasten in zijn woning. Nog wel, want binnenkort komen er zo’n 100 kratten van de Koninklijke Bibliotheek (KB) in Den Haag, die zijn collectie graag wil hebben. Sliggers: ,,Ik besef nog niet helemaal dat dit straks allemaal weg is.’’

Voordat alles in het archief verwijnt als ’collectie Sliggers’ is er nog de uitgebreide expositie ’Porno op Papier’, waar een deel van Sliggers’ collectie te zien is. De expositie opent eind maart in Den Haag.

Contactadvertenties

Enthousiast toont Sliggers wat hij de afgelopen dertig jaar heeft verzameld. Boekjes met titels als Blanke slavinnen, Tussen de soldaten en sadisten, Seks met een kronkel, Danny slaat geld uit de vrouwen, De zonde lokt, Naakt in de nacht. Seksromannetjes die ooit met honderdduizenden wekelijks over de toonbank gingen in de jaren zestig en zeventig. ,,Onvoorstelbaar nu.’’ De tijdschriften Candy, Carmen, Peeping, Taboe, Cocky.

„Maar de blaadjes met expliciete seksfoto’s werden vooral gelezen vanwege de contactadvertenties. Die besloegen driekwart van het blad. Advertenties van mensen die seksueel contact zochten met gelijkgestemden. Seksuele vrijheid was er wel in de Randstad, maar in de rest van het land lag dat anders. Hoe kwam je daar aan je gerief? Je kon moeilijk een advertentie bij Albert Heijn hangen. Dat je in Appelscha iemand kon vinden die bijvoorbeeld ook aan plasseks deed was een bevrijding voor mensen. Je kunt het je tegenwoordig moeilijk voorstellen, maar die advertenties hebben veel bijgedragen tot de seksuele vrijheid in Nederland.’’

Pornoverzamelaar. Het is niet iets waarmee je te koop loopt. Sliggers: ,,Ik heb er nooit een geheim van gemaakt, maar in eerste instantie reageren mensen terughoudend. Als ik ze er iets van laat zien en uitleg dat die collectie voor mij ook materiaal is voor wetenschappelijk onderzoek, beginnen ze iets van mijn fascinatie te begrijpen.’’

Als twintigjarige maakte Sliggers (69) volop de roerige jaren zestig mee. De tijd van vrijheid op alle fronten, ook op seksueel gebied, het afrekenen met taboes en de spruitjeslucht van de jaren vijftig. ,,Ik was jong en erg geïnteresseerd in wat er allemaal maatschappelijk gebeurde. De dingen waarover je opeens kon lezen! Blaadjes als Aloha en Gandalf. Gekke blaadjes, soms klungelig in elkaar gezet. Experimenten. Veel undergroundachtige blaadjes ook, zoals in Haarlem het Tuigschrift. Blaadjes die aanschopten tegen de gevestigde orde. Daar kwamen later ook pornografische blaadjes bij zoals de Chick en Candy. Reuze spannend.’’

De bewaardrang kwam later, toen Sliggers een jaar of veertig was. ,,Ik kwam die sekstijdschriften en boekjes weer tegen op rommelmarkten en bij de kringloopwinkel. Toen ben ik ze gaan opkopen. Inmiddels is die stroom opgedroogd, ik vind zelden nog wat. Veel is weggegooid.’’

Sliggers verbaast zich over de diversiteit van pornolectuur. ,,Voor elke seksuele afwijking of voorkeur was wel een blaadje. En dat speelde zich allemaal in onze samenleving af, maar toch een beetje in het geniep.’’

Sliggers’ collectie begint bij boeken van rond 1880. ,,Realistische romans, zoals van Lodewijk van Deyssel. Daar is nog censuur op toegepast vanwege een masturbatiescène.’’ Begin 20e eeuw kwamen er steeds meer pikante boekjes, die veelal onder de toonbank werden verkocht of discreet konden worden besteld. ,,Bij leesbibliotheken kwamen speciale plankjes met realistische lectuur, waarvan de inhoud overigens wel meeviel.’’

In 1911 werd een wet aangenomen die vrijwel alles verbood. ,,Er is in de jaren daarna ontzettend veel in beslag genomen, ontdekte ik in justitiële archieven.’’

Sliggers bekijkt zijn collectie met een wetenschappelijke blik. ,,De pornoboekjes en tijdschriften uit een bepaalde periode zeggen veel over de seksuele vrijheid en geven een maatschappelijk tijdsbeeld. Neem de jaren zestig vorige eeuw. Begin jaren zestig had je het tijdschrift De Lach waarin je een vrouw in bikini kon zien. Toen het toppunt van erotiek. Maar aan het eind van de jaren zestig was dat beeld compleet veranderd. De hausse aan seksboekjes was ongekend. Alles stond erin, alles was mogelijk. Dat veranderde weer in de jaren tachtig door de opkomst van aids. Seks kwam in het verdomhoekje. Het drong tot mensen door dat je er zelfs aan kon doodgaan! Dat zette een rem op de pornolectuur. ’’

Extremen

Volgens Sliggers leven we momenteel in een tijd van extremen. De geschreven porno is ingehaald door het beeld. ,,Je kunt alles zien op internet. Plaatjes zijn niet meer interessant, het gaat om filmpjes. De meest extreme dingen. Maar het is nog steeds een verborgen wereld. In het openbaar daarentegen zien we een enorme verpreutsing. Sporters staan na afloop onder de douche met hun ondergoed aan, topless zonnen is er niet meer bij, lichamelijk contact gaat via de computer, schilderijen of foto’s met naakt kunnen niet meer.’’

Wat Sliggers vooral aanspreekt is amateurisme in de porno. ,,Gestencilde blaadjes, de zorg waarmee iets is gemaakt, een zekere kunstzinnigheid. Dat zie je niet meer. Veel porno is plat, commercieel en liefdeloos gemaakt.’’ De tijdschriften zijn overgenomen door grote uitgevers en broodschrijvers. ,,Er is nu niets meer aan.’’

Naziporno

Sliggers heeft de meest bizarre zaken in zijn verzameling. ,,Naziporno bijvoorbeeld. Ik kwam die een keer tegen en dacht: wat is dit? Toch ben ik dat genre gaan verzamelen om een compleet beeld te krijgen van de context. Het is een stroming geweest in de pornolectuur. Zelfs na de oorlog verkocht het goed. Honderdduizenden boekjes.’’

De Haarlemmer heeft veel over zijn collectie en bepaalde genres daaruit geschreven in boekhistorische tijdschriften. Dat zijn collectie in de KB een plekje krijgt doet hem goed. ,,Ik ben blij dat er belangstelling bij anderen is voor mijn hobby. ’’

Wil je niks missen van Haarlems Dagblad? Like ons dan op Facebook!

Het laatste nieuws