Met de Waterkoets naar Cruquiusgemaal

Met de Waterkoets naar Cruquiusgemaal
© Foto United Photos/Toussaint Kluiters
De Waterkoets legt aan bij het Cruquius Museum.

,,Het fenomeen ’waterbeheersing’ is vandaag de dag weer actueel’’, legt Gildegids Hans van Roode uit, aan boord van de Waterkoets die een gezelschap geïnteresseerden naar het Cruquius Museum vervoert. ,,We leven hier in een kwetsbaar gebied, daar zal ik u alles over vertellen.’’

Zo’n vijftien personen zijn mee op de excursie, die begint aan de overzijde van het Spaarne bij Teylers Museum en zich begeeft richting Ringvaart. Aanleiding vormt de tentoonstelling ’Waterbazen’, die momenteel niet alleen in de Grote Kerk aan de Grote Markt, maar ook in het Gemeenlandshuis in Spaarndam en het Haarlemmermeermuseum De Cruquius te zien is.

Hans van Roode toont zich een begenadigd verteller, die verhaalt over de waterbouwkundige Christiaan Brunings (1736-1805) en Frederic Conrad (1769-1808), directeur van de Waterstaat, het latere Rijkswaterstaat. Beiden liggen begraven in de Grote of St. Bavokerk.

Galgenveld

,,Pas op uw hoofd’’, zegt een van de luisteraars geschrokken als de waterkoets onder de Melkbrug door vaart. ,,Gaat goed, Hans is dat gewend’’, stelt schipper Jan Mol de aanwezigen gerust. Van Roode noemt het Spaarne de ’aorta’ van de stad en regio, een vervoersader die in elk geval in het verleden van groot belang is geweest.

,,En hier lagen in de zeventiende en achttiende eeuw allerlei buitenplaatsen’’, wijst hij. ,,Hier bij huize Vlietsorg woonde de toenmalige maîtresse van Lodewijk Napoleon.’’ Het Zuider Buiten Spaarne baadt in de zon en ook zorgcentrum Spaar en Hout (een gebouw destijds ontworpen door architect Klaas Jonkheid) ligt er prachtig bij. Jonkheid ontwierp ook het gebouw van de bloeiende roei- en zeilvereniging Het Spaarne.

,,Kijk, die houtzaagmolen aan het Jaagpad heeft de vorm van een pandjesjas’’, legt Hans van Roode uit. ,,Ontworpen door Cornelis van Uitgeest. Die kent niemand meer.’’ Via de architect Van Loghem, die het ontwerp maakte voor de toenmalige arbeiderswoningen in Tuinwijk gaat het verhaal verder richting het vroegere Galgenveld ter hoogte van de Crayenestervaart. Van Roode: ,,De misdadigers die in de stad al waren opgehangen werden hier nogmaals aan de galg gehangen, zodat ze als voedsel voor de vogels konden dienen. Het diende ook als afschrikwekkend beeld voor degenen die de stad wilden binnenvaren. Het advies was: ’Hou je aan de regels’.’’

Theehuisje

Bij sommige villa’s staat in de tuin nog een prachtig klassiek houten theehuisje. ,,Zou ik best in willen trekken’’, zucht een van de dames in het gezelschap. ,,Koelkastje, tafel, bed en klaar. En dan alleen nog maar genieten van het uitzicht.’’ Ondertussen kijken de koeien aan de kant van Hageveld nieuwsgierig naar wat er nu weer voorbij vaart. Een Paulus Potter-achtig tafereeltje.

Hans van Roode: ,,Die Nicolaus Cruquius heette eigenlijk gewoon Nicolaas Kruik. Hij werd geboren op Vlieland en leefde tussen 1678 en 1754. Straks wordt het naar hem vernoemde stoomgemaal aangezet, zodat u kunt zien hoe dat werkt.’’

Vlot springen de excursiegangers de wallenkant op, benieuwd naar het grootste stoomgemaal ter wereld, waarmee de polder destijds werd drooggepompt.

Wil je niks missen van Haarlems Dagblad? Like ons dan op Facebook!

Het laatste nieuws