De paasnacht in met de stadsdominee

De paasnacht in met de stadsdominee
© United Photos/Paul Vreeker
Tom de Haan.

In gesprek gaan met Haarlemmers - gelovig of ongelovig. Dat is wat stadsdominee Tom de Haan (34) sinds twee jaar doet vanuit de Protestantse Gemeente Haarlem. Via concerten, kroegspreekuren, bijbellezingen met niet-kerkelijken, en een kerkdienst met Giel Beelen tijdens Serious Request. Deze Pasen gaat hij een nachtlang op pelgrimage door de stad. Wie meewil, kan zich aanmelden op kerkhaarlem.nl Start: zaterdag 23.30 uur, Oude Groenmarkt.

De kerk zou er niet alleen moeten zijn voor gelovigen, vindt dominee Tom de Haan. ,,Ik kan toch al niet zoveel met de termen ‘gelovig’ en ‘ongelovig’ ’’, zegt hij. ,,Dat zijn maar termen. Ik wil met mensen in gesprek.’’

De Haan (34) hield eerder wekelijks op dinsdag spreekuur in een café, haalde in samenwerking met poppodium het Patronaat en hulp van Chef’Special-bassist Jan Derks een eigen variant van concertserie Hart Op De Tong naar Haarlem en deed bijbellezingen met de overtuigd atheïst Joshua Baumgarten van The Irrational Library.

Hij organiseerde de meer dan druk bezochte Serious Kerkdienst in de Grote- of Sint Bavokerk tijdens 3FM Serious Request, met radio-deejay Giel Beelen als bijbellezer. En voor komende Kerkennacht op 19 juni is hij bezig met de Haarlemse Popscene.

Wake

Deze Pasen houdt De Haan – net als vorig jaar – een paaspelgrimage. Na de paaswake in de Grote Kerk trekt hij - met wie wil - de hele zaterdagnacht van kerk naar kerk door Haarlem om ‘al wandelend stil te staan bij het licht en donker in eigen leven’.

De predikant doet het allemaal om kerk en stad wat dichter bij elkaar te brengen. Dat is ook de opdracht die hij twee jaar geleden meekreeg.

,,Ik heb daarin bijna carte blanche gekregen. Toen er binnen de Protestantse Gemeente Haarlem vlak na elkaar twee predikanten met pensioen gingen, besloot men die niet één op één te vervangen, maar het geld vrij te spelen voor een ‘missionair predikant’. Dat werd ik. Omdat niemand buiten de kerk weet wat missionair betekent, heb ik daar ‘stadsdominee’ van gemaakt. Ik preek in totaal achttien keer per jaar, in de wijkgemeenten Centrum, Schalkwijk en Oost. Voor de rest ligt mijn werkterrein ín de stad.’’

De Haan werd geboren in Kampen, maar verhuisde als domineeszoon nogal eens. Naar Midwolda, Vaassen, Beetsterzwaag. Dat hij theologie ging studeren, was niet vanuit het idee om net als zijn vader ooit als predikant in een kerk te gaan staan, trouwens, maar omdat het zo’n ‘lekkere brede’ studie is. God was sowieso niet overtuigend bij hem aanwezig. ,,Daar moest ik naar op zoek, ja.’’

’Het kriebelde’

Na vijf jaar werken als eindredacteur van de IKON radiokerkdiensten lonkte het idee alsnog om meer binnen de kerk aan de gang te gaan. ,,Het kriebelde’’, zegt hij. ,,Ik had inmiddels ideeën gekregen over wat de kerk zou moeten zijn. Anders! Het mocht in elk geval wel wat politiek scherper allemaal. En dan bedoel ik politiek in de zin van: hoe willen wij samenleven? Dat is niet hetzelfde als wat er in Den Haag gebeurt, want dat noem ik management.’’

,,Inmiddels waren Wilders en de PVV opgekomen, en dat raakte. Waarom? Omdat ik het discours vals vind. Het is de toon van de onderbuik. Ik geef een voorbeeld: als politici het hebben over veiligheid, dan hebben ze het eigenlijk over angst. Er wordt gesproken over vrijheid, terwijl er iets anders wordt bedoeld. Want wat is vrijheid eigenlijk?’’

Café

Die spreekuren op dinsdag in café Storing aan het Houtplein waren wel wat eenzaam, ja. ,,Ik zat er meestal alleen. Af en toe kwam er iemand aan mijn tafeltje omdat hij of zij aan de bar had gehoord waarom ik er zat. Maar het was een verhelderende ervaring! En het was een begin. Wat ook belangrijk is: het viel op bij mijn collega’s... ’’

Zijn doel is niet zoveel mogelijk dertigers en veertigers te bekeren of de kerk in te krijgen, zegt hij. Het gaat De Haan er wel om mét die mensen de kerk te veranderen. Er zijn meer mensen die met geloven bezig zijn dan ze zelf door hebben, is zijn overtuiging.

,,De kerk doet het niet erg goed bij de jonge en creatieve generatie. Het is het feestje van de babyboomers. Dat zit me dwars.

De vernieuwingen hebben plaats buiten de kerk. Wil je als kerkelijke traditie blijven bestaan, zul je het gesprek moeten aangaan. En moeten veranderen.’’

Religie

Niet voor niets zegt hij: ,,Ik heb niet zo veel op met religie. Religie is de verzameling gebruiken en kenmerken van een bepaalde groep. Dat sluit per definitie mensen uit. Dan heb ik het liever over geloof. En liever nog over geloof, hoop en liefde. Geloof is nodig om met het ondenkbare te dealen.’’

,,Neem Pasen, het belangrijkste feest in het kerkelijke jaar. Het kerstfeest? Dat is eigenlijk maar bijzaak. Pasen is de reden waarom we het 2000 jaar later nog steeds over Jezus hebben.’’

,,Pasen, dat is de opstanding. Daar loopt je verstand volledig op stuk, maar dat is wel zo heilzaam. Je kunt je natuurlijk afvragen of het waar is of niet: of Jezus is opgestaan uit de dood. Maar omdat dat toch niet te bevatten is, is die vraag niet zo interessant.

Toekomst

Waar het volgens mij allemaal om gaat, is: of je het idee kan toestaan dat er iets onvoorstelbaars kan gebeuren. Durf je te geloven in het ondenkbare?’’

,,Als de toekomstige samenleving het alleen moet hebben van wat we ons kunnen voorstellen, dan ziet het er somber uit. Of, als ik het iets zwarter formuleer: dan zijn we ten dode opgeschreven. Stel dat mensen voor ons zo in het leven stonden. Dan was de aarde in onze beleving nu nog steeds plat geweest.’’

Wil je niks missen van Haarlems Dagblad? Like ons dan op Facebook!

Het laatste nieuws