Oorlog en kanker zijn pijnlijke voorbeelden van de onmaakbaarheid van het leven | column

Jelte Krist.© Foto Ella Tilgenkamp

Jelte C. Krist

Het is iets meer dan een half jaar oorlog in Oekraïne. Verwoestingen, vluchtelingen en verzet. De Oekraïeners bieden fel weerstand tegen de Russische invasie. Er zijn beelden waarop te zien is hoe bewoners uit Melitopol ongewapend tanks proberen tegen te houden. De inwoners willen koste wat kost hun land beschermen. Ze zijn bereid te sterven.

Dichter bij huis heeft de vrouw van een goede vriend kanker. Ze is 53 jaar en uitbehandeld. Er zijn momenten van intens verdriet, maar er wordt ook gelachen. Ze hebben prachtige gesprekken over het verleden, heden en de toekomst. Ze overleggen met haar arts over medicatie, maar ook over de waarde van het bestaan. Ze zijn niet bang voor het einde.

De oorlog en kanker, het zijn pijnlijke voorbeelden van de onmaakbaarheid van het leven. Op de vijand hebben wij geen vat. Het zijn de dobbelstenen van het toeval. Of de ondoorgrondelijke evolutionaire ontwikkelingen in de mondiale politiek en de cellen in ons lichaam. Het maakt een mens bang. Niemand wil doodgaan, ik in elk geval niet. En ik zou liegen als ik zeg dat ik niet vrees voor een ernstige ziekte of ander groot ongeluk dat mijn leven op zijn kop zet.

Ook in de ogenschijnlijk kleinere crisissen des levens zie ik mensen en organisaties worstelen met eindigheid. De zelfstandig ondernemer die te druk is en niet kan kiezen tussen werk en privé, de werknemer die voor zijn job leeft en toch met pensioen moet, of het afscheid nemen van een werkwijze of gedraging waarvan iedereen weet dat die totaal niet werkt. Stoppen en dingen afbreken is niet gemakkelijk. Ook in het dagdagelijkse komt eindigheid met onzekerheid en is er angst voor verlies van welzijn, controle of reputatie. Daarbij zijn wij groepsdieren en een sociaal systeem, zoals een organisatie, zoekt balans en orde. Het is dus niet gek dat mensen verlangen naar het behoud van het bekende.

Toch vragen de kleine en grote problemen van onze tijd om een verlieservaring. Of het nu gaat over je baan opzeggen voor een job met meer betekenis, maar minder salaris of het afbreken van de groei van topinkomens en het erfrecht in tijden van toenemende ongelijkheid. Het zal ergens pijn doen. Het hoort bij transformatie en dat moet je durven voelen. Zien dat de bewegingsruimte kleiner wordt en de boel begint vast te lopen. Onbevreesd handelen, zoals de Oekraïeners, in de wetenschap dat er veel te verliezen is. Mijn goeie vriend die zijn vrouw stevig vasthoudt terwijl zij zegt: ’De reden dat ik hoop dat er een hemel is, is omdat ik dan zie welke liefde jij gaat vinden’. Dat is de manier om eindigheid te benaderen. De bevrijding van het sterven. Want het lichaam vergaat, de organisatie verdwijnt en de dag eindigt. Maar daarmee komt de nacht. Het is een continu proces van doorontwikkeling. Er wordt iets nieuws geboren.

Hoe streng de winter ook is, de lente is niet te stoppen.

Jelte C. Krist is organisatie-en veranderkundige

Meer nieuws uit Opinie-Column

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.