Complottheorieën die rechtsextremisten verspreiden via de publieke omroep zijn een vruchtbare bodem voor terroristische aanslagen | commentaar

Payton Gendron schoot tien zwarte Amerikanen dood. Hij verscheen donderdag voor de rechter in Buffalo.

Payton Gendron schoot tien zwarte Amerikanen dood. Hij verscheen donderdag voor de rechter in Buffalo.© Foto AP

Roy Hazenoot

Weer was er een massale schietpartij in de Verenigde Staten en weer had de schutter een racistisch motief. Afgelopen weekend opende de 18-jarige dader het vuur op zwarte mensen in een supermarkt in het Amerikaanse Buffalo en verwees in zijn manifest naar de omstreden omvolkingstheorie. Hoe is het mogelijk dat zo’n door en door racistische complottheorie mainstream is geworden?

Het antwoord is simpel: dat komt door bedenkelijke figuren die an plein public de omvolkingstheorie verspreiden, zoals in Nederland Arnold Karskens. Vorige week liet hij de Vlaamse politicus Philip Dewinter leeglopen op NPO1 (!) over de omvolkingstheorie. Hij stelt dat de westerse samenleving wordt vervangen door immigranten met een niet-westerse achtergrond. Een bewering die feitelijk onjuist is: in 2010 noemde 4,5 procent van de Nederlanders zich moslim, in 2020 was dit 5 procent. In diezelfde periode was ongeveer een op drie migranten islamitisch.

Anders Breivik

Er worden in het Westen twee soorten aanslagen gepleegd: islamitische terroristen die angst willen zaaien (bijvoorbeeld Bataclan) en extreemrechtse eenlingen die minderheden of aanhangers van linkse partijen op grote schaal ombrengen (denk aan Anders Breivik). De eerste groep wordt aangejaagd door haatimams, de tweede groep door verspreiders van racistische theorieën. Het uurtje waarop Ongehoord Nederland op de grootste zender van Nederland mag uitzenden is net zo giftig voor een westerse samenleving als een onverdraagzame speech van een radicaal-salafistische prediker.

Umvolkung

Naast alle narigheid kleeft ook een opvallend feitje aan de term. Omvolking stamt af van het Duitse woord ’Umvolkung’. Minder frisse politici uit Duitsland in de jaren 30 en 40 van de vorige eeuw wilden Europa veroveren. Door de lokale niet-Duitse bevolking te verdrijven, te vermoorden of om te volken tot Duitsers zou dat gebied permanent in de Berlijnse invloedssfeer komen te liggen. De term werd toen blijkbaar op een tegenovergestelde manier gebruikt dan gebruikelijk is onder de huidige generatie extreemrechtse politici.

Tachtig jaar geleden mislukte de Umvolkung gelukkig, helaas pas na jaren van veel bloedvergieten. Hopelijk sterft het hedendaagse geloof in de complottheorie van de omvolking sneller uit, nog voordat de volgende Breivik opstaat.

Terrorismebestrijding

De Tweede Kamer is zich rot geschrokken van de uitzending van Ongehoord Nederland. Een ruime meerderheid van de Kamer wil van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid weten of de club van Arnold Karskens een risico vormt voor de nationale veiligheid.

Ook willen de Kamerleden dat staatssecretaris Gunay Uslu (Cultuur en Media) stappen onderneemt tegen de ’onweersproken omvolkingstheorieën’ die werden verspreid tijdens de uitzending. Hier alvast een advies voor de staatssecretaris: het beste dat ze kan doen, is Karskens en consorten van de buis halen. Die giftige opruiers verdienen geen plek in het medialandschap.

Reageren? r.hazenoot@mediahuis.nl

Meer nieuws uit Opinie-Column

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.