Amsterdamse elite kwam voor helder drinkwater | Grote Kerk Beverwijk

Kaart van Beverwijk door Daniel van Breen 1648-1649 met woningen van Amsterdammers aan de Breestraat.© Bron: Museum Kennemerland

Jan Kramer
Beverwijk

Amsterdam ontwikkelde zich in ongekende snelheid tot de grootste handelsstad ter wereld. In 1610 was men al met de plannen voor de derde stadsuitbreiding begonnen om de groeiende bevolking te kunnen huisvesten.

Beverwijk had ten opzichte van Amsterdam een gunstige ligging vanwege het Wijckermeer dat in directe verbinding stond met het IJ-meer. De snelle groei van Amsterdam resulteerde in een stijgende vraag naar producten. Beverwijk ontwikkelde zich tot een nijverheidsstad die zich onderscheidde van de omringende dorpen. De stad kende een bescheiden lakenindustrie, bezat vanwege de nabijheid van de zee over een kalkoven, die met de toenemende bouwactiviteiten op volle toeren draaide. Daarnaast was er een levendige tuinbouw en genoot de Beverwijkse azijn een uitstekende reputatie.

Maar los van deze nijverheid bezat Beverwijk door de ligging aan het duingebied over kristalhelder drinkwater. Dit in tegenstelling tot Amsterdam. Het aantal inwoners was hier in minder dan honderd jaar vertienvoudigd. In de warme zomers ontpopten de grachten zich tot stinkende open riolen. Zuiver water was hier niet te vinden. De stad kreeg de bijnaam ‘schone maagd met stinkende adem’.

Het bracht de rijke elite ertoe buitenplaatsen op te richten waar zij zich in de zomermaanden kon terug trekken. In de achttiende eeuw telde Midden Kennemerland minstens tachtig van dit soort buitenplaatsen of hofsteden in Beverwijk en omstreken.

Naast de buitenplaatsen bezat de Amsterdamse elite, maar ook de bescheiden rijken, luxe huizen met erven in de Breestraat. Een kaart in Museum Kennemerland toont huizen waarvan dit bekend was.

Een deel van deze elite bestond uit erfgenamen vanuit het zuiden gevluchte welgestelde protestanten ten tijde van de Val van Antwerpen in1585 en na het ingetrokken Edict van Nantes in1685. Zij waren zowel in Amsterdam als in Beverwijk verbonden aan de Gereformeerde Kerk.

Volgende week: de glas-in-lood ramen uit de begintijd van de Grote Kerk

De Grote Kerk vertelt

De geschiedenis van de Grote Kerk is verbonden met Beverwijk en haar bewoners. Hoe zeer dit

het geval is maakt Jan Kramer duidelijk door wekelijks

te vertellen hoe het de Grote Kerk door de eeuwen heen is vergaan.

Meer nieuws uit IJmond

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.