Premium

#Staylocal als alternatief voor massatoerisme, ook na de coronacrisis

#Staylocal als alternatief voor massatoerisme, ook na de coronacrisis
Een microcamping in Groningen.
© foto campspace

Het massatoerisme is dood door het coronavirus. Maar moet en zal het straks herrijzen? Niet, hoopt de beweging #staylocal. Wel, verwachten de deskundigen.

Geen volle Spaanse stranden, geen verre reizen, geen drukte in toeristensteden als Amsterdam, Venetië en Barcelona en geen Chinezen op de dijk in Volendam. Het coronavirus maakt daar ruw een eind aan. „Tijd om anders te gaan reizen”, meent Hugo van Donselaar. De Leidenaar is initiatiefnemer van de beweging #staylocal.

„Deze zomer kunnen we in de meeste gevallen niet eens naar het buitenland, maar dat is ook helemaal niet nodig. Hier in Nederland is nog zoveel te beleven. We werken samen met Honeyguide, welke site heel veel bijzondere plekken heeft gevonden. Buiten de gebaande paden.”

En nog beter zou Van Donselaar het vinden wanneer we ook eens vaker de stad uit gaan. „Natuurlijk zal het deze zomer rustiger zijn in Amsterdam zonder al die buitenlandse toeristen, maar net buiten de stad is het vaak al meteen heerlijk rustig. Dan is het perfect om je tent op te slaan of camper neer te zetten bij iemand met een groot stuk grond of grote tuin”, bepleit hij zijn in 2017 opgerichte platform Campspace.

Inmiddels heeft hij zo honderd microcampings op zijn site staan. „Het verschilt per gemeente of je vergunning moet aanvragen om een tent of camper op je terrein te zetten. Enkele kleinschalige ondernemers die zijn aangesloten hebben al een vergunning. En juist nu kunnen we nog heel veel nieuwe locaties gebruiken, want de boekingen afgelopen maand gingen door het dak. Juist ook omdat de minicampings bijna altijd eigen sanitair hebben en daarmee coronaveilig zijn.”

De Leidenaar zet zijn Campspace community graag neer als een groene opvolger van Airbnb. „Met Airbnb draait het de verhuurders puur om het geld. Ze geven de sleutel van een pand aan een stel feestvierende vakantiegangers, met alle overlast van dien. Bij ons staat het geld verdienen niet voorop. Het gaat om mensen die veel ruimte hebben waar een of meer gasten kunnen staan. De eigenaar is meestal gewoon thuis. Wij trekken vooral rust- en natuurliefhebbers. Ander volk dus dan bij Airbnb.”

Pareltjes

Die honderd locaties liggen echt niet allemaal buiten de Randstad. Ook net buiten de drukke steden liggen enkele pareltjes, zoals bij een boerderij in Broek in Waterland, een vlindertuin in Amsterdam-Noord, bij de Kagerplassen, op een microcamping bij Zoeterwoude of een kwekerij bij Hazerswoude.

„Het gaat er ook om dat we het toerisme in Nederland meer spreiden. Niet allemaal naar de dezelfde attracties en steden. Bij een versoepeling van de coronamaatregelen zal binnenlands toerisme buiten de steden als eerste weer op gang komen. Dicht bij huis en weg van de massa”, bepleit Van Donselaar. „Als tijdelijke oplossing voor ons collectieve vakantieprobleem in 2020 én als duurzame beweging naar een andere manier van kijken naar ons vakantiegedrag. Een verandering van ons vakantiegedrag naar lokaal toerisme, niet meer die verre reizen, vandaar #staylocal. Een beweging waar nog meer reisorganisaties zich bij kunnen aansluiten”, roept hij op.

Overigens biedt Van Donselaar via zijn Campspace ook kampeerplekken elders in Europa en de wereld aan, maar met de coronacrisis hebben we daar momenteel weinig aan. Vakantie in eigen land kan straks prima in al die hotelbedden die leegblijven nu buitenlandse toeristen nauwelijks komen. Of zelf een airbnb pakken. Daarnaast zijn er tal van vakantieparken in Nederland, die nu opeens ook worden aangeboden door grote reisorganisaties als Corendon en Tui als alternatief voor hun eigen reizen.

Natuurhuisje

De site Vakantiehuisjes.nl gaat de laatste weken als een speer, net als Natuurhuisje.nl. Die laatste niet alleen vanwege de fraaie ligging, maar ook omdat er veelal voldoende afstand is tot andere vakantiegangers. Dat geldt ook voor de vakantiewoningen van Natuurmonumenten, al zijn die af en toe behoorlijk aan de prijs.

Een goedkoop alternatief is woningruil. Doorgaans is dat met woningen in het buitenland, zoals Huizenruil.com doet. Maar dit jaar zou het enorme aanbod binnen Nederland wel eens een oplossing kunnen zijn. Vooral mensen met kinderen vinden dit prettig, omdat de woning van de ander ook is ingericht op kinderen en alle faciliteiten heeft als thuis, alleen zit je net in een andere woonomgeving.

Wereldwijd heeft dat bedrijf 400.000 woningen. Ruilen met gesloten beurs bovendien. „In Nederland hebben we 11.457 deelnemers, ook mensen die hun vakantiewoning aanbieden. Voorheen werd vooral geruild met vakantiegangers uit Frankrijk, Spanje en de VS, maar dit jaar zou dat wel eens vooral met Nederlanders kunnen zijn”, verwacht de woordvoerster. „In ieder geval is de vraag fors toegenomen de afgelopen maand.”

Massatoerisme verdwijnt niet zomaar na coronacrisis

Stappen we straks weer massaal in een onhygiënisch vliegtuig op weg naar een overvolle attractie of gooien de toeristen het roer radicaal om?

In 1950 waren er wereldwijd 25 miljoen internationale toeristen. Dat zijn er vandaag een miljard en tegen 2030 zou dat richting twee miljard gaan. Met binnenlandse toeristen erbij worden dat er 8,4 miljard. Steeds meer mensen willen bezoeken, fotograferen, proeven, ontmoeten, vergaderen en ontdekken. Dus zijn er alsmaar meer mensen nodig die hen vervoeren, entertainen, voeden, bewaken en laten logeren. Het toerisme maakt vandaag 3,3 procent uit van de globale economie. Als je de indirecte impact meerekent, wordt dat 10 procent.

En de vraagt blijft toenemen. Nu al levert China 12 procent van het aantal internationale toeristen (160 miljoen mensen) en ook India is in opmars. „Het is normaal dat bedrijven winst willen maken, maar er is regulering nodig”, zegt Paul Peeters, expert in duurzaam toerisme (Breda University). „Dat corona nu een pandemie is, hebben we te danken aan de luchtvaart, die veel te lang kon doorgaan met de ziekte te verspreiden op een schaal die anders onmogelijk was. Maar bij het beleid, de burgers en zelfs in het wetenschappelijke onderzoek is er een merkwaardige neiging om de luchtvaart te ontzien. Men onderschat de rol die transport speelt in de verspreiding van epidemieën heel erg.”

Laagste prijs

„Toerisme zweert nog steeds bij het traditionele verdienmodel”, zegt expert in overtoerisme Jan van der Borg (KU Leuven). „Hoe meer winst een bedrijf maakt, hoe beter. Ook voor bestemmingen geldt hoe meer toeristen, hoe beter. Men concurreert vooral op de prijs en probeert daarom steeds efficiënter te werken.”

Wil de sector het roer omgooien? Van der Borg ziet geen bereidheid. „Er is een groeiende beweging die ijvert voor verantwoord en langzaam toerisme, maar dat zijn nichemarkten. De klassieke reissector is niet op zoek naar een vernieuwend model. De weinige innovaties, zoals de mogelijkheid om vliegmijlen af te kopen, gaan uit van milieubewuste consumenten. Daar speelt de sector op in door kostenbesparende maatregelen, zoals het hergebruik van handdoeken, aan te wenden voor een ecovriendelijk imago.”

Er zijn veel redenen om aan te nemen dat de reis- en toerismesector zich snel zal herstellen, hoe dramatisch de impact van deze crisis ook is.

Eerdere crisissen, zoals de aanslagen in 2016, lieten zien dat het publiek snel vergeet. „De grootste groep toeristen zal gauw naar de oude situatie willen terugkeren”, denkt Paul Peeters. „Wie snel een aanbod heeft, zal profiteren.”

Wel hoopt hij dat een deel van de toeristen duurzamer zal reizen. „Wat nooit zal verdwijnen is de drang om vanuit je menselijke nieuwsgierigheid andere plekken te verkennen. Maar wie zegt dat je daarvoor altijd ver moet reizen? En waarom altijd met het vliegtuig?”

Meer nieuws uit Achtergrond

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.