Elke Canadese soldaat moest van de kolonel verplicht kijken naar de gefusilleerden in de duinen bij Overveen

Overveen

Omdat het 75 jaar na de bevrijding is, plaatsen we nogmaals een artikel uit 1995.

Lees hier alle verhalen over 75 jaar bevrijding

Elke Canadese soldaat moest het zien. Allemaal zouden ze het zich hun leven lang herinneren. Niemand mocht later kunnen zeggen dat het allemaal wel mee was gevallen in Nederland.

Kolonel George E. Renison, commandant van het Hastings en Prince Edward regiment van de eerste Canadese Infanterie Brigade liet al zijn soldaten meehelpen bij het opgraven van de lichamen van gefusilleerden in de duinen bij Overveen.

Verschrikkelijk

,,De Hollanders kwamen bij mij om te vragen of ze in de duinen mochten gaan zoeken. Ik gaf ze toestemming, maar stuurde wel een officier van mijn staf mee. Ziek van wat hij gezien had, kwam ’ie terug. Ik moest zelf gaan kijken. En wat ik zag was verschrikkelijk. No graveyard but a burialground. Honderden lichamen, sommigen aan polsen en enkels geboeid, door het achterhoofd of door het gezicht geschoten. Niet fatsoenlijk begraven, maar met z'n tienen in een kuil gegooid met een laagje zand erover. Het was niet moeilijk ze te vinden. Je kon op de reuk afgaan.”

Afgelopen maandag (in mei 1995) bracht Renison voor het eerst een bezoek aan de Eerebegraafplaats in Overveen, waar de meeste van de door zijn soldaten opgegraven oorlogsslachtoffers zijn herbegraven. Het bevalt hem niet als tijdens de dodenherdenking wordt gesproken over hen die hun leven hebben gegeven voor de vrijheid. “Zij hebben hun leven niet gegeven. Ze hebben geknokt tot het einde en ze verloren, maar de wereld won.”

Renison heeft er nooit bij stil gestaan dat hij als Canadees de Tweede Wereldoorlog rustig aan zich voorbij had kunnen laten gaan. “Meteen nadat Canada Duitsland de oorlog had verklaard, heb ik dienst genomen. Net als mijn broer. Die werd in 1940 met zijn RAF-toestel neergeschoten en heeft tot het einde van de oorlog in Colditz gevangen gezeten.”

Jonge meisjes

George diende de hele oorlog bij het Hasting en Prince Edward-regiment, dat zijn opmars door Europa begon op Sicilie. Onderweg in Italie raakte hij ernstig gewond toen hij op een mijn liep, maar hij overleefde. Onder zijn commando nam het regiment Apeldoorn (met paleis Het Loo) en Amersfoort in, om tenslotte de lange mars te beeindigen in Kennemerland.

“Ik ging met twee jeeps en vijf motoren vooruit, via Amsterdam naar Haarlem en daarna naar IJmuiden. De mensen op straat en buiten op het veld, iedereen keek naar ons. We waren de eerste Canadezen die ze zagen. Maar wij wilden niet stoppen. Later maakte ik de tocht voor de tweede keer, nu met het hele regiment. Amsterdam was going wild. Wij moesten door, naar IJmuiden, maar ga dat maar eens uitleggen aan een Canadese soldaat die al vijf jaar van huis is en om de vijf meter wordt omhelsd door een prachtig jong meisje.”

Kinderen met Canadese vader

Soms bleef het niet bij omhelzingen. Renison citeert de Canadese bevelhebber generaal Simmons, die na de oorlog verklaarde dat geen enkel Nederlands meisje door Canadese soldaten is verkracht.

“Het was love and affection. En is dat het geval, good luck to them. Het hoort bij het leven dat mensen met elkaar slapen en de liefde bedrijven. Er zijn honderden Nederlandse oorlogsbruiden meegegaan naar Canada, sommigen behoren tot mijn vriendenkring en ze hebben het erg naar hun zin. En ja, er zijn ook kinderen geboren, die nu zoeken naar hun Canadese vader. Ik kan me dat voorstellen, al moeten ze zich realiseren dat die vader misschien een Engelsman of zelfs een Duitseris. Een ding weet ik zeker: naar mij is niemand op zoek.”

Naakt

Hij vertelt hoe hij op 8 mei 1945 voor de deur van de Duitse bevelhebber in IJmuiden. “Ik dacht: hij zal het niet leuk vinden, maar dit is voor mij alleen. So I kicked the door open.”

Achter de ingetrapte deur vond kolonel George E. Renison de Duitse generaal die hem formeel de macht zou overdragen, in bed met 'een jongedame'.

“Die generaal was een echte ijzervreter. Ik had wel respect voor hem, maar niet voor datgene waarvoor hij symbool stond. Hij verschool zich als een meisje achter het laken van zijn bed. Zijn vriendin reageerde alerter. Ze behoorde tot de Waffen SS en had direct in de gaten dat ze te maken had met een meerdere. Dus ze sprong uit bed - in volle glorie, ze was erg goed gebouwd - bracht haar arm omhoog en riep 'Heil Hitler'. Toen wist ik zeker dat de oorlog voorbij was.”

Renisons opdracht was de Duitsers te verdrijven uit 'Aimoiden', het hoofdkwartier van de bezetters in deze regio. De haven was van strategisch belang wegens de doorvoer naar Amsterdam en de kleine Duitse vloot, compleet met mini-duikboten, die er lag.

Vernedering

Hij beweegt zijn handen naar elkaar toe, zodat ze een steeds kleiner wordende kom vormen. Dan pikt zijn rechterhand denkbeeldige Duitsers uit die samengedreven hoop, om ze resoluut over de schouder weg te werpen. “We moesten zo snel mogelijk van ze af, dat was mijn enige zorg. Ze moesten weg van hier.”

In zijn opzet pasten geen krijgsgevangenen, wel een morele vernedering. Daarom lichtte Renison de Duitse generaal van zijn bed.

Te soft

“De Duitsers moesten zo snel mogelijk het land uit, maar niet in ordelijk marcherende formaties. Ze moesten beseffen dat ze waren verslagen. Ik wilde ze laten voelen dat ze hadden verloren, zonder dat hen een haar werd gekrenkt.”

De Canadezen kregen het soms aan de stok met de Nederlanders, die vonden dat de Duitsers harder moesten worden aangepakt.

“Ik begreep dat wel. Die Hollanders hadden honger geleden en sommigen waren gemarteld. Ze vonden ons te soft. Maar dat waren we niet. We waren meedogenloze soldaten, maar geen bezetters. We hadden niks tegen die Duitsers persoonlijk. We gaven ze sigaretten; er waren best aardige kerels bij. We beschouwden ze min of meer als een verslagen voetbalteam.”

(Kolonel George E. Renison is in 1998 overleden.)

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.