Premium

Buitenplaats Elswout in Overveen heeft grote plannen: restaurant, bed and breakfast, expositie, nieuwe infrastructuur en nog veel meer [video]

Buitenplaats Elswout in Overveen heeft grote plannen: restaurant, bed and breakfast, expositie, nieuwe infrastructuur en nog veel meer [video]
De plek van de nieuwe entree naar het parkeerterrein van Elswout, op de kruising van Elswoutslaan en Zijweg. Op de achtergrond de boerderij die restaurant en B&B wordt.
© Foto’s United Photos/Paul Vreeker
Overveen

Elswout krijgt een restaurant. Dat komt in de boerderij nabij het parkeerterrein van de Overveense buitenplaats. Als de gemeente heeft ingestemd met de bestemmingswijziging begint de zoektocht naar een geïnteresseerde ondernemer.

De komst van daghoreca is niet de enige verandering die Elswout op korte termijn staat te wachten. Eigenaar Staatsbosbeheer werkt aan ’Project Herbestemming Elswout’ dat ertoe moet leiden dat de gebouwen op de buitenplaats een culturele of maatschappelijke functie krijgen.

Zo is er in de boerderij - op de zolder boven het toekomstige restaurant - ook ruimte voor een bed and breakfast met tien kamers. Verder wordt voor de rietgedekte werkschuur bij de boerderij een maatschappelijke huurder gezocht, bijvoorbeeld kinderopvang. Ook een deel van het poortgebouw gaat in de verhuur.

Buitenplaats Elswout in Overveen heeft grote plannen: restaurant, bed and breakfast, expositie, nieuwe infrastructuur en nog veel meer [video]
Voor de werkschuur wordt gedacht aan kinderopvang.

Tegelijk met de nieuwe functies voor de gebouwen, wordt ook de infrastructuur aangepakt. Elswout krijgt een nieuwe toegang voor bezoekers die met de auto komen. Nu moeten automobilisten vanaf de Elswoutslaan nog een scherpe draai maken om op het parkeerterrein te komen. Die toegangsweg verdwijnt. In plaats daarvan wordt de toegang vanaf de hoek Elswoutslaan-Zijweg - nu nog afgesloten met een wit hek - de officiële entree. Het poortgebouw blijf wel de toegang voor de wandelaars.

’Gastvrije Culturele Buitenplaats’ wordt het overkoepelende thema van het ’nieuwe’ Elswout. De herbestemming van de gebouwen dient een aantal doelen. Zo moet het de aantrekkelijkheid van Elswout voor de vele bezoekers uit de regio vergroten en voorkomt een goede bestemming van de gebouwen ook dat de boel verpaupert. Daarnaast brengt verhuur geld in het laatje.

Geschiedenis

Buitenplaats Elswout wil zijn eigen geschiedenis beter gaan vertellen. Een belangrijk onderdeel van ’Project Herbestemming’ wordt daarom een expositie die in een van de twee koetshuizen wordt ingericht. ,,Heel veel mensen uit de regio komen hier graag, maar van de historie weten de meesten niet veel. Daar gaan we wat aan doen’’, zegt boswachter Rien de Vries.

Buitenplaats Elswout in Overveen heeft grote plannen: restaurant, bed and breakfast, expositie, nieuwe infrastructuur en nog veel meer [video]
Voor de helft van het poortgebouw wordt een nieuwe huurder gezocht.

De Vries en Peter Wichman vertellen over de ingrijpende plannen die Staatsbosbeheer met de eeuwenoude buitenplaats heeft. Wichman is door Staatsbosbeheer aangesteld als ’projectleider herbestemming’. ,,Er wordt achter de schermen al minstens vijf jaar aan dit project gewerkt. De komende tijd gaan de mensen er veel van merken’’, belooft hij.

Een van de twee koetshuizen, die nu nog in gebruik is als stallingsruimte voor machinerie van de boswachters, wordt vrijgemaakt om ’het verhaal van Elswout te vertellen’. In dit gebouw komt een expositie over de historie van de buitenplaats en de twaalf families die hier tot 1958 woonden en leefden. In dat jaar werd de gemeente Bloemendaal eigenaar van Elswout, die het gebied op haar beurt in 1970 overdroeg aan Staatsbosbeheer.

Ons Bloemendaal

In het koetshuis - de eerste van de twee die de wandelaar tegenkomt - komen bijvoorbeeld oude materialen van de buitenplaats te staan. Zoals historische rijtuigen en karren, waarvan Elswout inmiddels een aardige verzameling heeft, een zaag waarmee vroeger ijs uit de vijver werd gezaagd voor de ijskasten en ander spullen. ,,Museum is een te groot woord, historische expositie is een betere benaming’’, zegt De Vries. ,,We verzamelen de oude verhalen en gaan die vertellen, waarbij we nauw samenwerken met Stichting Ons Bloemendaal die waakt over het erfgoed in de gemeente.’’

Buitenplaats Elswout in Overveen heeft grote plannen: restaurant, bed and breakfast, expositie, nieuwe infrastructuur en nog veel meer [video]
Rien de Vries met een oud brandweerrijtuig dat een plek krijgt in de expositie.
© United Photos/Paul Vreeker

Behalve als expositieruimte kan dit koetshuis straks ook voor activiteiten als yoga en meditatie worden gebruikt. Daarvoor wordt een geïnteresseerde ondernemer gezocht. Ook bestaande evenementen als Klaterklanken en Nazomer Nachtlicht kunnen vanuit dit koetshuis worden gehouden.

Gemeente

De afgelopen jaren heeft Staatsbosbeheer veel geld gestoken in de restauratie van de gebouwen op de buitenplaats. Nu die zo goed als afgerond is en alle gebouwen er casco tiptop bij staan, is de tijd aangebroken de nieuwe bestemming daadwerkelijk vorm te geven. Daarvoor is in veel gevallen een bestemmingsplanwijziging nodig, waarvoor medewerking van de gemeente Bloemendaal vereist is. ,,De aanvragen gaan binnenkort die kant op, maar uiteraard verrassen we ze er niet mee. In het gemeentehuis weten ze al een tijdje van onze plannen’’, aldus Wichman.

De meest in het oog springende ontwikkeling is zonder twijfel de komst van het restaurant en de bed and breakfast in de boerderij. ,,Het is iets waar heel veel bezoekers al jaren om vragen. Na een wandeling van een uur of anderhalf willen de mensen graag even een kopje koffie drinken, of lunchen, of bijvoorbeeld naar het toilet, want ook die voorziening hebben we nu niet.’’

Buitenplaats Elswout in Overveen heeft grote plannen: restaurant, bed and breakfast, expositie, nieuwe infrastructuur en nog veel meer [video]
Het interieur van de boerderij waarin een restaurant komt.

Staatsbosbeheer gaat op zoek naar een exploitant die bij Elswout past. ,,Geen hamburgerketen of wokrestaurant dus, maar ook geen driesterrentent’’, zegt Wichman. ,,We zoeken een ondernemer die weet waar hij zit en beseft wat daar bij hoort: rustige daghoreca. En dan bedoel ik niet dat de zaak ’s avonds dicht moet, want dineren moet er ook kunnen. Maar geen feesten en partijen. En het moet een ondernemer zijn die ’in de samenwerkingsstand’ staat en beseft dat hij of zij op een gevoelige plek komt te zitten.’’

Grip

Het liefst heeft Staatsbosbeheer dat het restaurant en de B&B in één hand komen. ,,Twee ondernemers in één gebouw gaan elkaar mogelijk in de weg zitten.’’ Het voorhuis van de boerderij kan een dienstwoning van het horeca-etablissement worden.

Wichman en De Vries zijn niet bang dat zich geen gegadigden zullen melden. ,,Geen twijfel. We zijn nog niet eens de boer opgegaan met dit plan en toch hebben, sinds we de boerderij zijn gaan restaureren, al minstens tien ondernemers bij ons aangeklopt.’’

Buitenplaats Elswout in Overveen heeft grote plannen: restaurant, bed and breakfast, expositie, nieuwe infrastructuur en nog veel meer [video]
Toen de restaratie van de boerderij klaar was, was dat in 2018 reden vor een feestje.

Het gebouw - dat tot 2005 als laatste gebruiker een paardenpension had en nu nog antikraak wordt bewoond - wordt aan de toekomstige ondernemer verhuurd. Wichman: ,,In erfpacht uitgeven, zoals met de Orangerie en het Grote Huis is gebeurd, willen we niet meer. Op deze manier houden we grip op de zaak. Erfpacht is immers door te verkopen aan partijen die wij misschien helemaal niet willen.’’ De ondernemer die brood ziet in het restaurant en de B&B moet zelf zorg dragen voor de inwendige verbouwing. De boerderij wordt casco opgeleverd.

Poortgebouw

Ook voor de rietgedekte werkschuur en het gedeelte van het poortgebouw waarin nu nog de boswachters hun kantoor hebben, worden nieuwe huurders gezocht. Bij de werkschuur wordt gedacht aan kinderopvang of een andere maatschappelijke of culturele invulling. Voor het linkerdeel van het poortgebouw denkt Staatsbosbeheer aan iets soortgelijks als de pedagogische praktijk ’Van kind tot ouder’ die nu al in het rechterdeel zit en daar ook blijft.

Buitenplaats Elswout in Overveen heeft grote plannen: restaurant, bed and breakfast, expositie, nieuwe infrastructuur en nog veel meer [video]
Het poortgebouw blijft de entree voor wandelaars.

De projectleider weet dat hij de gebouwen waarschijnlijk moeiteloos aan een duur advocatenkantoor, een architectenbureau of een tandartsenpraktijk kan verhuren. ,,Maar dat willen we dus niet omdat dat in onze ogen hier niet past. Wat niet betekent dat we geen marktconforme huren gaan vragen. Want uiteindelijk is het streven dat de buitenplaats exploitabel wordt. Dat we zwarte cijfers schrijven.’’

Een klein deel van het poortgebouw - de jachtkamer, waarvan de ingang onder de poort ligt - blijft bij Staatsbosbeheer in gebruik. Dat wordt een onderkomen voor de rentmeester van Elswout en een inloop waar bezoekers terecht kunnen die informatie van de boswachter willen.

Orangerie

Overigens verandert niet alles op Elswout. Zo blijft de aardappelkelder in gebruik als theatertje en ook bij de in erfpacht uitgegeven Orangerie (waar feesten en partijen worden gehouden) en het Grote Huis (in gebruik als kantoor van Cobraspen) verandert niets. Verder blijft het tweede koetshuis atelier en expositieruimte van kunstenaar Chris Tap, die kolossale dierensculpturen boetseert. ,,Een ideale huurder. Hij maakt geen lawaai, veroorzaakt geen rotzooi, is aaibaar en blijft altijd weer enthousiast uitleg geven aan de bezoekers. Hij is een goed voorbeeld van een ondernemer die hier perfect past’’, zegt Wichman.

Buitenplaats Elswout in Overveen heeft grote plannen: restaurant, bed and breakfast, expositie, nieuwe infrastructuur en nog veel meer [video]
Chris Tap aan het werk in zijn atelier in een van de koetshuizen.

De boswachters vertrekken met hun kantoor, opslag en machinerie uit het poortgebouw, de werkschuur en het koetshuis. Daarvoor is aan de andere kant van Elswout een mogelijk alternatief gevonden. Het plan is in de Duinlusthoek, op het terrein dat in de volksmond bekend staat als ’Het Landje van Goof’ een nieuw onderkomen neer te zetten. ,,Bezoekers ouder dan 35 jaar kennen dit nog wel. Goof Brandwijk had hier ooit een soort kinder- annex rariteitenboerderij met kamelen, papegaaien en dergelijke’’, aldus Wichman.

Rijplatenpad

De wijzigingen op Elswout hebben ook gevolgen voor de infrastructuur. Het parkeerterrein krijgt een andere ingang en wordt opnieuw ingedeeld en enigszins vergroot. Er komen tussen de 35 en 45 plaatsen bij, waarmee de capaciteit op circa 165 auto’s komt. Ook de fietsenstalling wordt vergroot.

Buitenplaats Elswout in Overveen heeft grote plannen: restaurant, bed and breakfast, expositie, nieuwe infrastructuur en nog veel meer [video]
Het rijplatenpad met de slagboom verdwijnt en wordt weer bos.
© United Photos/Paul Vreeker

Het ooit als tijdelijk bedoelde pad van rijplaten dat wordt afgesloten met een slagboom en als toegangsweg naar het Grote Huis en de Orangerie leidt, verdwijnt. ,,Die foeilelijke noodweg, die tussen de twee koetshuizen doorloopt, ligt er al tien jaar maar gaat eindelijk weg. Dit wordt weer bos’’, zegt De Vries.

Uiteraard moet er een alternatieve weg naar de twee gebouwen komen. Die wordt aangelegd ten noorden van de Orangerie. Iets voorbij de sluiswachterswoning wordt een nieuwe brug en toegangsweg gemaakt die aansluit op een bestaand zandpad.

Buitenplaats Elswout in Overveen heeft grote plannen: restaurant, bed and breakfast, expositie, nieuwe infrastructuur en nog veel meer [video]
De Orangerie.

Moet het ’nieuwe’ Elswout ook meer mensen gaan trekken? Wichman: ,,Dat zal ongetwijfeld gebeuren, maar het is niet een doel op zich. Elswout is een populair icoon in de regio en dat moet zo blijven. Het is zeker niet de bedoeling dat we mensen uit het hele land willen lokken. Elswout wordt geen pretpark. Rust en ontspanning blijven de toverwoorden.’’

Planning

Wichman en De Vries doen geen uitspraken over een tijdspad waarin alle veranderingen hun beslag moeten krijgen. ,,Er is uiteraard een planning, maar daar zeg ik niets over. Dat gaat dan een eigen leven leiden. Als streefmomenten niet worden gehaald, is het dan al gauw: ’Hé Wichman, je had toch beloofd dat...’ Bovendien: we hebben ook te maken met andere partijen. De plannen gaan nu richting gemeente. Zodra we zien dat de politiek positief is, starten we een parallel traject om uitbaters te zoeken.’’

Informatiebijeenkomsten

Over de ingrijpende plannen voor buitenplaats Elswout wordt volgende maand een tweetal informatiebijeenkomsten gehouden. Deze zijn dinsdag 3 en donderdag 5 maart van 18.00 tot 21.00 uur in de boerderij. Dit is het gebouw met de Zwitserse chalet-achtige uitstraling nabij het parkeerterrein. Op beide avonden wordt ook een korte film vertoond, en zijn er diverse informatiepanelen en medewerkers van Staatsbosbeheer zijn aanwezig om bezoekers te woord te staan. Alle geïnteresseerden zijn welkom. Naaste buren van Elswout zijn al door Staatsbosbeheer over de plannen geïnformeerd.

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.