Premium

Kunstenaar Erasmus Makkelie laat cacao-icoon herleven in foto’s: Het droeve lot van het Droste-meisje

Kunstenaar Erasmus Makkelie laat cacao-icoon herleven in foto’s: Het droeve lot van het Droste-meisje
Erasmus Makkelie met de verpleegsterkap bij het Droste-mannetje.
© Foto United Photos/Toussaint Kluiters

Hij heeft iets met dingen die voorbij gaan. Zo maakte kunstenaar Erasmus Makkelie een fotoserie over verdwijnende Haarlemse garagebedrijven. Dit keer resulteerde zijn nostalgische inborst in een reeks over het Droste-meisje, de verpleegster die een eeuw geleden opdook op de blikken cacao van de gelijknamige chocoladefabriek aan het Spaarne.

Als ’trotse Haarlemmer’ wil hij het Droste-meisje de eer bewijzen die ze verdient. Als icoon van de stad, als boegbeeld van een bloeiende industrie die in de jaren tachtig definitief uit Haarlem verdween. Bij het bedrijf dat nog altijd Drostechocolaatjes maakt, is volgens hem de liefde voor de historie allang verdwenen.

Kunstenaar Erasmus Makkelie laat cacao-icoon herleven in foto’s: Het droeve lot van het Droste-meisje

Toen Makkelie de onderneming - weggestopt op een industrieterrein in het Gelderse Vaassen - benaderde voor zijn project, was het enthousiasme ver te zoeken. „Ik kreeg sterk het idee dat ze helemaal geen zin hadden in dat gezeur over vroeger.”

Gunst voor de kunst

Makkelie hoopte dat het bedrijf hem kon helpen aan de originele kleding van het Droste-meisje of een goed gelijkende replica. Tevergeefs. Hij heeft de ouderwetse verpleegsteroutfit laten maken bij een sympathieke kleermaker, Mario Mode aan de Kampervest. Die is er lang mee bezig geweest, voor een vriendenprijs. Makkelie noemt het ’een gunst voor de kunst’.

Het Droste-meisje zelf vond hij naar eigen zeggen in het archief met vrouwen in zijn hoofd. Karakteristieke dames van wie hij verwacht dat ze ooit kunnen gloriëren in een van zijn toekomstige kunstprojecten. Bij het Droste-meisje dacht hij meteen aan Sterre Baaima, de zus van een medestudente aan de Artez hogeschool voor de kunsten in Arnhem.

„Wat ik zocht in het Droste-meisje? Een goede oud-Hollandse kop met een zorgzame uitstraling.” Baaima vond het een interessant project. Er ontstond snel een vertrouwensband tussen model en kunstenaar, waardoor Makkelie de fotoserie kon uitvoeren zoals hij had bedacht.

Kunstenaar Erasmus Makkelie laat cacao-icoon herleven in foto’s: Het droeve lot van het Droste-meisje

Makkelie heeft niet het idee dat het Droste-meisje ooit heeft bestaan. Volgens hem is het een bedenksel, waarbij voor een gemiddelde van een aantal vrouwenhoofden van rond de Eerste Wereldoorlog is gekozen. ,,Het moest een pakkend beeld zijn om cacao aan de man te brengen. Vanuit marketingoogpunt is gekozen voor een verpleegster, om een positieve en gezonde associatie met het product te krijgen.’’

Nooit gedragen

De reusachtige kap op het hoofd is volgens Makkelie nooit door een verpleegster gedragen. Het formaat is buitengewoon onpraktisch bij het verzorgen van patiënten. ,,Ik denk dat voor een grote kap is gekozen om het beeld in te kaderen. Anders valt het gezicht helemaal weg.’’

Zijn project is geen vrolijke reeks foto’s geworden. Voor Disney-achtige verhaallijnen met een goede afloop moet de cultuurliefhebber niet bij Makkelie zijn. Hij vindt melancholie een veel interessantere emotie, veel gelaagder. Het Drostemeisje voldaan glimlachend in een pretpark of in een hippe chocoladewinkel is niet zijn stijl.

Kunstenaar Erasmus Makkelie laat cacao-icoon herleven in foto’s: Het droeve lot van het Droste-meisje

Makkelie heeft ervoor gekozen haar verval te fotograferen. Eerst de hoogtijdagen als uithangbord van de cacaofabriek, daarna het slechtnieuwsgesprek met de directeur, vervolgens haar verdriet weg knagend met een chocoladeletter, aan een ’drankinfuus’ op een terras, als prostituee in het Begijnehof en tenslotte treurend in bad met uitgelopen make-up. „Het mag voor de kijker best ongemakkelijk zijn.”

De fotoserie is wat hem betreft deels een aanklacht tegen de huidige consumptiemaatschappij. Charmante winkeltjes en ambachtelijke producten die uit het straatbeeld verdwijnen door de online terreur van de bol.coms van deze wereld.

Makkelie heeft dezelfde manier van werken gebruikt als vijf jaar geleden toen hij zijn toenmalige vriendin Jorine Idzinga afbeeldde als Meisje met de Parel van het beroemde schilderij van Johannes Vermeer. Hij wilde destijds een oude meester tot leven brengen. Een boeiend project dat hem amper roem opleverde. Wie iets terug wil zien van zijn kunst, is hoofdzakelijk aangewezen op zijn website. Exposeren in galeries of musea is er nog nooit van gekomen.

P.C. Hooftstaat

Het scheelt dat Makkelie niet van de kunst hoeft te leven. Hij werkt drie dagen per week in The Society Shop in de P.C. Hooftstaat. Als pakkendrager voelt hij zich senang tussen de kwaliteitskostuums. ,,Het lichaam is als canvas dat met een palet aan kleuren en stoffen is aan te kleden.’’

Kunstenaar Erasmus Makkelie laat cacao-icoon herleven in foto’s: Het droeve lot van het Droste-meisje

Ook in de duurste winkelstraat van Nederland slaat zijn culturele peilstok geregeld uit. Hij zag in de extravagante clientèle van de chique shops het ideale onderwerp voor een kunstzinnig kwartetspel. Hij verdeelde de klanten onder in categorieën: vloggers, ’Estelle’, voetballers en vastgoedboys. Voor zijn doen werd het spel een succes, met bijna honderd verkochte exemplaren.

Onafhankelijk

Zijn baan bij The Society Shop geeft hem de financiële ruimte om als kunstenaar volkomen onafhankelijk te zijn. Makkelie hoeft nooit te bedenken welk project commercieel goed scoort. Ook werken in opdracht is niet nodig.

Op termijn hoopt hij wel te kunnen leven van de kunst. Maar dan zal hij eerst een uitgebreider oeuvre moeten opbouwen. Dan nog vindt hij het ingewikkeld zijn kunst aan de man te brengen. Hij heeft bij zijn werkgever bewezen dat hij kan verkopen, maar dat is onvergelijkbaar. ,,Iets verkopen wat niet van mij is, gaat me veel makkelijker af.’’

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.