Premium

Noord-Holland wil koploper circulaire economie zijn, maar broodje poep gaat velen nog te ver

Noord-Holland wil koploper circulaire economie zijn, maar broodje poep gaat velen nog te ver
Fides Lapidaire proeft in de Beurs van Berlage een van haar eigen ’broodjes poep’.
© Peter Schat
Amsterdam

De smeerseltjes op de toastjes die voor de beursgangers voor het grijpen liggen zien er smakelijk uit. Bijna grijpen ze er een, tot ze het opschrift ’broodje poep’ lezen.

Het kan ook te letterlijk, denken degenen die schielijk hun hand terugtrekken op het donderdag in de Beurs van Berlage gehouden duurzaamheidsfestival NE20, georganiseerd door MVO Nederland, de beweging van duurzame bedrijven. Maar nee hoor, niets aan de hand, je kunt het gerust eten.

Fides Lapidaire (24) uit Amsterdam is de vrouw achter Broodje Poep. Ze staat met haar foodtruck op festivals en wie daar het toilet gebruikt krijgt nog korting op een broodje ook. De poep gaat niet letterlijk de mond in, maar wordt met houtsnippers gemengd, een jaar bewaard en gesteriliseerd voordat het als meststof de groentetuin ingaat. En daar komen de producten die op het ’broodje poep’ - uiteraard naar Ome Willem - gaan vandaan.

,,Ik grijp terug op een gebruik van vierduizend jaar oud dat tot een eeuw terug in Japen en China nog in stand gehouden werd. Als je ergens had gegeten, liet je voor je wegging ook weer wat achter. Poep is goud waard. We moeten steeds meer mensen voeden, de grond raakt uitgeput en de voedingsstoffen spoelen we weg door het toitlet! Er is een nieuw narratief nodig over poep en plas. De kringloop moet weer gesloten.’’

Dat is, zij het op een minder plastische wijze, ook waar de provincie Noord-Holland mee bezig is. Afgelopen jaar zijn zestien bedrijven, zowel start-ups als bestaande, aan een vliegende start geholpen bij hun circulaire ideeën (zie kaders). Op de beurs werden zij onder de noemer Go-NH uitgezwaaid, of misschien is afgeduwd een betere term, door gedeputeerde Zita Pels (GroenLinks).

Pels refereerde aan ambitieuze doelen die landelijk zijn gesteld. ,,Daar kan een schepje bovenop dachten wij. We willen koploper worden op gebied van circulaire economie. Terwijl de energietransitie al zoveel stof doet opwaaien komt dit erbij. Voorop durven lopen geeft echter ook kansen. We moeten zoveel doen en het is zo complex, deze zestien ondernemers laten zien dat we het kunnen.’’

Hun bedrijven maken notitieblokken van steen, die tot vijfhonderd keer te hergebruiken zijn, kweken bladluizen die bladluis bestrijden, bouwen de City Bokashi (= Japans voor goed gefermenteerd groenafval) of leveren zeecontainergrote mobiele batterijen die aggregaten op bouwplaatsen en dergelijke overbodig maken. En er zijn decoratieve zitkussens van afval uit de containers van woonwinkels en Bakkie Trots bakt koffiemokken van lokale klei en doet er een verhaaltje over geschiedenis en toekomst van dat gebied bij. Al waren de eerste bakkies - die van Texel kwamen - mislukt omdat er te veel ijzer in zat.

De mededeling van Pels dat de provincie voor komend jaar weer een Go-NH opstart werd met applaus begroet. Gegadigden kunnen zich tot 12 februari bij de provincie melden.

Lapidaire kijkt als kunstenares trouwens naar de beurs als ’een onbekende fascinerende wereld’. Ze erkent dat er veel idealisme en urgentie in het beurspubliek steekt. ,,Maar ook veel kiezen voor veiligheid. Urgentie voel ik zeker, maar op een andere manier dan in mijn bubbel.’’

Noord-Holland wil koploper circulaire economie zijn, maar broodje poep gaat velen nog te ver
Emma Vlaanderen en Olivier Schutzelaars.
© Peter Schat

’Het geluid van koeienbellen’

Bedrijf: Boer ’n Buffel

Zit in: Vijfhuizen

Van: Olivier Schutzelaars (27) en Emma Vlaanderen (26) uit Haarlem

Boer ’n Buffel heeft twaalf jonge Aziatische waterbuffels. Ze lopen in een weiland dat een ondernemer die het project steunt, ter beschikking stelde. Ook andere ondernemers steken de helpende hand toe, bijvoorbeeld in de vorm van voer. Dit jaar komt de stier erbij en tien maanden later kunnen de buffels gemolken worden. ,,Voor de mozzarella’’, zegt Olivier Schutzelaars. Hij mikt op april 2021 dat dit voor het eerst kan.

Schutzelaars wil al boer worden zolang hij zich herinnert. Van zijn vierde, vijfde af. ,,Ik denk dat het komt omdat ik in Zwitserland als ik naar mijn opa en oma ging, de koeienbellen hoorde. De indruk daarvan bleef me altijd bij. Als ik weer eens dacht iets anders te willen worden, keerde ik toch altijd terug bij: boer. Ondanks dat niemand in de verre familie boer is en ik uit de Kleverparkbuurt kom in Haarlem.’’

Acht jaar werkte hij bij een melkveehouder in Vijfhuizen en daarna poogde hij een boerenbedrijf over te nemen in de Ooipolder bij Nijmegen. Toen dat niet doorging en hij bedrijfsleider werd van een biologisch-dynamische boerderij in Zeewolde nam de wens zelf een extensief kleinschalig veehouderijbedrijf te beginnen vaste vorm aan. ,,Een open transparante boerderij moet het worden waar de burger altijd welkom is.’’

Noord-Holland wil koploper circulaire economie zijn, maar broodje poep gaat velen nog te ver
Klaske Postma.
© Peter Schat

Altijd op zoek naar grondstoffen die in natuur groeien

Bedrijf: Regeneration Design

Zit in: Nieuw-Loosdrecht

Van: Klaske Postma (34)

Na twaalf jaar te hebben gewerkt als industrieel ontwerper bij onder meer Brabantia en een bedrijf dat plastic verpakkingen maakte, maakte Klaske Postma ’de stap naar zelfstandig’. ,,Omdat ik inzag dat we van afval mooie producten kunnen maken. Mijn passie werd ontdekken van hernieuwbare grondstoffen: wat groeit er in de natuur waar we materialen van kunnen maken?’’

Zo kwam ze uit bij gemaaid gras. Dat te verwerken is tot platen waar... lampen van gemaakt kunnen worden. Bijvoorbeeld met het silhouet van de verkeerstoren van Schiphol erin. De luchthaven heeft veel gras.

Regeneration staat voor herstellen. ,,In dit geval van klimaat en natuur. We zullen moeten produceren en consumeren binnen de grenzen van de natuur en die niet uitbuiten. En de belasting op primaire grondstoffen moet omhoog en die op de maakkosten omlaag.’’ Zo komen materialen eerder voor hergebruik in aanmerking en kan ons land zich van kennisland weer ontwikkelen tot ’maakland’.

Een volgend project is lampen van hergebruikt drankkarton. ,,Was gisteren bij een bedrijf dat kan lasersnijden. Eerst startkapitaal vergaren voor de eerste duizend lampen. We zullen nog wel even bezig zijn met die in de markt zetten.’’ Dan volgt verwezenlijken van de rest van haar idealen.

Noord-Holland wil koploper circulaire economie zijn, maar broodje poep gaat velen nog te ver
Gunnar Larsen.
© Peter Schat

’Goed voor mij, en de mensheid’

Bedrijf: Seaweed Valley

Zit in: Heerhugowaard

Is van: Gunnar Larsen (44) uit Hollandsche Rading

Dat hij marktonderzoek verrichtte naar de mogelijkheden van plantaardige biomassa uit zee, zette Gunnar Larsen op het spoor zelf in de zeewierteelt te gaan. En wel in Heerhugowaard, waar tanks komen van duizend, vijfduizend en tienduizend liter voor de zeewieren.

Ondernemer Larsen had ooit een botenfabriek, die de catamarans leverde voor een Olympische klasse. Nu hij een verdienmodel in zeewier heeft ontdekt, is de stap erg klein geworden tussen wat goed is voor hem... en voor de wereld. ,,We zullen iets moeten doen om de aarde niet verder uit te putten. Dit is dus niet alleen goed voor mijn bedrijf, maar voor de mensheid’’, zegt hij ferm.

Dat zeewier een oplossing biedt is zo klaar als een klontje voor hem. ,,97 procent van het water op aarde is zout, slechts 1 procent zoet, 1 procent brak en 1 procent zit vast in poolijs en dergelijke. We moeten dat zoute water dus gaan benutten voor voedsel en niet zoals nu 70 procent van het zoete water. Zeewier staat bol van eiwit, omega vetzuren, vitamine B12 en etherische oliën. En we kunnen er biobrandstof van maken. Het probleem is dat de herkomst niet gecertificeerd en traceerbaar is, wat moet uit oogpunt van voedselveiligheid. Daar gaan wij met intensieve wierteelt wat aan doen.’’

Meer nieuws uit Amsterdam

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.