Oorlogssporen, 14 april 1941: ’Schieten was dien middag heftig’

Oorlogssporen, 14 april 1941: ’Schieten was dien middag heftig’
Twee wrakstukken van de Engelse bommenwerper die op 14 april 1941 neerstortte aan de Nachtegaallaan.
© Foto Museum de Lakenhal
Leiden

Op maandag 14 april 1941, Tweede Paasdag, zetten Blenheim-bommenwerpers van de RAF voor de derde achtereenvolgende dag koers richting Nederlandse kust. Acht toestellen hebben de elektriciteitsfabriek aan de Langegracht in Leiden als doel.

Bij terugkomst rapporteren de vliegers treffers op het centrum van de fabriek en op een gashouder. Ze moeten zich hebben vergist: die maandagmiddag wordt de gasfabriek in Alkmaar aangevallen en ook doelen in Haarlem. In Leiden vallen geen bommen.

Toch klinkt aan het eind van de middag een hevige knal, zo schrijft winkelier Han de Wilde in zijn dagboek, ’en zagen we een groote rookwolk, gevolgd door zwaar mitrailleurvuur’.

(Lees hier het Leidsch Dagblad van 15 april 1941. Daarin staat niets over de ontploffing in Leiden)

Ook dagboekschrijver Johann Kasten meent de ontploffing van een bom te horen. Hij noteert ’zwaar gedreun der luchtafweerbatterijen in den omtrek. Het schieten was dien middag zeer hevig en wel zoo erg, als wij het sedert ’t begin van de oorlog niet gehoord hadden’.

De Wilde vervolgt: ’We dachten aan een bombardement van Valkenburg. Het bleek een Engelsche bommenwerper (Bristol-Blenheim) te zijn, neergeschoten en neergekomen op het land tusschen Endegeest en Pomona. Bij het neerkomen was een bom ontploft’.

Paasmaandag

Vlakbij aan de Nachtegaallaan, op de sportvelden achter Pomona, wordt op paasmaandag gevoetbald: Lugdunum tegen L.F.C. ’Een matige wedstrijd’, volgens het verslag in Leidsch Dagblad, die Lugdunum met 1-0 wint.

Een bezoeker van die wedstrijd schrijft later over die middag: ’Tijdens het spelen van beide ploegen werd er druk geschoten in de lucht met als resultaat dat er een vliegtuig neerstortte op een plaats, die gelegen was tussen het voetbalveld en het verzorgingshuis Endegeest’.

Ook een jongen ziet de tweemotorige bommenwerper neerstorten. Jaren later herinnert hij zich het vliegtuig ’dat al in grote moeilijkheden verkeerde en dat werd achtervolgd door twee Duitse jachtvliegtuigen.

Het toestel stortte neer aan de Nachtegaallaan bij de Gemeentetuinen. Het lag over de sloot op grond van boer Uitenbogaard’.

Een paar dagen later wil hij met een paar vrienden gaan kijken bij het wrak. Vanaf de oude rijksweg, waar deze weg aansloot op de nog bestaande Rhijngeesterstraatweg, liepen ze door de weilanden naar de plaats waar de Bristol Blenheim was neergestort.

Hij herinnert zich: ’Het vliegtuig was al geruimd, maar er lagen nog wel resten. Duitse soldaten stonden aan de andere kant van de sloot naar ons te schreeuwen. Het was nog in het begin van de oorlog, dus we trokken ons daar nog niet veel van aan. Ik heb toen twee stukjes van het vliegtuig meegenomen’.

Begraven

Geen van de drie vliegers overleeft de crash. Op 17 april worden piloot Newhouse, navigator Cobb en radiotelegrafist/boordschutter Bougin met militaire eer begraven bij het Groene Kerkje in Oegstgeest.

Duitse soldaten staan in de houding bij de drie kisten, waarvan de middelste is bedekt met een zwarte doek en een grote krans. Alleen het lichaam van de 26-jarige Bougin is dan al geïdentificeerd.

Toevallig is ook de jongen die op de plek van de crash naar souvenirs zocht, aanwezig bij de begrafenis. ’Een aalmoezenier hield nog een toespraak en bad het Onze Vader.’

De vliegers rusten nog steeds bij het Groene Kerkje. De crashlocatie moet worden gezocht in de weilanden achter de huidige kwekerij van DZB aan de Nachtegaallaan. Op luchtfoto’s uit latere oorlogsjaren is van de crash geen spoor meer te zien.

De laatste resten van de Blenheim blijken te liggen in De Lakenhal. De man die als jongen twee wrakstukken had meegenomen, schenkt ze in 2005 aan het museum en doet z’n verhaal erbij.

Op het kleinste fragmentje zit een plaatje met een code. Die maakt duidelijk dat het een stukje is van de houder voor een kompas, het instrument dat gebruikt werd door navigator Cobb.

Lees hier alle verhalen over 75 jaar bevrijding

Meer nieuws uit Extra

Keuze van de redactie