Wim Groenhart maakt voor eigen rekening een replica van de verdwenen Haarlemse ambtsketen

,,Bij Yvonne van Gennip had ik voor het eerst het gevoel: wat leuk om iets voor de publieke zaak te maken.’’
© United Photos/Paul Vreeker

Eigenlijk wilde Wim Groenhart archeoloog worden. Gefascineerd als hij was door een boekje over Toetanchamon waar hij als kind uren in kon turen. Totdat zijn vader uitlegde dat hij daar heel lang voor moest studeren. En voor dat probleem direct een oplossing aandroeg: zou jij geen goudsmid willen worden, Wim? ,,Letterlijk een gouden greep. Ik ging schatten maken in plaats van opgraven.’’

De mooiste sieraden maakte Groenhart in zijn lange loopbaan als edelsmid. Voor Haarlem, waar hij als jongeling neerstreek, maakte hij een aantal heel bijzondere. Dit jaar voltooide hij zijn meesterstuk: een replica van de in 2011 op raadselachtige wijze uit het stadhuis verdwenen ambtsketen. Groenhart stak er drie jaar van zijn vrije tijd in. En genoot van het plezier dat burgemeester Jos Wienen zichtbaar had toen die de ketting in ontvangst nam.

De Boreelketen, zoals het antieke exemplaar uit 1841 officieel heet, was niet eens de eerste ambtsketen die Groenhart maakt. Toen hij in november 2011 hoorde van de diefstal kon hij maar één ding denken: hoe moet het dan straks bij de nieuwjaarsreceptie? Groenhart - decennialang trouw werknemer van Sipkes Edelsmeden in de Warmoesstraat - smeedde een plannetje. Hij stapte op de fiets en bezocht een voor een zijn collega-edelsmeden in de Haarlemse binnenstad. Met één vraag: voel je er wat voor om gezamenlijk een vervangende ambtsketen te maken? ,,De eerste negen die ik bezocht, zeiden allemaal: leuk, gaan we doen. Toen had ik er genoeg.’’

De smeden gingen in sneltreinvaart aan de gang en zo geschiedde het dat anderhalve maand later toenmalig burgervader Bernt Schneiders toch met een nagelnieuwe keten op de schouders de Haarlemmers een voorspoedig 2013 kon toewensen.

Aanvankelijk verwachtte Groenhart dat de verdwenen antieke ambtsketen weer zou opduiken. Maar dat gebeurde niet en toen Schneiders in 2016 afscheid nam, besloot de inmiddels gepensioneerde Groenhart daarom voor eigen rekening één schakel uit de gestolen Boreelketen na te maken. ,,Ik had er uitgebreide documentatie over en ’m van alle kanten gefotografeerd, omdat ik bij het afscheid van de burgemeesters Elizabeth Schmitz en Jaap Pop er nieuwe schakels voor had gemaakt.’’

Groenharts plannetje was aanvankelijk de replica van de schakel aan burgemeester Wienen te geven. ,,Maar toen die eenmaal af was, vond ik dat toch wat knullig. Ik ben nog een schakel gaan maken, en toen nog een, en nog een. Enfin, in drie jaar tijd heb ik in mijn ateliertje thuis uiteindelijk die hele keten nagemaakt.’’ Op 23 november van dit jaar, bij de viering van de 774ste verjaardag van de stad, overhandigde Groenhart de ketting aan de totaal verraste Wienen.

Hoewel hij er niet is geboren en er ook niet meer woont - hij verhuisde enkele jaren terug van Schalkwijk naar Haarlemmermeer - heeft Wim Groenhart veel met Haarlem. ,,Elke smoes is goed om op de bus richting die stad te stappen. Heerlijk om er te zijn.’’

Na zijn opleiding belandde Groenhart eerst op de ontwerpafdeling van een trouwringenfabriek in Rotterdam, maar de liefde lokte hem naar Amsterdam. Hij solliciteerde bij Rob Sipkes, bij wie hij begin jaren zeventig in dienst trad. ,,Ik voelde me er al snel de koning te rijk. Er is geen dag geweest dat ik met tegenzin naar mijn werk ging.’’

De eerste kennismaking met het Haarlemse stadhuis kwam er toen Yvonne van Gennip in 1988 met drie gouden olympische medailles terugkeerde uit Calgary. Toen een collega uitriep dat Sipkes Edelsmeden iets voor ’deze Haarlemse meid’ moest doen, ontwierp Groenhart een hanger van een schaatsster met drie diamantjes voor elke medaille. Hij mocht het sieraad zelf, bij de legendarische ontvangst in het stadhuis, overhandigen. ,,Voor het eerst had ik het gevoel: wat leuk om iets voor de publieke zaak te maken.’’

Daarna volgden er meer. Voor de deelnemers aan een congres voor grafici in Haarlem maakte hij ’Gouden Lautjes’. Ook ontwierp hij een trofee en speldjes voor cultuurprijs De Olifant. En een ring voor de Haarlemse stadsdichter. Groenhart genoot ervan zo ’in het Haarlemse te worden getrokken’. ,,Vroeger vond ik het sieraad dat ik maakte het belangrijkst. Nu weet ik beter: de mens voor wie je het maakt, dáár gaat het om.’’

En nu? Een onderscheiding voor Groenhart zelf, als Persoon van het Jaar? ,,Nee joh. Al vind ik de nominatie een kolossale eer.’’

Lees hier alles over de verkiezing Persoon van het Jaar 2019

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.