Dominieke Bos vindt het de hoogste tijd voor een wereld zonder obstakels

Dominieke Bos: ,,Mijn hond Nike is mijn vrijheid.’’
© Foto United Photos/Paul Vreeker

Met haar aandoeningen is het een wonder dat Dominieke Bos nog leeft. „Volgend jaar word ik vijftig. Dan ben ik vijftig jaar over de datum”, aldus de bevlogen Heemsteedse die sinds haar geboorte zeer slechtziend is en kampt met gezondheidsproblemen.

Haar schaterlach vult de huiskamer waar blindengeleidehond Nike in zijn mand ligt. Echtgenoot Paul luistert vanaf de bank mee als Bos uitlegt wat haar drijft om zo hard te knokken voor een maatschappij waaraan iedereen kan deelnemen, gehandicapt of niet. „Je wordt als mens met een beperking gehandicapt gemáákt als je een gebouw niet in kan, niet over straat kunt of ergens niet aan mee kunt doen.”

Bos vindt het geweldig dat ze vanwege haar missie is genomineerd voor de titel Persoon van het Jaar. Omdat het een missie is die boven het eigen belang uitstijgt. „Als ík in Heemstede ergens niet kan oversteken of een gebouw niet in kan, dan kunnen veel ouderen, die 27 procent van de Heemsteedse bevolking uitmaken, het óók niet. Ik ben in staat om dingen te verwoorden naar de gemeente, maar dat kunnen veel ouderen niet.”

Als iemand om zichzelf kan lachen is het Bos. Zo noemt ze zichzelf spottend ’de best gelukte miskraam ooit’. „We lachen samen heel wat af”, zegt echtgenoot Paul met wie ze in 2011 trouwde. „In 2004 hebben we elkaar ontmoet”, aldus Bos. „Ik kende zijn ex. Zij zei: hij is vrij, jij bent vrij: wat zouden jullie moeilijk doen?”

In Heemstede zit Bos in de WMO klankbordgroep, maar is ze niet alleen lokaal actief. Ze is ook VN-ambassadeur toegankelijkheid, ze zit in de cliëntenraad van blinden- en slechtziendenorganisatie Bartiméus in Zeist, ze maakt deel uit van de klankbordgroep van Regio Rijder. Het is nog maar een greep uit haar activiteiten.

Om veranderingen voor elkaar te krijgen bij gemeenten en instanties, moet Bos naar eigen zeggen ’constant blijven trekken’. Menigeen zou er moedeloos of verzuurd door raken, maar daar heeft ze geen last van. „Negativiteit zit gewoon niet in mij”, zegt ze.

Alle genomineerden voor de Persoon van het Jaar 2019 en het stemformulier vindt u hier.

„Ik blijf in gesprek, blijf begripvol, maar ik blijf wel doorgaan. Ik ben niet van het ’geld eisen’ en het ’rechtszaken aanspannen’. Ik blijf liever dertig jaar in gesprek dan dat ik met mijn vuist op tafel ga slaan.”

Ze maakt zich al jaren sterk voor twee zebrapaden op onveilige plekken in haar dorp. Eentje ligt er inmiddels. „Ik ben nu vier wethouders, twee burgemeesters en vele verkeersdeskundigen verder. Maar ik blijf doorgaan tot die tweede er ligt.”

Ondanks haar visuele beperking en gezondheidsproblemen wil Bos, dochter van een predikant, zich van jongs af net zo vrij kunnen bewegen als iemand zonder handicap(s). „Ik wil geen uitzondering zijn. Continu wil ik laten zien: ik kan het prima.” Ze staat naar eigen zeggen ’stijf van de trucjes’ om haar handicap te verdoezelen.

De jonge Dominieke kan goed leren, is muzikaal en wil het liefste muziektherapeut worden. Daarbij stuit ze op flinke weerstand. „Van de opleiding muziektherapie ben ik gewoon weggediscrimineerd”, zegt ze. „Een therapeut met een handicap kan nooit een goede therapeut worden, werd me daar te verstaan gegeven. In het derde jaar ben ik daarom overgestapt naar de opleiding sociaal pedagogische hulpverlening.”

In 1995 studeert ze af in en vindt ze een baan in een instelling voor verstandelijk gehandicapten in Ermelo. Ze moet hard knokken om zich te bewijzen, maar het lukt. Na drie jaar wordt ze ziek. De diagnose: chronisch vermoeidheidssyndroom. Pas jaren later blijkt na onderzoek wat er werkelijk met Bos aan de hand is en waarom haar ogen steeds verder achteruit gaan. In haar hoofd zit een ingekapselde cyste die haar oogzenuw dooddrukt.

Ze zit nu alweer 22 jaar in de WAO, maar heeft het drukker dan ooit. „De keuringsarts zei destijds: ik keur je af omdat je té graag wilt werken, terwijl de maatschappij daar nog niet klaar voor is.” Deze arts vond dat ze moest gaan doen waar ze goed in is: opkomen voor mensen met een beperking. Dat advies heeft ze ter harte genomen.

Omdat Bos afstevent op blindheid heeft ze sinds 2016 een blindengeleidehond. „Mijn hond is mijn vrijheid. Geen stap buiten de deur zonder Nike.” Ze redt zich prima en zit er niet op te wachten dat mensen haar ongevraagd vastpakken bij het oversteken, hoe goed bedoeld ook. „Laat mij mijn ding maar doen. Als ik het niet red, dan roep ik wel ’help’.”

Hier verzamelen we alle interviews met genomineerden voor de verkiezing Persoon van het Jaar 2019

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.