Premium

Over de doden: Paul Scheelings, kleinkunstkenner gaat steeds een andere route

Over de doden: Paul Scheelings, kleinkunstkenner gaat steeds een andere route

Paul Scheelings

Geboren: Haarlem, 5 juli 1934

Overleden: Haarlem, 4 november 2019

,,Ik huilde nooit. En dus nu ook niet.’’Haarlemmer, kleinkunstkenner, talentscout, stadsgids en keizerin Sisi-fan maakte geen theater toen hij vijf jaar geleden afscheid nam van het openbare leven. Terwijl de setting wel daartoe uitnodigde. In de Oranjerie op landgoed Elswpout speelden harpisten Mariska Pool en Daniëlle Pelt, pianist Dok Kunneman vertolkte Debussy en Satie en saxofoonkwartet Double Espresso vulde de warme zomerlucht rond de 200 vrienden en kennissen met vroege jazz uit de twenties. Dan moest stemactrice Hildegard van Nijlen nog de melancholieke dichtkunst van de Oostenrijkse keizerin voor het voetlicht brengen.

Paul Scheelings was van 1968 tot 1975 de drijvende kracht achter het Haarlemse kleinkunsttheater Haarloheim in de Smedestraat. Veel beginnende cabaretiers waren in die periode op dit podium te vinden. Artiesten en groepen als Neerlands Hoop in Bange Dagen, Don Quishocking, Ivo de Wijs, Tineke Schouten, Hans Dorrestijn, Tekstpierement en het Vrouwencabaret van Natascha Emanuels zetten hun eerste stappen in dit theater.

In zijn veelgeprezen rubriek Van de brug af gezien omschreef columnist Ko van Leeuwen twintig jaar geleden Scheelings als ’een pionier, een spitter, iemand die stad en land afreisde om rijp maar vooral groen op cabaretgebied te betrappen. En daarmee heeft hij de boterham van menig impresario van dik beleg helpen voorzien.’ Aan al die culturele inzet en het kleinkunsttheater Haarloheim kwam plotseling een einde. Aan Ko van Leeuwen onthulde Scheelings het geheim daarachter.

Paul Scheeling was nog een kind toen zijn ouders overleden. Met zijn tweelingbroer, oudste broer en zus kwam hij tijdens de oorlog terecht in een NSB-pleeggezin. Met zijn tweelingbroer werd hij naar Tjechoslowakije getransporteerd waar ze in een Hitlerjugendkamp werden ondergebracht. Na de oorlog verblijft hij in tehuizen en pleeggezinnen en keert uiteindelijk op zijn 21-ste naar geboorteplaats Haarlem terug. ,,Mijn enorme dadendrang altijd, Haarloheim, de stadsrondleidingen, allerlei andere activiteiten, naast m'n avondstudie, jarenlang, het was allemaal omdat ik moest vergeten. En toen het op een gegeven moment mis ging met m’n broers, kon ik niet meer. Zij wilden niet meer verder, de een na de ander, en ik was machteloos, ik kon ze niet helpen. Ik wist dat hun einde eraan kwam en ik kon niet helpen, ik kon niks doen. Op een gegeven moment was ik emotioneel opgebrand. Toen heb ik me overal uit teruggetrokken. Ik kon niet meer.”

Scheelings, inmiddels werkzaam als bouwkundig tekenaar, was tevens zestien jaar lang de motor achter het groeiende succes van HIT Haarlem, het nog steeds bestaande Haarlems Interscholair Toernooi. Hij vond het van essentieel belang dat scholen met alle verschillende achtergronden en de jeugd met uiteenlopende kunstvormen in aanraking zouden komen. Dat had immers er mede toe bijgedragen dat Haarlemmers zich ontwikkelden tot bekende Nederlanders. neem Boudewijn de Groot, Rick van der Linden (Ekseption), Kirsten, acteur Helmert Woudenberg en journalisten Ischa Meijer en Joop van Zijl.

Ook begon hij in 1961 met het opzetten van stadswandelingen, fiets- en hofjespuzzeltochten. Zijn uitdaging was de puzzeltochten zo moeilijk te maken, dat deelnemers moesten terugkeren om de oplossing te vinden. Als stadsgids legde hij nooit dezelfde route af. ,,Dat maakt het voor jezelf eentonig’’, vertelde hij.

Over de doden...

is een rubriek waarin het leven wordt beschreven van onlangs overleden bekende en minder bekende mensen uit Haarlem en omstreken. Weet u iemand die postuum een plek in de krant verdient?

Mail dan naar: stadsredactie@haarlemsdagblad.nl

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.