Premium

Pedagoog Micha de Winter spreker op vierde Spaarnelezing: ’Geef de kinderen weer hoop’

Pedagoog Micha de Winter spreker op vierde Spaarnelezing: ’Geef de kinderen weer hoop’
,,Al die labels die kinderen krijgen opgeplakt benadrukken wat er niet goed aan hen zou zijn: jij hebt adhd, jij bent dyslectisch...’’
Haarlem

Hoop en optimisme zijn de motor van de ontwikkeling van een kind. Bijna veertig jaar na zijn collega Lea Dasberg houdt hoogleraar pedagogiek aan de Universiteit van Utrecht Micha de Winter een gepassioneerd betoog voor de hoop binnen de opvoeding. Hij vertelt er woensdag 13 november in Haarlem over tijdens de vierde Spaarnelezing.

Lees ook: Vierde Spaarnelezing: een bijzondere kijk op opvoeding

De tijd is rijp voor hoop, stelt De Winter. Om meerdere redenen. „Kinderen van nu krijgen ongefilterd zo veel ellende binnen. Over oorlog, aanslagen, de opwarming van de aarde, milieuvervuiling, noem maar op. Prikkels zijn er altijd geweest, maar het gebeurt door internet en social media nu veel intensiever. De vraag is: hoe gaan we daar mee om? Dat is een pedagogische vraag. Je kunt internet of social media niet afzetten.”

Het verbaast hem dat er eigenlijk nog maar weinig bekend is over wat al die informatie met het brein van een kind doet. Over de invloed van alcohol en drugs op dat jeugdige brein zijn tal van onderzoeken, hierover lijken we niets te willen weten. Dat het effect heeft, lijkt ondertussen evident.

Boze buitenwereld

Die boze buitenwereld proberen weg te houden van kinderen, zoals de 18e-eeuwse filosoof en pedagoog Jean-Jacques Rousseau dat predikte, is een onmogelijke maar ook heilloze weg.

De Winter: „Praat erover, bespreek het en begeleid het. Help kinderen wat ze zien in perspectief te zetten. We zijn nogal geneigd om onze focus te richten op ellende en dingen die fout gaan - daar hebben media ook een belangrijk aandeel in. Daardoor is het voor veel kinderen, maar ook voor volwassenen, moeilijk te zien dat dingen ook goed gaan. Dat geeft nogal een somber beeld en het is niet terecht. Ja, er zijn problemen, maar de meeste dingen worden beter. Op alle terreinen.”

De Winter haalt in dat verband graag het werk van de Zweedse professor Hans Rosling aan, die in zijn beroemd geworden TED-talk The Best Stats You’ve Ever Seen duidelijk maakt dat de wereld op nagenoeg alle gebieden vooruitgang boekt - ook in de Derde Wereld. De Winter noemt criminaliteit als voorbeeld. „Een paar eeuwen geleden was in Europa de kans dat je je veertigste levensjaar niet haalde erg groot. Alleen al de kans dat je voor je veertigste vermoord werd, was zestig procent. Dat is nu beter.”

De Winter merkt dat leraren veelal geneigd zijn weg te blijven van gesprekken in de klas over die ingewikkelde wereld die kinderen om zich heen zien. „Terwijl het zo belangrijk is. Dát is opvoeden. En kinderen wíllen erover praten, is mijn ervaring. Iemand als Greta Thunberg is een enorm voorbeeld voor kinderen. Wat je ook van haar boodschap mag vinden, het laat de kracht van hoop zien.”

Labels

De Winter ziet meer aanleidingen om te pleiten voor de hoop: de alsmaar toenemende mate waarin kinderen gecategoriseerd worden en labels opgeplakt krijgen bijvoorbeeld. „Hoe goed bedoeld ook, al die labels benadrukken wat er niet goed zou zijn aan een kind: jij hebt adhd, jij bent dyslectisch... Ofwel: je bent leuk en aardig, maar er is wat mis met je.”

„We zijn daar in de jaren negentig mee begonnen en daar enorm in doorgeschoten. Om een voorbeeld te geven: zeven procent van de kinderen heeft nu een dyslexieverklaring, terwijl wetenschappelijk vaststaat dat maar een half tot één procent van de kinderen daadwerkelijk dyslectisch is. Iets vergelijkbaars zie je met adhd. Een kind met extreme adhd heeft echt wel een probleem. Maar kinderen met verschijnselen die zelfs maar een beetje die kant op wijzen, krijgen dat label ook. Wat geef je die kinderen dan mee? Je

creëert zo een samenleving waarin alles wat ook maar een beetje afwijkt van het gemiddelde als een probleem wordt bestempeld. Dat zegt wat over de mate van tolerantie in die samenleving.”

Lea Dasbergs ’Pedagogie van de Hoop’ werd in de jaren tachtig weggedrukt door met name die behoefte van opvoeders om te categoriseren en etiketten te plakken. Een kleine veertig jaar later ziet De Winter alsnog een voedingsbodem voor dat verhaal. „De jeugdzorg is inmiddels gevangen geraakt in het denken in stoornissen. Ik merk dat veel opvoeders door beginnen te krijgen dat het uiteindelijk tot weinig leidt. De wal lijkt het schip te keren. Ja, ik ben daar hoopvol over.”

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.