Premium

’Hopen dat de schade bij Tata in IJmuiden meevalt’

’Hopen dat de schade bij Tata in IJmuiden meevalt’
Vorig jaar was het nog feest bij Tata Steel bij het 100-jarig bestaan.
© Foto Remko de Waal
IJmuiden

Zo vlak na het eeuwfeest valt de aankondiging dat het Indiase Tata 170 miljoen euro op personeelskosten wil bezuinigen in Europa rauw op het dak bij de vestiging in IJmuiden. Want hoeveel van die bezuiniging landt uiteindelijk in Nederland?

Dat is de grote vraag die door de hoofden spookt bij personeelsleden, ondernemingsraden en vakbonden. Maandag kwam via de ondernemingsraad naar buiten dat Tata Steel Europe in totaal 830 miljoen wil bezuinigingen, waarvan 170 miljoen op personeelskosten. Het doel is om het bedrijf efficiënter te maken en zo de moeilijke economische omstandigheden het hoofd te bieden. Die worden veroorzaakt door staaldumping vanuit China op de Europese markt, een dreigende Brexit, handelsbelemmeringen vanuit de VS en terugvallende autoverkopen.

Dat er bij tijd en wijle een flinke reorganisatie wordt doorgevoerd, is niks nieuws bij het vroegere Hoogovens, nu Tata Steel. Ter vergelijking: bij het vorige feest in 1993 vierden nog nog zo’n 12.000 werknemers het 75-jarig bestaan. Het 100-jarig bestaan vorig jaar werd door zo’n 9000 werknemers gevierd. Ook in 1993 was er trouwens sprake van een enorme crisis op de staalmarkt. De bonden en de ondernemingsraad in IJmuiden wijzen nu fijntjes op een werkgelegenheidspact dat is afgesloten tot oktober 2021 waardoor er niemand gedwongen de poort uit hoeft.

Geschrokken

,,Tata Steel IJmuiden is al ontzettend ’lean en mean’, zegt voorzitter John de Vries van de Bedrijfsgroepafdeling FNV Metaal Tata Steel. ,,Ik vraag me echt af of je nog grote aantallen kan bezuinigen in IJmuiden, er zitten 3300 personeelsleden in de productie, daar kan weinig meer af.’’

Hij wil zich niet wagen aan aantallen ontslagen die in Nederland zouden kunnen vallen want formeel weten de bonden nog van niks, eind november wordt er pas meer bekend over de concrete invulling van de bezuinigingen. Van de omvang van het bezuinigingsbedrag is De Vries wel geschrokken. ,,Het personeel ook. Helemaal niet nodig’’, vindt De Vries. ,,Zijn collega Peter Böeseken van het CNV: ,,Die 170 miljoen is wel een heel forse ingreep.’’ Hij hoopt dat de schade in IJmuiden ’meevalt’.

Is zo’n hoog bezuinigingsbedrag niet de voorbode van het in de etalage zetten van Tata Steel in Europa? Oftewel: staat Tata Steel Europa niet te koop? De Vries: ,,Tsja, jij zegt het.’’ Het is ook wel door het hoofd geschoten van de vakbondsman maar concreet is het allemaal nog niet.

Andere samenwerkingsplannen mislukten eerder. Zo werd in mei dit jaar nog de fusie afgeblazen tussen het Duitse ThyssenKrupp en Tata Steel. Die ging niet door waarna de Duitsers 6000 banen schrapten. ,,Die fusie was voor Tata een manier om van Tata Steel Europa af te komen, maar dat is niet doorgegaan’’, constateert vice-voorzitter van de ondernemingsraad Gerrit Idema. Een van de gedachten is dat het bedrijf nu wordt klaargemaakt voor een nieuwe koper, zo vrezen veel personeelsleden volgens Idema. Want de ingreep is buitenproportioneel. ,,Ik ontken niet dat het slechter gaat. Maar dat is elke zeven jaar zo. Dat kan zich zo herstellen.’’

,,Ik weet niet of er een verborgen agenda is’’, zegt Böeseken van CNV. ,,Ik weet wel dat IJmuiden er goed voor staat.’’ Tata lijkt zich daar ook wel van bewust, tenminste als je een blik werpt op de eigen website. Zo was het bedrijf in januari nog zo trots als een pauw dat het prestigieuze World Economic Forum Tata Steel IJmuiden had aangeduid als lichtend voorbeeld van ’de fabriek van de toekomst’. Slechts vijftien andere fabrieken wereldwijd kregen het predicaat ’lighthouse’ (baken) van het internationale bedrijfsleven en vooraanstaande politici bij het economische congres in Davos.

Het blijft dus afwachten hoe de bezuiniging neerdaalt in IJmuiden. Emeritus hoogleraar van de Universiteit van Utrecht en deskundige op het gebied van synergie-effecten bij fusies en overnames Hans Schenk durft er zich niet aan te wagen. ,,Dan zou ik eerst de stukken moeten zien.’’ Toch zegt hij: ,,Ik ben niet geneigd te denken dat IJmuiden een voorkeurslocatie is om veel te bezuinigen. Tata Steel in IJmuiden is een van de modernste staalproducenten van de wereld.’’

Failliet

Een andere donkere wolk is de dreigende CO2-heffing die vanaf 2021 ingevoerd zou moeten worden. Idema van de ondernemingsraad: ,,In China betalen ze die niet, maar ze dumpen vervolgens wel het staal bij ons in Europa.’’ Rampzalige plannen, vindt ook CEO van Tata Steel Theo Henrar. Het zou het faillissement betekenen van Tata Steel in Nederland, zo dreigde Henrar in februari bij BNR Nieuwsradio. ,,Dan is Nederland afhankelijk van viezer staal uit landen als China’’, zei hij. En dat terwijl het bedrijf er nu naar toewerkt om in 2050 CO2-neutraal staal te produceren.

De enorme personeelskostenreductie staat ook in schril contrast met de aankondiging van Tata Steel dat het gaat investeren in fabrieken in Nederland, het Verenigd Koninkrijk en België om de productiemogelijkheden voor hoogwaardig staal uit te breiden, zoals het zelf vorige week nog meldde op zijn website. ,,Tata Steel is klaar om de uitdagingen van onze snel veranderende wereld aan te gaan’’, zei Henrik Adam, CEO Tata Steel in Europa. Alleen is de vraag met hoeveel werknemers in Nederland. De bonden wachten voorlopig af hoe de plannen gaan uitpakken. ,,Het staalbedrijf is altijd een goede werkgever geweest, uiteindelijk heb je elkaar nodig om samen de eindstreep te bereiken’’, zegt Böeseken (CNV).

Lees ook: Tata Steel Europe bezuinigt fors, ondernemingsraad noemt ingreep ’buiten proportie’

Meer nieuws uit Kennemerland

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.