Premium

Schrikken van de Bosatlas van de duurzaamheid

Schrikken van de Bosatlas van de duurzaamheid
De mix van maatregelen.
© Illustraties: Bosatlas van de duurzaamheid.

Blij word een mens niet van de Bosatlas van de duurzaamheid die donderdag 17 oktober wordt gepresenteerd. Alle middelbare scholen krijgen een set.

Het naslagwerk is een koude douche voor diegenen die vroeger konden wegdromen boven de ’gewone’ Bosatlas en hun fantasie loslieten op de kaarten van ogenschijnlijk onbereikbare oorden en interessante ontwikkelingen.

Maar vroeger is niet meer, blijkt wel uit de Bosatlas voor de duurzaamheid. Sinds het begin van de industriële revolutie, honderd jaar geleden, is de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer extreem snel toegenomen. Er was, om maar wat te noemen, maar een half mensenleven voor nodig om de hele wereld te ontsluiten. Er zijn mensen die last krijgen van ’vliegschaamte’ maar we blijven vliegen. Vaker zelfs: sinds de jaren zeventig verdrievoudigde het aantal vliegbewegingen. En verder: het aantal vliegkilometers blijft maar stijgen. Alleen al in de afgelopen jaren groeide het aantal vliegkilometers drie keer zo hard als het aantal vluchten. Maar er is ook goed nieuws: in een halve eeuw tijd is het brandstofverbruik van nieuwe vliegtuigen met circa 45 procent gedaald. Dankzij nieuwe technologieën en betere vliegtuigontwerpen.

Het ’ongewone’ is in razendsnel tempo gewoon geworden. Zoet water, dat tot voor kort zomaar uit de kraan kwam druppelen, verbinden we nu aan het begrip ’tekort’. Volgens de Bosatlas van de duurzaamheid gebruikt een Nederlander gemiddeld 4100 liter water per dag. ,,Genoeg om 34 badkuipen mee te vullen.” Handel is nu handel in emissierechten. De kaart met grondsoorten in de Bosatlas is in de Bosatlas van de duurzaamheid een kaart waarop groene patenten staan ingekleurd.

Begrippen

Gewoon is nu een atlas vol begrippen als ’explosieve bevolkingsgroei’, ’ontwikkelingsdoelen’, ’afname van de biodiversiteit’, ’grenzen aan de groei’, ’water-, lucht- en bodemverontreiniging’. En ’natuurrampen door menselijk toedoen’, ’hittestress’ en ’droogteschade’. Bij Parijs droom je niet meer enkel van liefde en romantiek. ’Parijs’ staat voor ’top’, ’akkoord’, ’afspraken’. We weten inmiddels niet beter. En ons weer? We raken er al aan gewend dat het steeds meer op dat van Midden-Frankrijk gaat lijken.

Weetjes

Mantra’s van wetenschappers zijn nu ook ’gewoon’, blijkens de Bosatlas van de duurzaamheid. Ach, in de inleiding ’Duurzaamheid door de eeuwen heen’ kom je de Club van Rome tegen die in 1972 waarschuwde: ,,Over honderd jaar is de hele wereld onleefbaar.” Nog een halve eeuw te gaan dus. Ondertussen blijft deze denktank van wetenschappers dezelfde waarschuwingen spuwen. In 1981 werd de eerste alarmbel geluid: ’Het klimaat warmt op’. Dat is inmiddels genoegzaam bekend. ’Heel gewoon’.

Het leuke aan de Bosatlas was vroeger altijd dat hij vol stond met weetjes. Deze staat er ook bol van. We nemen er eentje: ,,Klimaatverandering gaat in Nederland twee keer zo snel als in de rest van de wereld: de gemiddelde temperatuur steeg hier al bijna 2 graden Celsius, in de rest van de wereld gemiddeld maar één graad.”

In deze Bosatlas van de duurzaamheid vind je, net als in de Bosatlas, de vertrouwde kaartjes en staatjes, cirkeldiagrammetjes, grafiekjes en plaatjes die aanzetten tot mijmeringen. Maar deze atlas helpt je ruw uit elke droom. Er zijn fikse gedragsveranderingen nodig. We moeten meer thuiswerken, enkele dagen per week geen vlees eten. Want: ,,Veertig procent van de uitstoot van broeikasgassen in de voedselketen komt door de productie en consumptie van vlees, en in mindere mate ook van vis. Met zuivel en eieren erbij is het zelfs meer dan zestig procent”. We moeten minder ver op vakantie, de fiets pakken in plaats van de auto, geen plastic tassen en verpakkingen meer gebruiken. ,,Als alle Nederlanders per jaar één nieuw kledingstuk minder kopen, bespaart dat evenveel CO2 als de overstap van heel Rotterdam op een vegetarisch dieet.” Zo, dat klinkt simpel. Maar wie zich er maar een beetje in verdiept, weet hoe taai de materie van de gedragsverandering is. Volgens de Bosatlas van de duurzaamheid zijn gedragsveranderingen toch wel te bereiken, namelijk met heffingen, belastingen, boetes, subsidies, voordeeltjes, leningen.

Als het toch niet lukt de opwarming van de aarde af te remmen, kan de zeespiegel deze eeuw met wel 2,5 tot 3 meter stijgen. Dan moeten in Nederland de stormvloedkeringen permanent dicht en de kust worden versterkt met twintig keer zoveel zand als nu. Bladerend in de Bosatlas heb je je fantasie nog wel nodig. Maar niet zoals vroeger bij de Bosatlas. Nu om te bedenken hoe het tij te keren. Gelukkig is er veel innovatie. Denk aan grootschalige ontzilting, stuwdammen en spaarbekkens, het afvangen van CO2 en zogeheten ’klimaat-engineering’. En er komt meer natuur bij in Nederland (80.000 hectare tot 2027). Dat allemaal dan weer wel.

Leonie Groen

Meer nieuws uit Achtergrond

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.