Premium

’Weigeren tot moordenaar te worden opgeleid, werd niet erg patriottisch gevonden’

’Weigeren tot moordenaar te worden opgeleid, werd niet erg patriottisch gevonden’
Een afbeelding van Herman Groenendaal in Fort bij Spijkerboor was vrijdag te zien in de slotaflevering van de NTR-serie ’Een bezeten wereld’.
© NTR
Haarlem

De vader van Haarlemmer Walter Schelfhout zat samen gevangen met Herman Groenendaal, de beroemdste vooroorlogse dienstweigeraar. Maar niet in Fort bij Spijkerboor, zoals afgelopen vrijdag in de slotaflevering van NTR-serie ’Een bezeten wereld’ te zien was. ,,Misschien heeft hij daar ook gezeten, ik heb hem er echter nooit over gehoord en weet niet beter dan dat hij na zijn arrestatie naar de gevangenis aan het Kleine-Gartmanplantsoen in Amsterdam is overgebracht en daarna naar Scheveningen.’’

Eddy, zoals zijn vader Edward Schelfhout werd genoemd, had het altijd over ’de Pompstationsweg’, naar het adres van de Scheveningse strafgevangenis, waar kapitein-directeur Jos P. Loeffen de scepter zwaaide, vertelt Schelfhout na het zien van de uitzending. ,,Mijn vader en zijn maten noemden hem steevast Jos ’Ploert’ Loeffen.’’

Lees ook: Haarlemse tuinman Herman Groenendaal weigert ’opleiding tot moordenaar’

Toch had zijn vader na tien maanden verblijf in het Scheveningse indruk gemaakt op de gevangenisdirecteur. ,,Hij kreeg van hem een Nieuw Testament met handtekening erin ten afscheid.’’ Zoon Schelfhout denkt dat zij tijdens de detentie wel over geloofszaken hebben gesproken en de beweegredenen van hem om dienst te weigeren.

,,Mijn vader was lid van de Waalse Kerk. Nadat hij vrijkwam is hij naar België verhuisd, waar ik in 1945 ben geboren in Brussel, dat toen al bevrijd was. Hij kreeg heimwee naar Nederland en toen ik twaalf was is hij, met zijn vrouw die hij in Brussel had leren kennen, naar Haarlem teruggekeerd.’’

Herman Groenendaal, over wie de uitzending van afgelopen vrijdag deels ging, was niet de enige die in hongerstaking ging. ,,Mijn vader deed daar ook aan mee’’, herinnert Schelfhout zich uit zijn verhalen.

,,Vanwege de slechte staat van de kuch (soldatenbrood, red.). Je kon het kneden en als je het tegen de muur gooide, bleef het plakken. In de gevangenis werden de dienstweigeraars wel als uitschot behandeld. Erg patriottisch werd het niet gevonden, als je weigerde tot moordenaar te worden opgeleid.’’

De NTR laat weten er inderdaad geen zekerheid over te hebben dat Herman Groenendaal in het Fort bij Spijkerboor zat. ’Het is wel zo dat het tot in 1921 dienstweigeraars daar werden opgesloten, dus het is feitelijk mogelijk. Maar hard bewijs is er niet voor. Het is mogelijk dat hij in Scheveningen gevangen is gezet, omdat hij in elk geval in het gevangenenziekenhuis aldaar heeft gezeten.’

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.