Premium

Filter aan wasmachine tegen plastic deeltjes van kleding

1/2

Ons rioolwater wordt vuiler en vuiler. Wasmachines draaien, pompen, spoelen en scheiden ondertussen kwalijke microplastics uit, afkomstig van onze ’plastic’ kleding. Sinds kort weten we hoe slecht die miniscule deeltjes zijn voor onze planeet.

Wasmachinefabrikanten verzuimen om standaard filters op hun apparaten te plaatsen. De kledingindustrie blijft plastic kleding maken. Er is nu iets nieuws: een plastic filter dat het plastic moet tegenhouden.

Een kleine ingreep. Die ook nog iets tegenstrijdigs in zich heeft, want je bestrijdt plastic met plastic. Kledingmerk G-Star en milieuorganisatie de Plastic Soup Foundation, die met het filter komen, vinden dat het filter massaal aan de man moet worden gebracht.

Het filter wordt eenvoudigweg op de afvoer van de wasmachine aangesloten en vangt de vrijkomende microvezels op. Niet alles, 80 tot 90 procent. Het Sloveense bedrijf Planet Care ontwikkelde het filter.

Voor gemiddeld tien euro per maand kunnen gebruikers een abonnement op het systeem nemen. Aangeraden wordt om na twintig wasbeurten een deel van het filter, cartridge genoemd, te vervangen omdat er dan te veel vezels in zitten. De gebruikte filtercartridges kunnen (gratis) naar het bedrijf opgestuurd worden. Het afval uit de filter wordt vernietigd. Er wordt nog gekeken of er een manier is om dit afval verder te recyclen, maar voorlopig wordt het afval weggegooid.

Wassen

Kleding wassen kan zorgen voor plastic deeltjes in het water. Bij het wassen van synthetische kleding of andere textiel gemaakt van bijvoorbeeld acryl, elastan, nylon, rayon, polyamide, spandex of polyester komen door de wrijving kleine stukjes plastic vezels vrij. Deze zijn met het blote oog niet te zien maar ze zijn er wel: microvezels. Deze plastics zijn zo klein, dat bestaande filtersystemen in bijvoorbeeld wasmachines, ze niet opvangen. Hierdoor belanden de microvezels in het rioolwater.

Waterschappen in Nederland hebben nog niet de juiste methodes of filters ontwikkeld om al die kleine deeltjes helemaal uit het water te kunnen halen. Hier wordt wel volop onderzoek naar gedaan en verschillende waterschappen experimenteren met oplossingen, zoals bijvoorbeeld het gebruik van actief kool. Maar tot nu toe blijven de microplastics een probleem, bevestigen verschillende waterschappen. Dit betekent dat die stukjes inmiddels overal te vinden zijn: in oceanen, meren en in ons drinkwater.

Ongeveer 65 procent van alle geproduceerde kleding is inmiddels van plastic gemaakt en verwacht wordt dat dit aantal verder toeneemt als het consumentengedrag en de mode-industrie niet veranderen. Het verschilt nogal per kledingstuk, merk en materiaal hoeveel vezels er per wasbeurt loskomen, maar eigenlijk gebeurt dit bij ieder synthetisch materiaal in de wasmachine.

Volgens Harmen Spek, manager bij de Plastic Soup Foundation, is het wasmachinefilter van Planet Care de eerste goed werkende oplossing om veel vezels tegen te houden. Waszakken die microplastics tegen moeten houden, zoals The Guppyfriend, zijn volgens hem niet effectief genoeg. Net zoals balletjes voor in de wasmachine om vezels tegen te houden niet genoeg doen.

,,Waszakken houden zeker vezels tegen, maar als je de zak leeghaalt, komen er alsnog losse vezels mee. Die bijvoorbeeld later loskomen van het kledingstuk en in de lucht terechtkomen. In gebruik is zo’n zak ook niet echt praktisch, vind ik. Dit wasmachinefilter is veel effectiever omdat het echt de microplastics opvangt en het wasproces blijft verder ongemoeid.’’

Moeilijk

Het filter is ook van plastic. ,,We zijn inmiddels in een situatie beland waarin we plastic met plastic bestrijden. Een ander materiaal is voor zo’n toepassing moeilijk denkbaar helaas. Maar dit filter is van hoogwaardige kwaliteit, dus gaat een leven lang mee. Die vind je niet snel in het milieu’’, aldus Spek. En hij legt uit ook niet per se tegen plastic te zijn. ,,Het gaat erom dat plastic producten die wereldwijd een groot ’lekkagerisico’ vormen moeten worden aangepakt; zoals plastic vezels in kleding of eenmalige plastic verpakkingen, of slijtage van autobanden.’’

De Plastic Soup Foundation is al langere tijd op zoek naar oplossingen om microplastics tegen te gaan. Zo startte de organisatie in 2011 met de campagne ’Beat the microplastics’ om aan te kaarten dat er in allerlei cosmetica minuscule plastic bolletjes te vinden zijn. ,,Die campagne werd wereldwijd opgepakt. Toen we uitlegden dat microplastics bijvoorbeeld soms ook in sommige tandpastas te vinden zijn, schrokken mensen. We ontwikkelden een app en een online platform zodat je zelf kan opzoeken welke producten plastic-vrij zijn. Zo maakten we dit probleem heel tastbaar.’’

Navelstaren

De campagne is niet zonder succes: steeds meer producenten en verkopers wereldwijd besluiten om andere ingrediënten te gebruiken. Ook zijn er steeds meer consumenten die bewust kiezen voor cosmetica zonder plastics.

Er wordt door kledingfabrikanten nog veel te weinig tegen microplastics die van kleding komen gedaan, vindt Spek. Maar ook wasmachinefabrikanten doen niet genoeg. Die staan nog niet te springen om zelf met een filter te komen die standaard op de machines zitten. Beide sectoren, zowel de kledingindustrie als de wasmachine-industrie, nemen in die zin niet hun verantwoordelijkheid.

,,Het is allemaal navelstaren en weinig actie ondernemen. We hopen natuurlijk dat daar verandering in komt.’’ Ook is de milieuorganisatie bezig met een proef met een groter industrieel wasmachinefilter, dat in India wordt gebruikt.

Op Europees gebied verwacht Spek dat er nog veel gaat veranderen als het om de vermindering van microplastics in kleding gaat. ,,Denk aan nieuwe coatings over stoffen heen, zodat die stoffen minder slijten. Of aan regelgeving dat stoffen minder vezels mogen loslaten, om het zo maar te zeggen.’’

,,Omdat we niet ineens al het plastic uit de wereld kunnen verbannen, is het effectiever om er bewuster om mee om te gaan. Zoals zelf maar een filter op de wasmachine schroeven.’’

Meer nieuws uit Achtergrond

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.