Premium

Dansstuk ’SHOT’ toont onze verslaving aan beeld

1/2

De selfie als teken van leven. De selfie in een indrukwekkend decor, als signaal aan de buitenwereld dat het leven dat je leidt vol avontuur is. Fotografie – en vooral die met de telefoon – heeft een nieuwe plek in het leven ingenomen. Zijn we verslaafd geraakt aan beelden? In het danstheaterstuk ’SHOT’ van Shifft wordt dit onderzocht.

Ideeën in creatieve processen worden de makers soms zomaar in de schoot geworpen. Choreograaf Jasper van Luijk van het Utrechtse dansgezelschap Shifft had zo’n moment toen hij fotograaf Menno van der Meulen aan het werk zag. Ze werkten al zeven jaar samen, Van der Meulen maakt aan het eind van het proces waaruit een dansvoorstelling voortkomt altijd de scenefoto’s.

,,Ik merkte dat hij daarbij steeds dichter op de dansers ging werken’’, vertelt Van Luijk. ,,Daardoor maakt hij andere beelden dan gangbaar is in deze sector. Maar ik zag ook dat het leek of hij zelf danste tijdens het fotograferen. Dus heb ik voorgesteld dat hij ook het podium op zou gaan.’’

Deze gedachte zette Van Luijk en co-choreograaf en danser Christian Yav aan het denken. Yav is niet alleen actief in de danswereld, maar ook als fotomodel voor grote modemerken. Zijn ervaring met de aanwezigheid van de camera is dus weer een geheel andere dan die met de smartphone.

,,We leven op dit moment meer in een beeld- dan in een tekstcultuur’’, zegt Van Luijk. ,,We hechten veel waarde aan beeld, maar dat krijgt steeds minder waarde. Beelden komen terecht in een soort eenzaamheidssoep, waaruit ze gewenst en ongewenst weer opduiken. Maar we hebben het er niet over. En dat willen we in deze voorstelling wel doen. Met een danser die ook model is en die dus over beide kanten van de beeldcultuur kan meepraten.’’

Verstoppen

,,Je kan niks meer verstoppen’’, is de ervaring van Yav. ,,Soms gaan modecollecties al de wereld in, nog voor ze in een show gepresenteerd worden. Vroeger moest je wachten tot er een documentaire over een artiest werd gemaakt; nu maken die artiesten ze zelf.’’

Fotograaf Menno van der Meulen werd daadwerkelijk onderdeel van de nieuwe dansvoorstelling. Tijdens het maakproces bleef hij eindeloos fotograferen, wat duizenden beelden opleverde. Een selectie hiervan wordt in de voorstelling op een scherm van acht bij drie meter geprojecteerd.

,,Wanneer ik de foto’s terugkijk die zijn gemaakt, dan heb ik het zelf totaal anders beleefd dan wat ik in die beelden zie’’, zegt Yav. ,,Het heeft allemaal met perspectief te maken, met de hoek van de camera, met het proces van de fotografie. Vroeger hadden we thuis geen computer. Ik kon zelf erg genieten van de schilderijen die bij ooms en tantes thuis aan de muur hingen. Dat is allemaal heel erg veranderd. Je ziet nu mensen op de grachten in Amsterdam poses aannemen als van een fotomodel, terwijl ze gefotografeerd worden. Als je dat tien jaar geleden had gezien dan dacht je: Waar zijn die mensen mee bezig? Ook wanneer er op straat iets gebeurt, is de eerste reflex van mensen om te gaan fotograferen en filmen. We zijn onze eigen paparazzi geworden.’’

Zonder camera

In de voorstelling komt de fotograaf zelf op een zeker moment zonder camera te staan en neemt het model zijn rol over. ,,We hebben Menno echt zien groeien in zijn lichaamsbewustzijn’’, zegt Yav. ,,Het is heel interessant om mensen te zien bewegen die niet dagelijks met dans bezig zijn. Menno heeft een heel natuurlijke benadering.’’

Van Luijk: ,,Hij beweegt heel natuurlijk als hij een camera vasthoudt. Dan heeft hij een doel, een rol. Het moeilijkste moment voor hem was toen hij geen camera meer vasthield.’’

Heel fysiek

Van Luijk en Yav hopen dat de bezoekers van de voorstelling aan het denken worden gezet over de rol van beeld en fotografie in hun leven. ,,Dans is een geschikt medium om te laten zien wat fotografie met je lijf doet’’, vindt Van Luijk. ,,Voor een model is het heel fysiek, het poseren en steeds een andere fotoshoot in moeten. Maar het model is ook machtig en sterk. Laat je alles van je lichaam fotograferen? Of kies je? Het publiek zal in de voorstelling veel verschillende ingangen krijgen om over beeld te gaan nadenken. En de toeschouwers worden ook met hun eigen voyeurisme geconfronteerd. Ik ben benieuwd hoe de mensen zich na het zien van de voorstelling verhouden tot beeld.’’

Zijn we inderdaad verslaafd aan beeld? Van Luijk: ,,We leven in een beeldlawine. En we zijn ons hyperbewust van wat we schieten en hoe we dat naar buiten brengen. In de voorstelling zie je hoe verslavend het mechanisme is voor de fotograaf. En ook confronterend voor de gefotografeerde: hoe zou jij op beeld willen staan?’’

Yav: ,,We leven in een beeldcultuur. Niemand is meer veilig. Iedereen is live.’’

’SHOT’ door Shifft. Première op 26 september, Korzo Theater Den Haag. Daarna: 11/12-10 Theater Kikker Utrecht, 16-10 Theater Rotterdam Rotterdam, 22-10 Toneelschuur Haarlem, 19-11 Bellevue Amsterdam, 4-12 CC Amstel Amsterdam. Web: shifftutrecht.com.

Meer nieuws uit Cultuur

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.