Premium

Reis langs het verleden van de Etrusken

Reis langs het verleden van de Etrusken
© Foto Hortence Chen

Wie Toscane zegt, zegt al snel topwijnen, glooiende heuvellandschappen en charmante plaatsjes, maar het verleden van de Etrusken mag eigenlijk niet ontbreken. Op veel plekken in de Italiaanse regio vind je nog veel van hun indrukwekkende sporen. Een reis langs de Etruskische kust.

Stefano Casati heeft er zin in en gaat goed voorbereid op pad. Helm op, fietsbroek aan, volle bidon water mee. Wij hebben iets minder sportieve voorbereidingen getroffen, maar de helm kunnen we in ieder geval afvinken. We maken een fietstocht van Donoratico, een klein kustplaatsje aan de Costa degli Etruschi naar het plaatsje Populonia, zo’n dertig kilometer verderop.

Casati heeft voor ons een e-bike uitgekozen. Zelf gaat hij op een mountainbike zonder elektrische ondersteuning. Casati, een sportieve vijftiger, fietst namelijk elke dag lange afstanden. Voor de lol, maar ook om toeristen ’zijn’ Toscane te laten zien.

Reis langs het verleden van de Etrusken
© Foto Hortence Chen

De eerste kilometers is het vooral genieten. We trappen door pijnboombossen, waar je volgens Casati in de vroege ochtend wilde zwijnen kunt spotten, en langs velden vol klaprozen. Via een zandweggetje met scherpe kiezels komen we uit op een stukje strand waar we even uitrusten en de frisse zeelucht opsnuiven. Het liefst nemen we een verfrissende duik in het helderblauwe water, maar Casati heeft andere plannen. Hij wil ons iets heel moois laten zien.

Flinke klim

Daartoe moeten we een flinke klim over rotsachtig gebied maken. Sommige stukken zijn steil en onverhard en dus lastig te fietsen. Maar het zweten wordt beloond wanneer we vanaf de rotsen uitzicht over de baai van Baratti hebben. De golf van Baratti van ongeveer anderhalf kilometer lang wordt gezien als een van de mooiste van Toscane. Bijzonder is dat de baai wordt omgeven door tal van archeologische vindplaatsen waar nog sporen zijn uit de Etruskische tijd, zoals in Populonia.

De Etrusken leefden van ongeveer de achtste tot de eerste eeuw voor Christus in de Italiaanse regio’s die we nu kennen als Toscane, Umbrië en Lazio. Het zeevarende volk heerste over de Middellandse Zee totdat de Romeinen de macht overnamen.

De Etrusken waren een hoogontwikkeld en kunstzinnig volk. Zo is bekend dat ze verfijnde sieraden, beelden en vazen maakten. Ook weten we dat ze met onder meer Griekenland handelden in ijzer dat zij op het eiland Elba dolven en bewerkten. Bovendien bouwden de Romeinen hun gevierde rioleringssysteem, wegen, atriums en tempels naar Etruskisch voorbeeld.

Mislukte poging

Casati neemt ons mee naar het Parco Archeologico di Baratti e Populonia, een archeologisch park van 80 hectare groot. Je vindt hier overblijfselen van huizen, tempels en graven. Maar als je heel goed kijkt, ook veel kleinere resten.

Onderzoeker Flavio leidt ons rond en onderbreekt om de haverklap zijn verhaal om iets van de grond te rapen. Iets wat op het eerste oog op een simpel klein bruin steentje lijkt, maar wat later een deel van aardewerk servies - waarschijnlijk een bord - blijkt te zijn en een klein deel van een dakpan.

Hoewel Flavio het bijna achteloos weer terug op de grond gooit - „Oh, het is maar van een dakpan”-, proberen we ook iets te vinden. We speuren de grond af en doen een mislukte poging. „Nee, dat is gewoon aarde.”

Rillingen

In het park staat een twintigtal graftombes, de meeste nog redelijk intact. Flavio wijst naar een grote tombe met een diameter van bijna dertig meter. „Van een rijke familie geweest”, weet de onderzoeker.

Van een kijkje in de tombe krijgen we de rillingen. Uit de boxen (voor toeristen opgehangen om het extra spannend te maken, toch een beetje jammer) klinkt mysterieuze muziek die ook goed in het spookhuis op de kermis zou passen.

Minder griezelig, maar zeker niet minder indrukwekkend zijn de delen van Etruskische stadsmuren in Volterra, een kleine stad die op 550 meter hoogte op een heuveltop in de achtste eeuw voor Christus door de Etrusken is gesticht. De toegangspoort, de Porta all’Arco, is de best bewaard gebleven Etruskische poort in heel Italië.

Reis langs het verleden van de Etrusken
Toscane heeft ook Romeinse overblijfselen, zoals het theater van Volterra.
© Foto Hortence Chen

Volterra is niet alleen de stad van de Etrusken, maar ook van de albast, een zachte kalkachtige steensoort die dertig tot honderd meter onder de grond in Volterra wordt gewonnen. Bijzonder is dat de Etrusken het materiaal al gebruikten om er sieraden, urnen, schalen en vazen van te maken.

In de smalle kronkelstraatjes zit de winkel van Roberto Chiti en Giorgio Finanzzo. De mannen werken al sinds hun achttiende met het materiaal en nodigen ons uit om een kijkje te nemen in hun atelier Alab’Arte. De werkplaats is stoffig en overal waar je kijkt, staan beelden en gipsen modellen van albast. Zo’n 600, schat Chiti. Beelden van de paus, een naakte vrouw, leeuwen, bloemen.

Reis langs het verleden van de Etrusken
© Foto Hortence Chen

Volgens Chiti is zijn ambacht langzaam aan het uitsterven. Jammer, vindt hij. De jongeren trekken naar grote steden en degenen die wel blijven, vinden het (letterlijk) een stoffig beroep.

Chiti pakt een stuk albast om ons te laten zien hoe hij er in nog geen twintig minuten een schaaltje van maakt. Zagen, vijlen, polijsten. Trots zegt hij: „Net als de Etrusken, maar dan met een machine!”

Toscane kent twee vliegvelden: in Florence en Pisa. Wij vlogen met Transavia vanaf Schiphol rechtstreeks naar de luchthaven van Pisa, de drukste van de twee. De vliegtijd is iets korter dan twee uur. Liever met de auto naar Toscane? Over het algemeen is de kortste route via Zwitserland. De reistijd bedraagt zo’n veertien uur.

Meer nieuws uit Lifestyle

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.