Premium

Redding nabij voor monumentaal Joods gemeenschapshuis in Haarlem: ’Bijzonder behoudenswaardig’

Redding nabij voor monumentaal Joods gemeenschapshuis in Haarlem: ’Bijzonder behoudenswaardig’
Het voormalig Joodse Gemeenschapshuis aan de Lange Wijngaardstraat is zeldzaam.
© Foto United Photos/Paul Vreeker
Haarlem

Redding lijkt nabij voor het voormalig Joodse gemeenschapshuis, een zwaar vervallen gemeentelijk en monumentaal pand aan de Lange Wijngaardstraat 14 in Haarlem. Het college van B en W stelt een aantal varianten voor een toekomstige bestemming voor en geeft zelf de voorkeur aan een combinatie van wonen en een cultureel-maatschappelijke bestemming.

Recent is een onderzoek gedaan naar de bouwkundige en cultuurhistorische waarden van het pand en de betekenis die het gebouw had voor de Joodse geschiedenis in Haarlem. De conclusie van dat onderzoek is dat zowel het exterieur als het interieur bijzonder waardevol zijn en grotendeels nog in oorspronkelijke staat verkeren.

,,Als gebouwtype is het Joodse Gemeenschapshuis zeldzaam’’, stelt het college vast. ,,De gave, vrijwel oorspronkelijke toestand waarin het pand verkeert, maakt het pand bijzonder behoudenswaardig.’’ Een ’uiterst zorgvuldige benadering’ bij een herbestemming is volgens het college dan ook vereist.

Faam

Het gebouw uit 1887 is ook van groot belang vanwege de betekenis voor de Joodse gemeenschap van Haarlem en zelfs Nederland, vooral rond de vorige eeuwwisseling. ,,Het gebouw genoot binnen de Joodse gemeenschap, ook op landelijk niveau, faam en in het gebouw kwamen landelijke Joodse organisaties samen.

Het gebouw is als ontmoetingsplaats voor de Joodse gemeenschap zeer betekenisvol’’, meent het college. ,,Het is een van de weinige overblijfselen van de bloeiende vooroorlogse Joodse gemeenschap in Haarlem.’’

Het gemeentelijk monument kent van oorsprong een paar leslokalen, een vergaderzaal/sociëteitsruimte, een dienstwoning en secretarie. Achter het gebouw bevond zich een ritueel badhuis, dat inmiddels is gesloopt.

Het is sinds 1951 in bezit van de gemeente en sinds 1967 wonen er vijf krakers. Het verkeert in zeer slechte staat van onderhoud. De herstelkosten worden op minstens zes ton geschat, maar volgens het college is dat aan de lage kant.

Op basis van het recente onderzoek komt het college tot drie varianten om het gebouw een nieuwe bestemming te geven en het behoud veilig te stellen. De eerste mogelijkheid is om er alleen appartementen te maken, zes of zeven stuks. Dan zouden ook de huidige krakers een woning kunnen verwerven.

Maar dan wordt er weinig recht gedaan aan de geschiedenis van het pand. Volgens het onderzoek kan er het beste worden gezocht naar een herbestemming waarbij de oorspronkelijke klaslokalen en de sociëteitsruimte weer in oude luister worden hersteld. Inpassing van woningen is dan niet wenselijk.

Het gebouw kan ook een geheel cultureel/maatschappelijke invulling krijgen en voor het publiek toegankelijk worden. Een minder ingrijpende verbouwing is dan nodig en monumentale waarden komen niet onder druk te staan. De vraag is vooral of dit financieel haalbaar is. De gemeente heeft het geld zelf niet en dan zal er een koper gevonden moeten worden.

Daarom geeft het college de voorkeur aan een variant waarin beide worden gecombineerd: een openbaar toegankelijke cultureel/maatschappelijke invulling voor de belangrijkste ruimten en appartementen onder meer op de zolder en in de dienstwoning. Een verdere verkenning moet duidelijk maken of dit realistisch is. Ook voor deze variant is nu geen geld beschikbaar. Verkoop behoort wat betreft het college tot de mogelijkheden, waarmee de gewenste invulling mede afhankelijk wordt van de nieuwe eigenaar.

Dat het college nu met deze varianten komt is te danken aan een door de gemeenteraad aangenomen motie, ’Geef Haarlem haar Joodse geschiedenis terug’. Onlangs is het Comité Joods Erfgoed Haarlem opgericht, dat zal worden betrokken bij het vinden van een nieuwe bestemming voor het Joodse gemeenschapshuis.

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.