Premium

Middeleeuwen op muziek: Heemskerker Jan Schrama laat ridderlegenden Hofdijk herleven

Middeleeuwen op muziek: Heemskerker Jan Schrama laat ridderlegenden Hofdijk herleven
Jan Schrama, voor kasteel Assumburg in Heemskerk, is geïnspireerd door de troubadours die in de middeleeuwen de kastelen afliepen.
© Foto Jan Butter
Heemskerk

Wie houdt er niet van ridderverhalen? Bevolkt door mooie jonkvrouwen en dappere strijders, met eeuwige trouw en diepe smart. Heemskerker Jan Schrama is er dol op.

Hij bewerkte een serie riddergedichten van de 19e eeuwse dichter Willem Hofdijk, zette ze op muziek en liet ze uitvoeren door zijn muzikale vrienden. Resultaat: drie albums met prachtige balladen die de rijke geschiedenis van Noord-, Midden- en Zuid-Kennemerland bezingen.

Om het zijn levenswerk te noemen gaat te ver. Maar cd-maker, troubadour en ideeënman Jan Schrama (1946) is er – tussen veel andere bedrijven door – al wel meer dan twintig jaar mee bezig. Schrijven, schaven en opnemen. „Ik laat mij niet haasten.”

Inmiddels is het hoog tijd om ermee voor de dag te komen: drie albums onder de titels ’De balladen van Noord-, Midden- en Zuid-Kennemerland’, in totaal 36 nummers met onderwerpen van Petten tot Zandvoort en van Osdorp tot Zaanstad.

Middeleeuwen op muziek: Heemskerker Jan Schrama laat ridderlegenden Hofdijk herleven

Rijm

Bron voor de trilogie is de bundel ’Kennemerland balladen’ uit 1850 van de door hem bewonderde dichter Willem Hofdijk. Op zijn beurt haalde deze poëet zijn stof uit de overlevering. Als legendes zijn de ridderverhalen eeuwenlang doorverteld.

De romanticus Hofdijk verzamelde ze, voorzag ze van uitbundige natuurbeschrijvingen en zette ze op rijm. Bijzonderheid: de bundel schreef hij op zijn tijdelijke adres Holland op z’n Smalst in het grensgebied Beverwijk-Velsen.

Elleboog

Schrama had nooit van Hofdijk gehoord tot hij eens in de bibliotheek van Beverwijk met zijn elleboog per ongeluk een boek uit de kast stootte. Hij raapte het op. Het was een boek van ene Willem Hofdijk.

Hij bladerde het door, en zag dat de gedichten gingen over de door hem zo dierbare regionale geschiedenis. In de bundel passeren historische figuren, kastelen en gebeurtenissen de revue. Schrama was meteen ’verkocht’. „Deze wijze van kennismaking was magic, zoiets overkomt mij vaker.”

Middeleeuwen op muziek: Heemskerker Jan Schrama laat ridderlegenden Hofdijk herleven

Alle liederen zijn hem even lief, als ware het zijn kinderen. Om toch een paar favorieten te noemen: ’Bruid van Sonnevelt’ (Egmond), ’De popel van Noorddorp’ (Heemskerk) en ’Volbrachten eed’ (Spaarndam).

Ze spelen zich stuk voor stuk af op en rond de kastelen. Ze gaan over de liefde en over trouw tot in het graf. „Ik weet het: de man had een grote duim’’, zegt Schrama. ,,Maar het zijn heerlijke verhalen in de mooiste taal die ik heb gelezen. Ik vind dat Hofdijk herontdekt moet worden.”

Hij vervolgt: „Zijn gedichten bestaan uit tientallen coupletten, voor mijn doel is dat veel te veel. Dus heb ik ze flink bewerkt, zeg maar verbouwd. De uitgebreide natuurbeschrijvingen heb ik er uit gekapt. De gedichten zijn ingekort tot de kern, met behoud van de mooiste woorden en zinnen.” Vervolgens zette hij de nieuwe coupletten opnieuw op rijm en op muziek.

Child

Voor de muziek putte hij uit de 19e eeuwse verzameling composities van de Amerikaan Francis Child, de zogenoemde Child ballads. „Die traditionals passen qua sfeer uitstekend bij de teksten van Hofdijk. Je kan ze bovendien vrij gebruiken”, aldus Jan Schrama die voor de uitvoering enkele muzikale vrienden inschakelde: Jan van Til, Henk en Emmy Suurling en Lyda Rijs. Anders dan op veel van zijn andere albums zingt of speelt hij zelf niet mee. „Ik zie de ballads als mijn kinderen. Ze verdienen de beste vertolkers.”

De balladen van Noord-, Midden- en Zuid-Kennemerland zijn met een dertigtal andere albums te beluisteren op Jan Schrama’s website: www.kennemerdelta.nl.

Meer nieuws uit Kennemerland

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.