Premium

Waterconsortium opent de jacht op microplastics in gezuiverd afvalwater: een gordijn van bellen in een kanaaltje bij Wervershoof

Waterconsortium opent de jacht op microplastics in gezuiverd afvalwater: een gordijn van bellen in een kanaaltje bij Wervershoof
Anne Marieke Eveleens van de The Great Bubble Barrier legt uit hoe de watermonsters worden genomen.
© Foto TMG
Wervershoof

Een lijn met luchtbelletjes in een smal slootje: heel indrukwekkend is het niet te noemen. Toch trok ’The Great Bubble Barrier’ bij de rioolwaterzuivering in Wervershoof van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) vrijdag een grote schare nieuwsgierigen.

Het waterconsortium, waarin HHNK, drinkwaterbedrijf PWN, The Great Bubble Barrier en wateronderzoeksinstituut KWR zijn vertegenwoordigd, presenteerde de eerste resultaten van een proef. Is zo’n luchtbellengordijn dé manier om achtergebleven microplastics uit gezuiverd afvalwater te halen? Het consortium is sinds een aantal maanden hard bezig om het antwoord op deze vraag te vinden.

Lees ook: Bellenscherm tegen microplastics in Wervershoof werkt, maar meer onderzoek is nodig

Elke twee weken worden in de effluentsloot, die het gezuiverde afvalwater naar de Narre Vliet en uiteindelijk het IJsselmeer brengt, watermonsters genomen. De onderzoekers gebruiken eerst metalen zeven - met steeds kleinere mazen - en uiteindelijk een plankton net. Ze nemen hun monsters op verschillende plekken: voor de Bubble Barrier, op de plek waar het water tegen het bellenscherm botst en verderop.

De speurtocht is naar stukjes plastic die kleiner zijn dan een halve millimeter. En één ding is inmiddels duidelijk: in het effluent (het gezuiverde afvalwater) zitten inderdaad microplastics. Zowel Eelco Pieke van Het Waterlaboratorium als Patrick Bauerlein van KWR hebben ze in de watermonsters aangetroffen.

Waterconsortium opent de jacht op microplastics in gezuiverd afvalwater: een gordijn van bellen in een kanaaltje bij Wervershoof
Bovenaanzicht van het bellenscherm, dat diagonaal in de sloot ligt.
© Foto PR

Bezorgd

,,Het afvalwater dat we hier zuiveren, lozen we via een waterloop op het IJsselmeer. Niet ver van de plek waar PWN de inlaat voor het drinkwater heeft’’, zegt Marjan Leijen, portefeuillehouder schoon water bij HHNK.

,,We zijn al jaren bezorgd over plastics in het water. Voor een deel halen we ze er bij het zuiveringsproces al uit, maar niet alles. Je zou kunnen zeggen: aanpakken bij de bron. Maar die opdracht is niet zomaar te klaren. Aan het einde van de afvalwaterketen moeten we op zoek gaan naar extra stappen om de microplastics uit het water te halen. Schoon water is van levensbelang.’’

Algemeen directeur Joke Cuperus van PWN zegt dat veel van haar bijna 800.000 klanten dénken dat ze water uit het duingebied drinken. Maar het is IJsselmeerwater dat naar de infiltratiepannen wordt getransporteerd.

Waterconsortium opent de jacht op microplastics in gezuiverd afvalwater: een gordijn van bellen in een kanaaltje bij Wervershoof

,,Hier zie je de waterbel in de buurt van Castricum’’, wijst ze naar een foto waarop een opvallende bolling op het wateroppervlak is te zien. ,,Op deze plek komt het IJsselmeerwater aan in het duingebied, een prachtig gezicht. We hebben er wel eens een Duitser aangetroffen, die hier aan het badderen was met een glas champagne in zijn hand.’’

De verontreinigingen die in het oppervlaktewater terecht komen zijn een grote zorg. ,,We worden elke keer weer geconfronteerd met nieuwe stoffen’’, zegt Cuperus: medicijnresten, bestrijdingsmiddelen, plastics. In die laatste categorie werd voorheen met name gekeken naar zichtbare troep: plastic flesjes, tassen en dergelijke. Maar inmiddels staat ook het onzichtbare plastic hoog op de agenda.

De grootste leveranciers van microplastics zijn autobanden. Die raken door slijtage veel kleine deeltjes kwijt. Een regenbui en die microplastics verdwijnen in het riool of in het oppervlaktewater. Ook bekend zijn natuurlijk de microvezels die via de wasmachine in het afvalwater terechtkomen. Fleece kleding is een beruchte leverancier van microplastics.

Waterconsortium opent de jacht op microplastics in gezuiverd afvalwater: een gordijn van bellen in een kanaaltje bij Wervershoof
Een watermonster, dat nog moet worden bewerkt voordat het kan worden onderzocht. Hier zitten naast microplastic ook organische materialen in.
© Foto TMG

Samenwerking

Cuperus is blij met de samenwerking in het onderzoeksproject. ,,In je eentje dingen doen is niet zo slim. We zitten met zijn allen in de waterketen. Ik denk zo: als die microplastics niet in het oppervlaktewater zitten, hoeven wij ze er bij het drinkwaterbedrijf niet uit te halen.’’

De onderzoekers hebben nog geen pasklare antwoorden op de vraag hoe het effluent nog schoner kan worden en of The Great Bubble Barrier ervoor zal zorgen dat zelfs de kleinste stukjes plastic uit het water gehaald kunnen worden. Eelco Pieke meldt dat er bij het bellengordijn nog geen afvang voor plastics is geïnstalleerd. De onderzoekers kijken nu vooral naar hoe de plastics zich bij het bellenscherm gedragen. ,,De verwachting is wel: des te kleiner de deeltjes, des te moeilijker ze te sturen zijn.’’

De bedenkers van The Great Bubble Barrier zijn drie vriendinnen, Anne Marieke Eveleens en Saskia Studer uit Haarlem en Francis Zoet. ,,Als surfers en zeilers zagen we het probleem elke keer weer letterlijk aan ons voorbij drijven’’, legt Eveleens uit. In 2016 presenteerden ze hun plannen, inmiddels werken ze samen met een soortgelijk Duits initiatief en zijn er zes mensen bij gekomen.

,,Bij een eerste proef - in de IJssel - kwamen we erachter dat we met een Bubble Barrier van al het drijvende plastic groter dan een millimeter 82 tot 89 procent kunnen vangen’’, zegt Eveleens. ,,Nu kijken we naar kleiner dan een millimeter. Ik denk niet dat Bubble Barriers in alle watergangen nodig zijn. Maar we hopen dat ze een goede oplossing zijn voor plekken als deze.’’

Meer nieuws uit Regio

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.