Premium

Lithiumbatterijen toenemend gevaar luchtvaart, Haarlemse in toestel met ontplofte powerbank

Lithiumbatterijen toenemend gevaar luchtvaart, Haarlemse in toestel met ontplofte powerbank
Een powerbank in een koffer vliegt in 2018 in brand in een toestel van China Southern Airlines.
© foto youtube
Schiphol

Ze komen in steeds meer apparaten voor en worden ook steeds sterker: lithium batterijen. Maar ze kunnen ook in brand vliegen en dat is een groeiend probleem in de luchtvaart. De internationale luchtvaartkoepel Iata wil nog strengere regels.

Piloten vliegen al jaren met de angst dat er een brand uitbreekt. Lithium batterijen laten zich namelijk moeilijk blussen. In de afgelopen jaren zijn al eens drie vrachttoestellen neergestort, waarbij een Boeing 747 van UPS maar liefst 81.000 batterijen in het ruim had.

Met de opkomst van steeds meer consumentenapparatuur en opladers in de vorm van powerbanks, ontstaan ook meer incidenten in de cabine. In 2017 maakte een KLM-toestel nog een voorzorgslanding tijdens een vlucht naar Kuala Lumpur toen een telefoon oververhit raakte. Een toestel van Ryanair op de luchthaven van Barcelona werd vorig jaar ontruimd toen een powerbank ontplofte. Vorige maand ontplofte ook al een powerbank in de rugzak van een toerist op een luchthaven in Thailand.

Deze week werd bekend dat in navolging van Amerikaanse maatschappijen steeds meer airlines passagiers verbieden om een bepaald type MacBook Pro mee te nemen omdat die batterijen ondeugdelijk zijn. Al eerder mocht de Samsung Galaxy Note 7 vanwege ondeugdelijke batterijen in geen enkel vliegtuig meer mee.

Powerbank

De Haarlemse Tatjana van Run maakte deze zomer angstige momenten mee toen tijdens een vlucht van New York naar Schiphol een powerbank in brand vloog. „Er verspreidde zich plotseling een stinkende rook. Vlak daarna schreeuwde een man ’fire’. Daarna braken angstige momenten uit boven de oceaan”, weet ze nog. De crew wist al snel het vuurtje te blussen. „Maar de stank bleef en na afloop was er niemand om informatie te verstrekken. Wat voor giftige stoffen hebben we ingeademd? In het tijdschrift Nature stond onlangs dat bij dergelijke branden Fluoride gas vrijkomt.”

De Haarlemse meldde het voorval bij KLM en vroeg om opheldering. KLM laat weten dat passagiers tijdens de vluchtinstructies wordt uitgelegd om apparaten in het zicht op te laden. En wie zijn telefoon of powerbank kwijtraakt in de stoel, moet de stoel niet verstellen naar het personeel inschakelen. Wanneer de telefoon knikt, kan kortsluiting ontstaan en daarmee brand.

Training

In aansluiting daarop laat de cabinevakbond VNC aan deze krant weten dat personeel sowieso al getraind wordt op brand blussen. „Daarvoor is een praktijkruimte, compleet met rookgordijnen, brandalarmen en speciale smokehoods zoals we die aan boord hebben. In het theorie gedeelte is nu ook extra aandacht voor de ’moderne brandjes’ veroorzaakt door oververhitte lithiumbatterijen en powerbanks. Lithium heeft als kenmerk dat het moeilijk te blussen en onder controle te houden is, dus kans op opnieuw oververhit raken en weer spontaan brandje krijgen is groot. Na het blussen is koelen uiterst belangrijk. Dat kan door het volledig ondergedompeld te houden in een vloeistof, bij voorkeur water maar het mag zelfs frisdrank, thee of koffie zijn.”

Op de vraag van de Haarlemse passagier of er giftige stoffen vrijkomen bij dergelijke brandjes, kan KLM niet echt antwoord op geven. „Dit soort brandjes is nog relatief nieuw en wereldwijd is nog weinig onderzoek naar gedaan naar de effecten op de gezondheid”, stelt KLM, die benadrukt dat er continu luchtverversing is.

Bagageruim

Een ander gevaar is dat lithium batterijen in het bagageruim in brand vliegen. „Mocht er iets misgaan met een batterij in het ruim, dan hoeft u zich geen zorgen te maken”, schrijft KLM aan Van Run. „In alle vrachtruimen van onze toestellen is een brandblussysteem aanwezig.”

Overigens zijn na de ongelukken met enkele vrachttoestellen, die meestal geen afdoende blussysteem hebben, wel de wereldwijde regels voor het vervoer van batterijen aangepast. Met name de verpakking moest worden verbeterd.

En in passagierstoestellen mogen de lithium-ion batterijen helemaal niet meer in het laadruim worden vervoerd. Dat geldt niet alleen voor powerbanks, maar ook voor laptops, apparaten zoals hoverboards, steps en nu ook voor elektrische sigaretten. Zwaardere batterijen mogen alleen na toestemming in het laadruim mee. Powerbanks en e-sigaretten mogen bij KLM wel in de cabine.

Vracht

Hoewel er steeds meer incidenten met lithium batterijen zijn, naar schatting een tot twee per maand, valt het mee gezien de vele miljoenen vluchten die wereldwijd worden gemaakt. Het probleem zit echter in het toenemend aantal apparaten, ondeugdelijke en beschadigde batterijen. En vrachttoestellen mogen de batterijen wel blijven vervoeren in het laadruim.

„Ondanks nieuwe richtlijnen blijven er problemen rond de verzending van lithium batterijen. Mogelijk wordt de regelgeving per 1 januari 2021 weer aangepast”, laat de Iata weten. Het probleem wordt dit najaar besproken tijdens een conferentie in Nederland.

Meer nieuws uit Amsterdam

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.