Premium

Heemstedenaar André Ran deed duizenden uren research voor boek over luchtvaartjournalist Hugo Hooftman, het schrijven gaat wat minder vlot

1/5
Heemstede

Duizenden uren research stak Heemstedenaar André Ran al in zijn boek over luchtvaartjournalist Hugo Hooftman (1927-1986). ,,Hij was een beetje een rebel, een kwajongen.’’ Met zijn artikelen, tijdschriften en boeken maakte hij generaties jongens enthousiast over de luchtvaart, zo ook Ran. Zonder Hooftman was hij waarschijnlijk nu geen IT’er bij de KLM.

Met de biografie is Ran sinds 2011 bezig. De eerste vier jaar stak hij daar doordeweeks dagelijks meer dan twee of drie uur in, in de weekeinden zelfs vier tot vijf uur. De research heeft Ran (52) bijna afgerond. Nee, met Google kwam hij niet ver, op internet is niet veel te vinden over de luchtvaartjournalist. Ran schreef een kleine honderd personen en instanties aan die in het verleden met Hooftman te maken hebben gehad.

Hij deed tientallen interviews. Zo ook met de drie zoons van Hooftman. ,,Heel bijzonder dat ik met hen mocht praten.’’ Ran bezocht het graf van Hooftman. Aan Bennekom, waar de luchtvaartjournalist woonde, bracht de Heemstedenaar meerdere bezoekjes. Ran interviewde ook de man die in 1948 naast Hooftman zat in het vliegtuig naar het toenmalig Nederlands-Indië. De interviews over zijn held deden Ran veel. ,,Wauw’’, dacht hij vaak. ,,Die heeft naast hem gezeten!’’, besefte hij tijdens het interview over ’de Oost’. Daar was Hooftman in de tijd van de politionele acties als voorlichter van de Koninklijke Luchtmacht. Drie jaar lang schreef hij onder meer krantjes van de luchtmacht vol.

Maar Hooftman kwam beter tot zijn recht toen-ie als zelfstandige ging werken. In 1958 begon hij zijn eigen tijdschrift, Cockpit. ,,Daar is hij wereldberoemd mee geworden.’’ Vooral omdat hij het anders deed dan zijn collega-luchtvaartjournalisten. ,,Zij waren netjes, niet sprankelend. Ze namen bijvoorbeeld alleen over wat de luchtvaartfabrikanten hen gaven.’’

Hooftman ging zijn eigen weg. ,,Hij ging tegen de stroom in.’’ Hij was wars van autoriteiten die hem vertelden wat wel en niet te doen. ,,Als baas ben je niet meer dan ik, vond hij.’’ Toen de journalist een kritisch artikel schreef over een duur banket van de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Luchtvaart, was niet iedereen daar blij mee. ’Wat heb je daar te zoeken?’, vroeg Hooftman zich af. Van het geld van de KNVvL-leden werd naar een ver zonnig oord gereisd waar dure broodjes werden gegeten. ,,Hij schreef het gewoon op.’’

Nadat hij in 1957 had geconstateerd dat de KLM was ingehaald door de concurrentie en ’niet meer haantje de voorste’ was, mocht hij lange tijd niet mee met de persvluchten van de luchtvaartmaatschappij. ,,Ze waren woest.’’ Maar de veelal jonge lezers vraten zijn stukken. Juist omdat ze anders waren en ’niet hiërarchisch’.

Hooftman was de man die met zijn tijdschriften, meer dan honderd boeken en Nederlandse Luchtvaart Encyclopedie talloze jongens enthousiasmeerde voor de luchtvaart. ,,Hij was sprankelend en vernieuwend.’’ Ran kent piloten die zonder de uitgaves van Hooftman nu niet achter de stuurknuppel zouden zitten.

Spion

In zijn ’enthousiasme’ ging hij ook eens flink in de fout, vertelt Ran. Begin jaren zestig nam hij na een ernstig ongeluk tijdens een luchtvaartshow brokstukken mee. Hij haalde zelfs het NOS Journaal. Ook gingen geruchten dat Hooftman spion was van de Oost-Duitse veiligheidsdienst Stasi, omdat hij tijdens de Koude Oorlog foto’s van achter het IJzeren Gordijn bemachtigde. Maar Ran weet zeker dat de journalist geen spion was, hoewel hij dat wel kón worden. Toen ze bij hem voor de deur stonden, weigerde hij.

Ran ziet parallellen tussen zichzelf en Hooftman. ,,Hij was ook onafhankelijk in zijn doen en laten. Hugo inspireert mij. Ik loop ook nooit over de gebaande paden. Ik vind het ook leuk om uniek te zijn.’’ Uit de mond van Ran klinkt dat niet arrogant.

Hij wil de dingen goed doen of doet ze niet. Zo werkt hij niet alleen bij de research voor de biografie. Ran heeft bijvoorbeeld een archief met honderdduizend luchtvaartfoto’s, allemaal zelf genomen. Ook is hij in het bezit van een verzameling van duizenden handtekeningen, van bokser Muhammad Ali tot Moeder Teresa en de bemanning van de Apollo 11. Het gaat hem niet om het hebben van die krabbels zelf. Hij wil ook geen tweedehands handtekeningen. ,,Het doel bereiken op mijn eigen manier, dat geeft een kick.’’ Het handtekeningen verzamelen staat momenteel op een laag pitje.

,,Ik vind veel interessant’’, zegt Ran. Zo is hij al bezig met een nieuw project: het schrijven van korte biografieën van alle KLM-vliegers van voor de Tweede Wereldoorlog. ,,Maak nou eens wat af’’, verzuchtte zijn vrouw al.

Het boek over Hooftman is nog lang niet af. Het schrijven gaat moeizaam. Ran vindt zichzelf meer een researcher dan een schrijver. ,,Ik heb nog nooit iemand gezien die zo goed research heeft gedaan’’, krijg hij te horen. Op hoe hij het opschreef, kreeg hij meer aanmerkingen. Ran krijgt nu hulp van een bevriende professional. Een bestseller wordt het niet, realiseert Ran zich. ,,Dat interesseert me niks. Het boek heeft ook maar een selecte doelgroep, luchtvaartmensen.’’

Ran droomt weleens over het boek, waar hij al een uitgever voor heeft. Dan ziet hij voor zich hoe hij het boek presenteert in het Aviodrome. Bij het graf van Hooftman zweerde hij al eens dat diens biografie echt gaat verschijnen. ,,Ik zal zo trots zijn als ik dat boek af heb.’’

Wessel Mekking

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.