Premium

EK Zandsculpturen in Zandvoort: Monumenten in zand voor 75 jaar vrijheid

EK Zandsculpturen in Zandvoort: Monumenten in zand voor 75 jaar vrijheid
EK Zandsculpturen op het Badhuisplein in Zandvoort.
© Foto United Photos/Paul Vreeker
Zandvoort

Vrijheid geeft vrijheid. Maar vanzelfsprekend is vrijheid nooit. De zes deelnemers aan het achtste Europese Kampioenschap Zandsculpturen in Zandvoort laten het deze week zien op de fraaie openluchttentoonstelling die ze van miljarden zandkorrels optrekken in de badplaats.

’75 jaar vrijheid’ luidt het thema van het EK dit jaar. Daarmee neemt het Zandvoortse evenement alvast een voorschot op de landelijke herdenking van het einde van de Tweede Wereldoorlog driekwart eeuw geleden, zoals die komend jaar in heel Nederland zal worden gehouden.

EK Zandsculpturen in Zandvoort: Monumenten in zand voor 75 jaar vrijheid
Aleksei Rybak uit Rusland: ’Their life for our freedom’.

Die directe link naar de oorlog is duidelijk te zien in het werk van de 41-jarige Rus Aleksei Rybak op de hoek van de Kleine Krocht en de Swaluëstraat, tussen Zandvoorts Museum en gemeentehuis. ’Their life for our freedom’ is de titel van de statige sculptuur waar hij aan schaaft, kerft en veegt. Het is een klassiek oorlogsmonument eigenlijk, erg ’Russisch’ ook wel.

Maar het thema is breder dan die aan het eind van die oorlog herwonnen vrijheid. Het gaat ook in brede zin om de vrijheid te zijn wie je bent, te denken wat je vindt en te geloven wat je gelooft.

Krachtig is het beeld van de Spanjaard Sergi Ramirez (50), winnaar van het EK Zandsculpturen in Zandvoort vorig jaar: drie individuen met een ’ribbon’ op de borst houden ieder een arm in de lucht. Geketend waren ze, maar hun ketens zijn gebroken.

EK Zandsculpturen in Zandvoort: Monumenten in zand voor 75 jaar vrijheid
Sergi Ramirez, Spanje: ’The Challenge of Freedom’.

,,Op de achtergrond speelt dit jaar een tweede thema mee’’, legt Fergus Mulvany (45) uit Ierland uit. Dit is zijn vijfde EK in Zandvoort alweer, in 2017 won hij het. ,,Behalve dat het 75 jaar na de oorlog is, is het dit jaar ook vijftig jaar na Stonewall.’’ De rellen rond het Newyorkse café Stonewall Inn in 1969 markeerden het begin van de activistische homo-emancipatiebeweging.

EK Zandsculpturen in Zandvoort: Monumenten in zand voor 75 jaar vrijheid
Fergus Mulvany uit Ierland: ’Liberty, Equality, Fraternity’.

,,Ik heb een beetje zitten dubben waar ik voor zou kiezen’’, vertelt Mulvany. ,,Of dat ik die twee misschien kon samenbrengen.’’

Met dat idee in zijn hoofd bouwt de Ier nu aan een werk dat vier armen laat zien met handen die verschillende emoties van hun eigenaar tonen. Twee handen zullen elkaar straks vasthouden. Mulvany: ,,In verbondenheid. Voor vrijheid heb je elkaar ook nodig.’’ ’Liberty, Equality, Fraternity’ heeft hij zijn sculptuur gedoopt.

EK Zandsculpturen in Zandvoort: Monumenten in zand voor 75 jaar vrijheid
Viacheslav Iemelianenk uit Oekraïne: ’Go beyond, it’s inner freedom’.

Dat vrijheid kwetsbaar is, komt eigenlijk wel tot uiting in alle zes de sculpturen. In het torso waar de 48-jarige Oekraïner Viacheslav (kortweg ’Slava) Iemlianenko aan werkt bijvoorbeeld. ’Go beyond, it’s inner freedom’ draagt de titel de toeschouwer op. Maar ook in de ’Fragile Structures at the Edge of Collapse’ van Radovan Zivny (46) uit Tjechië is het te zien. Die ’fragiele structuren op het randje van instorten’ blijken in zijn ogen te draaien om de dollar en de euro.

EK Zandsculpturen in Zandvoort: Monumenten in zand voor 75 jaar vrijheid
Radovan Zivny uit Tsjechië: ’Fragile Structures at the Edge of Collapse’.

Niet vanzelf

,,Naar mijn overtuiging krijg je vrijheid niet vanzelf in de schoot geworpen’, zegt de ervaren Nederlandse deelnemer Maxim Gazendam (37), EK-winnaar in 2015. ,,Aan vrijheid zul je ook altijd moeten blijven bouwen.’’

EK Zandsculpturen in Zandvoort: Monumenten in zand voor 75 jaar vrijheid
Nederlander Maxim Gazendam: ’Building Freedom’.
© Foto’s United Photos/Paul Vreeker

Dat idee verbeeldt hij aan de hand van twee uit bouwstenen opgetrokken figuren die op hun beurt bouwen aan een abstracte constructie die de vrijheid moet voorstellen.

,,In een van de hoeken zal ik het werk laten afbrokkelen’’, vertelt Gazendam. Dat afbrokkel-element is vrijwel handelsmerk van de Nederlandse zandkunstenaar. De functie ervan in dit werk mag duidelijk zijn. Gazendam: ,,Vrijheid vraagt onderhoud.’’

’Building Freedom Peace by Piece’ staat er in het zand van zijn werk gekerft. Vrijheid bouw je op in vrede, stukje bij beetje. En als het moet met miljarden zandkorreltjes.

..............

EK Zandsculpturen: hoe en wat?

Sinds afgelopen maandag bouwen zes zandkunstenaars in Zandvoort aan hun verbeelding van vrijheid: vier op het Badhuisplein, een pal voor het Zandvoorts Museum aan de Swaluëstraat en een op het Kerkpein.

Het gebeurt allemaal in het kader van de achtste Europese Kampioenschappen Zandsculpturen.

Zondag 14 juli om 17.15 uur zal een vakjury de winnaar van dit jaar bekend maken.

De werken zijn daarna nog tot oktober te zien.

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.