Premium

Van Tehuis voor militairen naar Tehuis voor klavecimbels: Amerikaanse instrumentenmaker vindt het ideale locatie

Van Tehuis voor militairen naar Tehuis voor klavecimbels: Amerikaanse instrumentenmaker vindt het ideale locatie
Gillis Nienhuis toont een nieuw en een oud ornament in de gevel van Jansweg 34.
© Foto United Photos/Toussaint Kluiters
Haarlem

Het voormalig Tehuis voor militairen aan de Jansweg in Haarlem heeft na de verhuizing van veilinghuis Bubb Kuyper met klavecimbelbouwer Joel Katzman een nieuwe bewoner gekregen. Op zijn initiatief worden nu de verweerde natuurstenen ornamenten in de gevel van het monumentale pand uit 1903 vervangen door frisse exemplaren.

Katzman, van oorsprong afkomstig uit New York, kocht het bijzondere pand al in 2014. Na een interne verbouwing en een langdurig traject met de gemeente over de restauratie van de buitengevel kunnen nu eindelijk de natuurstenen ornamenten worden vervangen.

Wat Katzman betreft waren het kunststof exemplaren geworden, maar daar stak de gemeente een stokje voor.

Die ornamenten verkeerden in zeer slechte staat. Het gaat om twee van de drie guirlandes, gebeeldhouwde versieringen in de vorm van bloemen- en vruchtentrossen, en drie hoofden. Vooral de hoofden waren volgens Katzman zo slecht dat ze dreigden af te brokkelen. De nieuwe exemplaren zijn uitgehouwen door Bambam Steenhouwers, een ambachtelijke steenhouwerij uit Leiden.

Afgietsel

Dat bedrijf heeft een paar maanden geleden al mallen gemaakt van de originele ornamenten. ,,Van een van de hoofden was niet veel meer dan een vage vorm over, de andere twee hadden nog wat meer karakter’’, vertelt steenhouwer Gillis Nienhuis.

,,Op die originelen hebben we twee componenten rubber aangebracht. Dat kun je in alle hoeken en gaten duwen. Als de rubber is uitgehard kun je het vrij gemakkelijk weer verwijderen. Van die rubberen mal maken wij een afgietsel met gips. Dat dient dan als voorbeeld van het natuurstenen exemplaar dat wij uithakken.’’

Bij deze stenen moest Nienhuis goed kijken hoe het origineel er uit zou kunnen hebben gezien. ,,Je moet een klein beetje je fantasie gebruiken. We hebben nog gevraagd of de eigenaren van het pand misschien vereeuwigd wilden worden, maar dat weigerden ze. Het zou hier ook niet echt passen. We hebben ook geen grapjes toegevoegd, zoals sommige steenhouwers doen.’’

Ook van de guirlandes is een mal gemaakt, maar dan van klei, vanwege de omvang van zo’n ornament. Net als de originele exemplaren zijn de nieuwe ornamenten gehouwen uit Baumberger zandsteen.

Nienhuis: ,,Dat is heel kalkig en kwetsbaar voor zure regen. Je hebt het in verschillende kwaliteiten, soms kan het honderden jaren mee. Dat hangt ook af van de lokale omstandigheden. Ik durf te zeggen dat de nieuwe exemplaren zeker weer honderd jaar mee zullen gaan. Als er tenminste geen vreselijk zure regen overheen gaat.’’

Rusteloos

Het markante gebouw heeft al vele gebruikers gekend, weet Joel Katzman.

,,Het kent een rusteloos verleden. Ik ben dit pand toevallig tegen het lijf gelopen toen ik een keer in Haarlem was. Dit is voor mij een ideale locatie, dicht bij Amsterdam, waar ik mijn bedrijf toen nog had. Het stond hier helemaal vol met alleen maar boekenplanken van het veilinghuis. Ik heb het opnieuw ingedeeld, ideaal voor mijn doel. Ik maak nieuwe klavecimbels, al sinds 1978, soms restaureer ik oude. Daar is genoeg vraag naar, ik heb klanten over de hele wereld. Ik heb een wachtlijst van vijf jaar.’’

De begane grond is nu nog ingericht als zijn werkplaats. ,,De voorkamer moet uiteindelijk een salon worden waar concerten kunnen worden gegeven, voor klavecimbel, historische piano’s en ook kamermuziek.’’

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.