Premium

Stoomcursus moet voorkomen dat Statenleden met blauwe pen stemmen of alle hokjes rood kleuren

Stoomcursus moet voorkomen dat Statenleden met blauwe pen stemmen of alle hokjes rood kleuren
Maandag wordt er gestemd voor de Eerste Kamer in de Provinciale Staten. In de Statenzaal van het provinciehuis te Haarlem staan de twee stemhokjes al klaar.
© Griffie Noord-Holland
Haarlem

Arthur van Dijk schorst maandagmiddag de Statenvergadering bijtijds om de verkiezingen voor de Eerste Kamer exact om 15.00 uur te laten beginnen. En hij geeft vooraf de Statenleden een minicursus stemmen.

Van Dijk wil wat doen aan de twijfelachtige reputatie die zijn provincie, waar hij als kersverse commissaris van de Koning is aangesteld, heeft vanwege eerdere missers bij de Senaatsverkiezingen. Nu zijn in het verleden begane blunders geen garantie voor de toekomst...

Hij voorkomt maar liever dat, zoals in 2011, een Statenlid zijn blauwe pen gebruikt in plaats van een rood potlood. Of, zoals in 2007, een Statenlid zeven hokjes rood maakt in plaats van één.

De truc met de blauwe pen - een rode pen had wel gemogen - was van het toenmalige D66-Statenlid Wim Cool, waardoor D66 in de Eerste Kamer slechts vijf zetels kreeg in plaats van de verwachte zes.

Cool had zijn stembiljet zo breed uitgevouwen, dat het potlood uit zijn blikveld raakte en hij uit een impuls zijn pen maar greep. Door de ongeldige stem van Cool ging de zetel naar CDA’er Peter Essers, die met voorkeursstemmen in de Senaat poogde te komen en dat gehonoreerd zag omdat door de actie van Cool de weging van de stemmen uit balans raakte.

Spanning

De vrouw die in 2007 alle hokjes rood kleurde was Cheryl Braam, van GroenLinks. Haar ongeldige stem, die ze zelf verklaarde uit spanning ’door omstandigheden van persoonlijke aard’, kostte de Partij van de Dieren een zetel. De SP kreeg die erbij. GroenLinks werd er weliswaar niet door gedupeerd, tussen haar en de partij kwam het niet meer goed. Tot 2011 zat Braam partijloos in de Staten.

Hoe het kan dat de SP een zetel wint, als een GroenLinks-Statenlid een fout begaat, legt Hylke ten Cate uit. Omdat hij zich dertig jaar met de Senaatzetelverdeling bezighoudt is hij een expert die zich door de onderhandelaars over de restzetels laat raadplegen. Want, restzetels zijn koehandel.

570 Statenleden in den lande en negentien leden van de kiescolleges van Bonaire, Sint-Eustatius en Saba brengen maandag allemaal tegelijk hun stem uit op de kandidaten voor 75 Senaatszetels. De stemmen variëren in gewicht. De stem van een Zuid-Hollands Statenlid weegt 668 stemmen, bijvoorbeeld. En een Noord-Hollands 541.

Wat gaan de vier Denk-Statenleden doen? Hun stemmen zijn te weinig voor een zetel, maar als ze een Zuid-Hollands Statenlid zover krijgen Denk te stemmen, komt een Senaatszetel in beeld. Een Noord-Hollandse stem weegt net te weinig.

Dus het uit FvD gezette Statenlid Robert Baljeu overhalen, vanaf maandag een eenmansfractie, heeft geen zin voor Denk. ,,Wat Baljeu doet is onbekend. Je merkt het wel, als de uitslag in Noord-Holland afwijkt van verwacht’’, zegt Ten Cate. Hoe het kan dat door de blunder van GroenLinkser Braam de Partij van de Dieren een zetel kwijtraakt weet Ten Cate precies.

,,Ik stond erbij toen het gebeurde, in Heiloo, waar de verkiezingen plaatsvonden wegens verbouwing van het provinciehuis. Marianne Thieme van de Partij van de Dieren had GroenLinks zover gekregen een lijstverbinding aan te gaan, zodat GroenLinks vijf zetels zou krijgen en zij één. Een Statenlid van Mooi Utrecht had ze echter overgehaald ook Partij voor de Dieren te stemmen, zodat het vier om twee zou worden. Zij snapte het spelletje uitstekend.’’

Maar het feest ging dankzij de gespannen Braam niet door. Lijstverbindingen zijn in de Senaat sindsdien taboe, waardoor het vandaag toch weer spannend is.

Meer nieuws uit Amsterdam

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.