Premium

Arnout Hauben doet een rondje De Noordzee: een avontuur dicht bij huis

Arnout Hauben doet een rondje De Noordzee: een avontuur dicht bij huis
Holderness, vlak bij Hull in het Verenigd Koninkrijk. Dit gebied heeft in Europa het meeste last van kusterosie.
© Foto de chinezen
Amsterdam

Vijfduizend kilometer reisden de Belgische televisiemaker Arnout Hauben, cameraman Philippe Niclaes en geluidsman en dronepiloot Ruben Callens langs de randen van de Noordzee: van België via Frankrijk naar het Verenigd Koninkrijk, met een tussenstop op de Orkney- en Shetlandeilanden naar Noorwegen en vervolgens via Denemarken, Duitsland en Nederland terug naar Antwerpen. Het team was honderd dagen onderweg.

„Toon me uw kust en ik zeg wie u bent.” Arnout Hauben kan – aan de hand van het landschap op de grens van water en land – inmiddels haarfijn uittekenen hoe de mensen die er wonen in elkaar steken.

„Wij Belgen zijn behoorlijk vervreemd van de zee”, zegt de televisiemaker, die ook wel de Vlaamse Floortje Dessing wordt genoemd. „We hebben 67 kilometer kust en die is helemaal volgebouwd. In Noorwegen is het heel anders, de Noren leven nog steeds in goed evenwicht met de Noordzee. Ze zijn er steenrijk van geworden – vanwege de olie –, maar zijn er ook zuinig op.”

Levensader

De Noordzee is het grootste natuurgebied van Europa en tegelijkertijd een belangrijke economische levensader, die door de Nederlanders, Belgen, Fransen, Engelsen, Schotten, Noren, Denen en Duitsers wordt gedeeld.

Arnout Hauben doet een rondje De Noordzee: een avontuur dicht bij huis
Het team: Arnout Hauben, Philippe Niclaes (camera) en Ruben Callens (geluid en drone).
© Foto de chinezen

„Voor mijzelf is de Noordzee een stukje nostalgie. Ik had een tante aan zee wonen en daar gingen we zomers een paar weken logeren. Het is een jeugdherinnering. Ik heb veel gereisd, maar die Noordzee blijft trekken. De plek waar het land stopt en het water begint. Ik dacht: laten we de Noordzee eens bekijken als een route. Waar kom je uit en wie kom je tegen? En wat hebben zij met de Noordzee? Het is natuurlijk ook een zee met een fenomenale geschiedenis. Het was onze poort tot de rest van de wereld, Rijksweg nummer 1 van onze cultuur. Via de Noordzee verspreidden zich ideeën, maar ook ziektes en oorlogen.”

Nederig

Geboeid door de geschiedenis, de mensen en de verbindingen die kris-kras over de Noordzee te vinden zijn, ging het team op reis. Ze reisden ’nederig’: liftend, per kano, vissersboot en zeilschip; ze legden hele trajecten te voet af en pakten de trein en ander openbaar vervoer op zoek naar geschiedenissen en eigentijdse verhalen.

„Als je op die manier reist, met een rugzak op je rug, kom je op een natuurlijke manier verhalen tegen. We wilden zo veel mogelijk toevallige ontmoetingen.”

Dat laatste lukte buitengewoon goed. „Bijvoorbeeld die twee zussen, Casey en Jen, met wie we zijn gaan picknicken op Mainland – het grootste eiland van de Orkney’s boven Schotland”, zegt Hauben.

Eén van de twee – de jongste van 20 die al twee kinderen heeft – vertelt hoe ze op een van de kleinste eilanden van de groep opgroeide, maar op haar dertiende al naar Kirkwall op Mainland vertrok: „Ik hield meer van de stad dan van verlatenheid.” Hauben: „Je zou bijna denken dat we die picknick vooraf geregeld hebben. Maar het gebeurde spontaan. En het was niet de enige toevallige ontmoeting tijdens onze reis.”

Arnout Hauben doet een rondje De Noordzee: een avontuur dicht bij huis

Het werd een avontuur dicht bij huis. De Noordzee lijkt misschien een klein en onbeduidend zeetje, maar overgeleverd aan de elementen kan een mens zich nietig voelen. „De zee opgaan was buiten mijn comfortzone”, aldus Hauben.

De oversteek van de Shetlandeilanden naar Noorwegen was alles behalve comfortabel. Het begon er al mee dat het oude Noorse schip waarmee ze zouden worden opgepikt op weg naar de eilanden averij opliep op een zandbank. „We hadden geen vervoer”, aldus Hauben. „Maar gelukkig mochten we live op de radio – BBC Shetland – een oproep doen.”

Blind date

Ze konden mee met het hemelsblauwe vissersschip van Marcus en Lewis, de Aspire. Hauben noemt het zelf de spannendste blind date van zijn leven, een lange zware tocht met hoge golven. Het trio had de avond voor vertrek naar een wedstrijd van de Rode Duivels gekeken – met consumptie van net iets te veel bier.

„Dat hielp niet mee, we waren behoorlijk zeeziek.” Maar dat was snel vergeten toen ze de Noorse kliffen en fjorden in zicht kregen. „Alsof we in ’Game of thrones’ terechtkwamen, wat een prachtig landschap.”

Heel anders dan Nederland, met de Afsluitdijk als meest artificiële grens van de Noordzee. „We hebben in Nederland gezeild langs de Waddeneilanden en we hebben het gebied van de Watersnoodramp doorkruist. In Ouwerkerk in Zeeland stuitten we op prefabhuisjes, na de ramp door Noorwegen naar Nederland gestuurd voor de slachtoffers”, zegt Hauben.

In één van die huisjes woont Dick Sies, die als zevenjarige de ramp meemaakte. Hij verloor zijn ouders en zijn jongste zusje en woonde als wees een paar jaar in IJmuiden, voordat hij met een oom en tante weer op Schouwen-Duiveland terechtkwam. Op zijn huisje staan de letters ’Bergen’, dat maakte het verhaal voor Hauben rond. „Daar ben ik op mijn reis ook geweest. Zo zie je maar, we zijn als kustbewoners met elkaar verbonden.”

De tiendelige serie ’Rond de Noordzee’ is vanaf dinsdag (20.25 uur) op bij de VPRO op NPO 2 te zien.

Meer nieuws uit Achtergrond

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.