Wat te doen met landgoed Duinlust in Overveen?

Wat te doen met landgoed Duinlust in Overveen?
Duinlust.
© Foto United Photos/Paul Vreeker
Overveen

Ze hadden gehoopt op realiteitszin, een praktische benadering, en vooral durf. Durf om te erkennen ’dat de landgoederennota in Bloemendaal verloedering in de hand werkt’, aldus de ontwikkelaars van landgoed Duinlust in Overveen.

Maar hun ambitieuze plannen om in nauwe samenwerking met Staatsbosbeheer het landgoed nieuw leven in te blazen staan voorlopig in de ijskast. De plannen zijn in strijd met het beleid, aldus het college van B en W. In het immense landhuis met zes (!) verdiepingen mogen geen appartementen komen, en in plaats van de niet erg fraaie blokkendozen van het CIOS van zo’n zestig jaar geleden mag geen passende nieuwbouw worden neergezet. En dan hebben we het nog maar niet over de andere Rijksmonumenten op het landgoed die staan weg te rotten.

Rijksmonument

Het grote landhuis en de twee voormalige CIOS-gebouwen zijn eigendom van ontwikkelaar Share Estates. Staatsbosbeheer is eigenaar van het openbaar toegankelijke park rond het landhuis en monumentale gebouwtjes als de orangerie en het Noorse chalet. De natuurorganisatie heeft geen geld om alles op te knappen. De verkoop van de appartementen had mede moeten zorgen voor geld om het geheel in stand te houden. Het landgoed is een Rijksmonument en dat schept verplichtingen.

Wat te doen met landgoed Duinlust in Overveen?
Het Noorse chalet.
© Foto HMCMedia

Maar ontwikkelaar Share Estates is terug bij af. Als er niks mag, houdt het op een gegeven moment op. ,,Wat wil de gemeente dan?’’, vragen Bert de Niet (eigenaar van The Share Group), Frank Brouwer (directeur Share Estates) en woordvoerder Menzo Kwint zich af. ,,Je kunt niet terug in de tijd met sommige landgoederen. Er zijn geen miljonairs die hier willen wonen. Dat heeft de vorige eigenaar al geprobeerd. Niemand te vinden. Zelfs Donald Trump woont kleiner. Ook grote bedrijven zoals ING stappen hier niet in. En de talloze formules met bedrijven, lifestyle, gezondheid en sport die hier zijn uitgeprobeerd hebben geen van alle gewerkt.’’

Borski

Landgoed Duinlust maakte vroeger onderdeel uit van het grote imperium van de familie Borski die ook het nabij gelegen Elswout bezat. Johanna Jacoba Borski (1828-1912), die met haar neef David van der Vliet was getrouwd, liet in 1881 op Duinlust een kast van een landhuis neerzetten in neorennaissancestijl. Aan de overkant van de weg, tegen Elswout aan, kwam een ommuurde moestuin met kassen, Duinlusthoek genaamd, dat nu in de volksmond het landje van Goof heet.

Maar die glorietijd is al lang voorbij. Tijdens de Tweede Wereldoorlog deed het landhuis dienst als kazerne. Van 1948 tot 2001 was opleidingsinstituut CIOS er gevestigd. Daarna verwisselde het landgoed nogal eens van eigenaar na het zoveelste mislukte exploitatie-avontuur. Particulieren wonen er al tientallen jaren niet meer.

Zieltogend

Momenteel leidt het geheel een kwijnend bestaan en dat is ook te zien. Park en gebouwen staan er zieltogend bij. Vrijwel alles staat leeg, een paar organisaties en particulieren ’met een sympathiek doel’ vullen de gaten voor een zacht huurprijsje.

De ontwikkelaar begon in 2017 vol optimisme aan het avontuur. ,,Voor een realistische toekomst moet je het over een andere boeg gooien. Kantoren willen dit niet. Het landhuis is veel te groot, te ouderwets en vraagt allerlei kostbare aanpassingen alleen al om het te verduurzamen. Er is in Bloemendaal veel vraag naar luxe appartementen voor ouderen. Nou, waar kun je mooier zitten dan hier?’’

Wat te doen met landgoed Duinlust in Overveen?
Het oude, leegstaande lesgebouw van het CIOS
© Foto hmc media

Het opdelen van de villa’s op landgoederen: het mag niet van de gemeente. Alles moet blijven zoals het ooit was. ,,Natuurlijk kennen we de beperkingen die de landgoederennota oplegt, maar we hadden gehoopt op oog voor de realiteit’’, aldus de ontwikkelaar. ,,Je kunt niet alle landgoederen over een kam scheren. Er moet ruimte zijn voor maatwerk. Deze algemene regels leiden tot verloedering. De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed staat achter ons, evenals de afdeling ruimtelijke ordening van de gemeente. Ook wethouder Henk Wijkhuisen is positief over onze plannen, maar moet zich houden aan wat de raad wil.’’

De ontwikkelaar heeft onlangs een presentatie gegeven aan raadsleden. ,,Volgens ons ziet een groot deel van de raad het wel zitten, maar het ontbreekt aan durf. Er is niemand die opstaat en zegt: de landgoederennota werkt verlammend.’’

Het gaat niet alleen om de gebouwen, benadrukken de initiatiefnemers. ,,We trekken op met Staatsbosbeheer. Die heeft geen geld om hier van alles op te knappen. Hoe mooi was het geweest als wij kunnen bijdragen aan het onderhoud? Wij zien het als een win-win-situatie. Gemeenten zetten momenteel in op participatie van burgers, iedereen draagt bij aan het instandhouden en vormgeven van de samenleving. Het is in het belang van Bloemendaal om dit landgoed overeind te houden.’’

Precedent

Een rondgang langs verschillende raadsfracties laat zien dat Share Estates de handen momenteel niet op elkaar krijgt voor de plannen. De politiek wijst erop dat de ondernemer van tevoren wist waar hij aan begon. Een meerderheid zegt niet van plan te zijn het beleid te wijzigen. Ook is er angst voor precedentwerking. ,,Straks komen allerlei andere ontwikkelaars die ook van alles willen.’’

De koppeling Staatsbosbeheer-ontwikkelaar bevalt fracties niet. ,,Staatsbosbeheer moet zijn eigen broek maar ophouden.’’

Hier en daar is nog wat ruimte, zoals bij het CDA en GroenLinks die vinden dat ’een paar appartementen moet kunnen, maar zeker geen vijftien’. Alleen Henk Schell (PvdA) en Rob Slewe van Hart voor Bloemendaal vinden het zonder mitsen en maren een goed plan. ,,Je moet toch wat met zo’n landgoed.’’

Ons Bloemendaal

Ook de stichting Ons Bloemendaal - meestal behoudend - is positief. ,,Wij vinden het een prima idee’’, vertelt bestuurslid Elsbeth van Olffen. ,,De vorige eigenaar heeft geprobeerd een particuliere bewoner voor het landhuis te vinden. Dat is niet gelukt. Het huis vraagt veel onderhoud, evenals het park en de gebouwen in het park. Er is sprake van verwaarlozing. Je kunt wel zeggen ’het is een buitenplaats’, maar dat is het eigenlijk al lang niet meer. Het landhuis wordt al tientallen jaren niet meer particulier bewoond. Dan moet je realistisch zijn. Het is een utopie om te eisen dat dit immense huis door één huishouden wordt bewoond. ’’

Wat te doen met landgoed Duinlust in Overveen?
Tijdelijke huurders in het oude CIOS-gebouw.
© Archieffoto

Van Olffen begrijpt wel waar de schoen wringt. ,,De raad is bang dat er vergelijkingen met de ontwikkeling van landgoed Elswoutshoek zullen worden getrokken. Maar daar liggen de zaken echt anders. Op Duinlust staat een groot landhuis, er staan al bijgebouwen en er is een openbaar park. Lever daar maatwerk, vinden wij.’’

Staatsbosbeheer

Staatsbosbeheer betreurt de weigering van de gemeente. ,,Beheer van landgoederen is alleen maar mogelijk als je ergens geld vandaan haalt’’, aldus Riena Tienkamp van Staatsbosbeheer. ,,Ik vergelijk het maar met landgoed Elswout dat ook ons eigendom is. Om dat in stand te houden zien we ons genoodzaakt om ook daar ontwikkelingen toe te staan. Dan gaat het wel om zaken die niet op gespannen voet staan met de natuur en het concept van een gastvrije, culturele buitenplaats. In het koetshuis op Elswout zit een kunstenaar, in het poortgebouw-woning een coachingbedrijfje. Daar hebben wij tijdelijke ontheffingen voor. We willen ook laagdrempelige horeca realiseren. Als we dat niet doen, kunnen we zo’n terrein niet in stand houden.’’

Wat te doen met landgoed Duinlust in Overveen?
De monumentale trap in het landhuis, afkomstig uit een Frans kasteel.
© Archieffoto

,,En dat geldt ook voor Duinlust. We hebben alleen geld voor het hoogst noodzakelijke onderhoud. Zoals Duinlust er nu bijligt wil niemand er wonen. Maak er appartementen, zeggen wij. Je moet bepaalde ontwikkelingen mogelijk maken om het landgoed te redden.’’

Meer nieuws uit Haarlem

Keuze van de redactie