Premium

Stadsherstel gaat Fort bij de Liebrug opknappen

1/4
Haarlemmerliede

De muren zijn broos en het dak van het Fort bij de Liebrug, behorend tot de Stelling van Amsterdam, lekt als een mand. Maar de restauratie wordt nu voortvarend opgepakt. Recreatieschap Spaarnwoude, provincie Noord-Holland, Staatsbosbeheer en Stadsherstel Amsterdam brachten 1,2 miljoen euro bijeen. Die laatste partij voert het werk uit.

De groene buitenkant van Fort bij de Liebrug ziet eruit als een olieverfschilderij vol craquelé. Een aannemer is bezig de scheuren uit te frezen en zal deze in een later stadium met kalkspecie dichten. Ook op het dak zijn werklui druk in de weer.

Stadsherstel Amsterdam is een particuliere organisatie die sinds 1956 monumentale panden voor de toekomst behoudt. Stadsherstel heeft ruim zeshonderd objecten in en rond Amsterdam gerestaureerd, waarvan acht monumenten behorend tot de Stelling van Amsterdam. Deze partij hoopt een dezer dagen officieel het Fort bij de Liede over te nemen van het recreatieschap Spaarnwoude. ,,Stadsherstel krijgt het fort in ondererfpacht tot 2052’’, vertelt projectleider Alex Rohof van Recreatie Noord-Holland.

De werkzaamheden duren zeker vijf maanden, waarbij vooral de ’schil’ - muren en dak - onder handen wordt genomen. In de herfst zullen rond het fort nog bomen en struiken worden geplant. Ook de naastgelegen, bewoonde genieloods krijgt een opknapbeurt.

De werkzaamheden hebben enige vertraging opgelopen, vertelt Rohof. ,,Er was nog een natuuronderzoek gaande, met name naar de overwintering van vleermuizen. Het vermoeden was dat de vleermuizen overwinterden in de scheuren in muren van dit fort, maar dat bleek niet het geval.’’

Hoe is de samenwerking met Stadsherstel tot stand gekomen? Rohof: ,,We zoeken stevige partners, die niet alleen oog hebben voor exploitatie, maar ook voor de balans tussen commerciële en maatschappelijke waarden van zo’n fort. Wij kennen Stadsherstel als een partij die dat goed doet.’’ Projectleider Willem van Iterson licht toe dat Stadsherstel aan de noordkant van het Noordzeekanaal ervaring heeft opgedaan met het herstel en exploitatie van onder meer Fort bij Krommeniedijk in Uitgeest en Fort aan de Sint Aagtendijk in Beverwijk.

Wandeling

Een wandeling rond dit bouwwerk laat zien dat de staat van onderhoud matig tot slecht is. De stalen deuren, raamluiken en kozijnen zijn er inmiddels uitgehaald, die worden gedemonteerd en ontroest. Na een kleuronderzoek gaat dat terug naar de oorspronkelijke kleur. Het roesten van de scharnieren heeft scheuren in de muur veroorzaakt. Dat wordt uitgehakt en aangeheeld.

De gevel is in 1970 groen geschilderd. Waarom is onduidelijk. ,,Geen enkel fort is geschilderd. Dit is de enige. We krijgen dat er niet meer af, dat is spijtig’’, zegt Van Iterson. ,,We gaan de gevel wel schoonmaken, maar niet stralen met grit. Anders zou je de structuur kapot maken.’’

Iets over de historie. Het Fort bij de Liebrug, in 1914 in gebruik genomen en behorend tot de Stelling van Amsterdam, ligt ingeklemd tussen de Binnen Liede, de spoorweg en de provinciale N200 tussen Amsterdam en Haarlem. De genieloods is nog aanwezig, de fortwachterswoning is gesloopt. De belangrijkste verdedigingstaken waren destijds toebedeeld aan het Fort bij Penningsveer en Fort aan de Liede, dus dit bouwwerk kon kleiner zijn. Het telde een bezetting van zo’n 175 man, terwijl voor de andere en dus grotere forten 300 man normaal was.

Sinds de jaren zeventig werd het fort gebruikt door waardetransportbedrijf Brink’s. Het interieur werd aangepast zodat het geld veilig opgeslagen kon worden. Het fort kreeg de bijnaam Fort Knox, naar een legerpost in de VS waar veel goud ligt opgeslagen.

Brink’s vertrok jaren geleden. Nu biedt het gebouw onderdak aan een wijnhandel, bedrijven voor muziek- en geluidsinstallaties, herstel van paardenzadels, opslag en materialen, beeldhouwen, een wijn- en olijfoliehandel, een meubelmaker en -ontwerper en een gitaar- en vioolbouwer.

We klimmen met een ladder het dak op. Het uitzicht op de Binnenliede is fenomenaal. Duidelijk is te zien dat de populieren rond het fort flink zijn opgekroond. ,,Dat hebben we gedaan om eventuele stormschade te voorkomen’’, weet Rohof. De bomen en de struiken rond het bouwwerk zorgden er destijds voor dat de forten verborgen bleven in het landschap. Het schap zal eind van het jaar nieuwe bomen planten, zodat de singel weer wordt gesloten.

Het dak was destijds niet meer dan beton met aarde erop en gras. Water sijpelt erdoorheen. Inmiddels liggen rollen met bitumen afdekmateriaal klaar om de zaak af te dichten.

Ventilatie

Van Iterson en Rohof hopen dat de werkzaamheden aan dak, gevel en kozijnen eind maart klaar zijn. Vervolgens wordt gepoogd in de vijftien binnenruimten, waar de huurders zitten, een ’duurzaamheidsslag’ te maken door per unit een nieuw ventilatiesysteem aan te brengen. ,,We zijn aan het onderzoeken of we naar lage temperatuurverwarming kunnen gaan, met een warmtepomp wellicht in combinatie met zonnepanelen. De elektra wordt vervangen. Wat ons betreft moet alles in mei of juni klaar zijn.’’

Van Iterson en Rohof zeggen te hopen (en te verwachten) dat de wijnimporteur, beeldhouwer, meubelmaker, zadelhersteller en gitaarmaker regelmatig hun deuren open zetten voor het publiek, dit alles passend in het concept ’gezond, gezellig, zakelijk, culinair’ dat is bedacht voor het gebruik van dit fort. ,,Iedereen moet van de forten kunnen genieten.’’

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.