Premium

Douwe ’Sauw’ Buwalda keert zich tegen grafietregens in zijn Wijk aan Zee: ’Ik heb een ietwat dwars karakter’

Douwe ’Sauw’ Buwalda keert zich tegen grafietregens in zijn Wijk aan Zee: ’Ik heb een ietwat dwars karakter’
Douwe Buwalda is sinds kort weer terug bij de milieucommissie van de Dorpsraad Wijk aan Zee.
© Foto Heleen Vink
Wijk aan Zee

Zijn bijnaam is Sauw maar had net zo goed ’Doekie’ kunnen zijn. Want Douwe Buwalda (57) speelde een bepalende rol in de strijd van Dorpsraad Wijk aan Zee voor strengere milieunormen voor het naburige staalbedrijf. Dankzij die inzet heeft Tata Steel doekfilters moeten bouwen die de uitstoot van fijnstof in belangrijke mate beperken. Na een jaar pauze is Buwalda weer terug in de Dorpsraad en gaat hij aan de slag met de zwarte regens.

Het zijn niet de eerste grafietregens die Douwe ’Sauw’ Buwalda en zijn geliefde Wijk aan Zee meemaken. ,,Het is hetzelfde liedje als eind jaren negentig, toen speelde precies hetzelfde probleem. Best schokkend dat er sindsdien blijkbaar niks is veranderd.’’

Destijds kwam het hele dorp in actie. ,,We hebben het dorp te koop gezet, in elke tuin stond een verkoopbord. De kerk doopten we om tot Lekkerkerk. Aan de vooravond van het schaaktoernooi dat jaar, hebben we de zwarte koningen van de schaakborden gestolen. Die hebben hier nog enige tijd in huis gelegen’’, biecht hij op.

De grafietoverlast in de jaren negentig waaide over, er veranderde niet veel aan de werkwijze bij het staalbedrijf. ,,Nu speelt hetzelfde probleem opnieuw maar dit keer lijkt er meer momentum te zijn om echt een verandering te bewerkstelligen.’’

Zorgen

Toch maakt hij zich in toenemende mate zorgen.

,,Over de eensgezindheid in het dorp of liever gezegd over de verdeeldheid die dreigt te ontstaan. Neem die grote advertentie in de Volkskrant, die open brief aan premier Rutte. Ik snap de beweegreden, om diezelfde reden zit ik in de dorpsraad, maar die advertentie is ongenuanceerd. Echt, met geblèr bereik je niks maar je zet de eensgezindheid in het dorp wel op het spel. En aan verdeeldheid heeft niemand wat.’’

Wijk aan Zee heeft een haat-liefdeverhouding met staalbedrijf Tata Steel, en daar gaat iedereen op eigen wijze mee om.

,,Vroeger had ik een krantenwijk, ik bezorgde ook altijd een krant bij mensen die op Camping Rolandsduin verbleven. Ik trof dat stel eens zittend met hun rug tegen het hek van het hoogoventerrein. Ik liet me de vraag ontvallen waarom ze in godsnaam op deze camping zaten, pal tegen het staalbedrijf aan. Kijk dan naar ons uitzicht, we zien alleen maar natuur’, zeiden ze. En dat zagen ze ook zo lang ze die kant op bleven kijken.’’

Zelf werd hij geboren aan de Dorpsduinen. ,,Mijn pa woont daar nog steeds. Die kwam uit Ureterp, via Arnhem naar de Hoogovens en ging in Wijk aan Zee wonen. Ik heb Friese klompen en een ietwat dwars karakter. Ik mag dan wel een Wijk aan Zeeër zijn, dat Friese zit overduidelijk ook in mijn genen.’’

Hoewel het kustdorp omsloten is door het staalbedrijf zegt Buwalda net als vele andere dorpers juist de natuur om hem heen zo te waarderen. ,,Als ik de zee maar kan zien, dat is het belangrijkste. Het strand is onmisbaar voor me. Om mijn kop leeg te kunnen maken. En ’s zomers ga ik heerlijk met de catamaran het water op. Het leven op en om het strand daar gaat het om.’’

Hij houdt van het kleinschalige van Wijk aan Zee en ook van de bijzondere inwoners die het dorp heeft.

,,Mensen zien elkaar hier nog. Dat merk je als het nodig is. Als ze je een tijdje niet gezien hebben, komen je dorpsgenoten even kijken of alles wel goed gaat. Dat zorgen voor elkaar zit ook in mij. Ik wil zorgen voor mijn dorpje, dat is de reden dat ik weer terug ben in de Dorpsraad Wijk aan Zee. Er dreigde een tekort aan bestuursleden en dus heb ik me weer gemeld. Terug op mijn post bij de milieucommissie.’’

Zee

Buwalda hield als kind al veel van lezen. ,,Ik las alles wat los en vast zat, maar vooral ook graag reisboeken. Vandaar dat ik na de Havo voor de zeevaartschool in Den Helder koos. Ik wilde varen. Op mijn 17e maakte ik mijn eerste reis. Schitterend: zwaar weer op zee, de wereld over. Ik vond werk als stuurman. Tot mijn dertigste heb ik gevaren, toen wilde ik naar de wal, had genoeg van negen maanden per jaar op zee. Ik wilde vastigheid, een meissie, een gezin.’’

,,Het was alleen een slechte tijd om als stuurman naar de wal te gaan. Ik heb meer dan een jaar gezocht naar een baan. In de tussentijd deed ik uitzendwerk bij Hoogovens. Mengtonnen uitbikken, badlokalen schoonmaken, de vieze klussen. Werk dat de vaste krachten niet wilden doen. Op een vacature voor verkeersleider op het semafoor in IJmuiden heb ik direct gereageerd. Ik werd aangenomen en ben er 25 jaar gebleven. De laatste tien jaar als sluismeester. Als je sluismeester bent, dan ben je God, zo was dat vroeger tenminste. Fantastische baan. Helemaal toen de bodem van de Noordersluis werd gerepareerd. In etappes van acht uur. Het scheepvaartverkeer stroopte op. Dan moet je dus schepen drie dagen tevoren al zien in te plannen in krappe tijdvakken. Heerlijk als dat dan lekker loopt.’’

Dorpsraad

Zijn eerste aanraking met de dorpsraad was eind jaren negentig van de vorige eeuw. ,,Ik ging kijken bij een bijeenkomst over de toekomstvisie voor Wijk aan Zee. ’Peilers van de toekomst’, heette dat stuk. Mijn nekharen gingen ervan overeind staan. Er waren alleen maar ondernemers op die bijeenkomst. Dat verbaasde me. ’Kom jij dan bij de dorpsraad’, kreeg ik te horen, en dat heb ik gedaan. Er was een vacature in de commissie milieu, dus daar kwam ik te zitten. Als die vacature in de commissie Ruimtelijke Ordening was geweest, had ik daar terecht gekomen.’’

,,Het kostte me twee jaar om me compleet in te lezen in het reilen en zeilen van het hoogovenbedrijf’’, vervolgt hij. ,,Die tijd is nodig om echt te begrijpen hoe dingen technisch werken zoals ze werken. Mijn vader kon gelukkig het nodige uitleggen. In die tijd was er nog geen overkoepelende milieuvergunning. Elk bedrijfsonderdeel van het staalbedrijf had een eigen milieuvergunning. Ik probeerde door zelf alles bij elkaar op te tellen een totaalbeeld te verkrijgen. Een enorme klus.’’

,,Gaandeweg kreeg ik steeds meer het gevoel dat die vergunningen niet in orde waren, dat er veel te veel ruimte in zat voor uitstoot. In die tijd was Max Albrecht voorzitter van de dorpsraad. Hij was voormalig directeur van het staalbedrijf. Een echte voorzitter, ik keek tegen die man op. Maar ook een voormalig staaldirecteur dus ik werd zenuwachtig toen hij me bij hem thuis ontbood daar boven op die juppenbunker. Hij wilde praten over mijn onderzoek naar de uitstoot van het staalbedrijf. Met knikkende knieën ging ik heen met mijn rapport. Maar wat denk je, hij had alleen maar tips over welke passages ik nog wel wat scherper mocht opschrijven. Hij steunde me in deze missie.’’

Procedure

In 2004 bereidt de provincie een nieuwe overkoepelende milieuvergunning voor alle activiteiten van het staalbedrijf voor. ,,De gemeenten en provincie hadden op voorhand al aangegeven niet met kritiek te komen, in ruil voor woningbouwruimte (Waterlandakkoord). Omdat alles in één vergunning werd ondergebracht was opeens duidelijk hoe er vergund werd. Helemaal bovenin de bandbreedte waarbinnen een milieuvergunning zich moet bevinden. Veel te ruim in mijn ogen, ik voelde aan mijn water dat dit niet goed was. Dat bleek te kloppen. Men verklaarde me aanvankelijk voor gek. Procederen tegen de milieuvergunning van het staalbedrijf. Maar het was geen procedure tegen Tata Steel, het was een zaak tegen de overheid. En de dorpsraad stond pal achter me.’’

De milieuvergunning werd in januari 2007 afgegeven. Dorpsraad Wijk aan Zee diende bedenkingen in tegen de inhoud. ,,Ik kreeg het idee dat de provincie er helemaal niet naar gekeken had en de vergunning gewoon blindelings had afgegeven.’’

In mei 2008 vernietigt de Raad van State de milieuvergunning op belangrijke onderdelen. Het blijkt dat het provinciebestuur de regels aan zijn laars heeft gelapt. Voor veel zware metalen zijn geen uitstootnormen vastgesteld in de vergunning. Voor andere zware metalen is de norm tot wel twaalf keer te hoog. Het meestoken van afvalstoffen door het staalbedrijf in de sinterfabriek (daarin worden ertsen voorbereid) speelt een belangrijke rol. In een jaren voortslepende bodemprocedure haalt Sauw Buwalda zijn gelijk. Het staalbedrijf moet doekfilterinstallaties plaatsen en de milieuvergunning wordt op belangrijke punten aangescherpt.’’

Waardering

Buwalda en het milieuteam van de dorpsraad krijgen veel waardering voor hun aanpak. Voor de Raad van State boden ze als leken succesvol het hoofd aan een advocatenteam van een van de meest vooraanstaande advocatenkantoren van het land. Een aanpak gebaseerd op gedrevenheid, goede dossierkennis en een sterk inhoudelijke insteek. ,,We voerden de procedure tegen de te ruime vergunning die was afgegeven door de Provincie Noord-Holland, niet tegen het staalbedrijf. Met het staalbedrijf is het over het algemeen prima zaken doen is mijn ervaring. Er zijn goede afspraken mee te maken.’’

,,Onze werkwijze kostte tijd maar bleek wel succesvol. Daarom pakt de dorpsraad ook de kwestie rond de grafietneerslag op deze manier aan. Als dorpsraad gaan we eerst het overleg aan met diverse instanties en op de inhoud. Komen we daar niet uit dan blijft altijd de mogelijkheid de rechter een oordeel te laten vellen. Weloverwogen en met instemming van de hele raad. Dat is onze werkwijze en onze koers en is a-politiek en dat willen en moeten we zo houden.’’

Meer nieuws uit Kennemerland

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.