Het Rouwcafé in Heemstede: een plek waar je je verdriet kwijt kunt

Het Rouwcafé in Heemstede: een plek waar je je verdriet kwijt kunt
Initiatiefneemster Ria van Kleef met de speciaal voor het Rouwcafé gebakken troostkoekjes.
© United Photos/Paul Vreeker
Heemstede

Het is voor Ria van Kleef uit Heemstede inmiddels een missie geworden: mensen samenbrengen die een dierbare hebben verloren. Niet in een saai zaaltje met stoelen in een kring, maar in een laagdrempelige, café-achtige setting met koffie, lekkere koekjes, en amusement.

Het Rouwcafé, zoals de Heemsteedse haar idee heeft gedoopt, bestaat inmiddels zeven jaar.

Van Kleef houdt de stichting Het Rouwcafé draaiende, zonder een cent subsidie. ,,Ik pas in geen enkel potje’’, lacht ze. ,,Dus betaal ik alles grotendeels zelf. Gelukkig krijg ik de foyer van De Luifel aan de Herenweg inmiddels gratis, en soms krijg ik ongevraagd giften. De koffie wordt gesponsord door Brokking en Bokslag.’’ Want koffie hoort er uiteraard bij. ,,Niet voor niets is onze slogan ’Er is koffie na de dood’, een bakkie troost, geserveerd met een exclusief ’Westfries troôstkoekie’.’’

Waarom een Rouwcafé? ,,Als nabestaande krijg je doorgaans genoeg aandacht vlak na het overlijden en de uitvaart’’, vertelt Van Kleef. ,,Maar na verloop van tijd wordt er verwacht dat je weer ’normaal’ gaat functioneren. Nabestaanden hebben echter veel meer tijd nodig om een verlies te verwerken dan de omgeving denkt. Ik heb op een gegeven moment zelf een aantal dierbare mensen binnen korte tijd verloren. Je basis valt opeens weg. Nu ben ik goed opgevangen, gelukkig. Maar het gebeuren zette me wel aan het denken.’’

Volgens Van Kleef is het voor veel rouwende mensen lang niet zo vanzelfsprekend om gehoord en begrepen te worden. ,,In onze samenleving is de dood nog steeds een taboe. Het leven moet leuk zijn en vooral leuk blijven. Dood is eng. Daar praten mensen liever niet over. Je omgeving snapt niet waarom je nog steeds in de rouw zit en verdriet hebt. Mensen vinden dat je door moet met je leven. Maar dat kan niet zomaar.’’

Van Kleef vond dat er een plek moest komen waar je in een informele sfeer kunt samenzijn met anderen die ook iemand hebben verloren. Een bijeenkomst in de katholieke kerk van haar vader bracht Van Kleef op een idee. ,,Daar kwamen een keer in de maand allerlei mensen samen, kerkelijk of niet, om dierbaren die waren overleden te herdenken. Daarna was er koffie en konden mensen met elkaar praten, ervaringen delen, lachen en huilen. Ik voelde de drang om ook zoiets te organiseren, maar dan niet in een kerk.’’

De plek moest neutraal en aantrekkelijk zijn. ,,Ik sloeg met ontwerper Bas Hageman aan het brainstormen. We kwamen uit op een soort café-achtige setting: bartafels met krukken. Op de tafels staan boeken over de dood en rouwen, en er is onder meer een laatje in met kaartjes waarop ’dooddoeners’: clichés die je te horen krijgt. ’Gaat het een beetje?’, ’Ben je er al overheen?’, ’Joh, het gaat wel over’. Je omgeving begrijpt niet dat het plezier in je leven weg is. In het Rouwcafé wil ik mensen een plek geven waar ze in een informele sfeer hun verdriet kwijt kunnen.’’

Van Kleef liet een decor maken dat uit elkaar kan, zodat het overal kan worden opgezet en weer kan worden opgeborgen. ,,Ik heb daarvoor geld gekregen van het Vaillant-fonds. Van de gemeente Heemstede kreeg ik bij de start een eenmalige subsidie van 1000 euro voor posters en flyers.’’

Het Rouwcafé startte in 2012. ,,Er waren tachtig mensen. Ook had ik een huisartsencabaret ingehuurd, want amusement hoort erbij.’’ En dat mag soms best schuren, vindt Ria van Kleef. ,,Al moet het dan wel worden gebracht door iemand die weet waarover hij het heeft. Zo zat er bij het cabaret een arts van wie de vrouw aan borstkanker was overleden. Hij bracht het lied: ’Er is een tiet van komen en een tiet van gaan’. Alleen hij kon dat doen, van iemand anders zou je dit niet accepteren.’’

Ook Mylou Frencken, de cabaretière die haar man Bert Klunder had verloren, was een paar keer te gast. ,,Ook zij stond daar als ervaringsdeskundige en was duidelijk geraakt tijdens haar optreden.’’

Het Rouwcafé is regelmatig in De Luifel aan de Herenweg in Heemstede. Er is ook een maandelijkse spin off in Haarlem, Het Rondje van ...., in samenwerking met de stichting Nabestaandenzorg. ,,Dat is in Cups and Leafs in de Zijlstraat. Zonder ons decor weliswaar, maar wel in een gezellige sfeer. Ook daar kun je praten met lotgenoten en is er koffie.’’

En daar horen ook de speciaal voor het Rouwcafé bedachte en gebakken Westfriese troostkoekjes bij. ,,Mijn zus is getrouwd met een bakker uit Broek op Langedijk. De bakkerij maakt de koekjes, die gaan in een mooi doosje en worden geserveerd tijdens de bijeenkomsten. Je kunt de doosjes ook kopen en aan iemand geven. Dat zegt soms meer dan woorden.’’

Het Rouwcafé is vrijblijvend en laagdrempelig. ,,Je komt hier om even niks te moeten. Geen zin om te praten? Prima. Maar we merken wel dat deze setting iets met mensen doet. Het verdriet kunnen we niet minder maken, maar hopelijk kunnen we een beetje troost aanreiken.’’

Op www.hetrouwcafe.nl info over bijeenkomsten en voor inschrijven op de nieuwsbrief. Het Rondje van .... is elke laatste woensdag van de maand van 10-12 bij Theebar Cups and Leafs, Zijlstraat 54 in Haarlem.

Meer nieuws uit Haarlem

Keuze van de redactie