Paul de Leeuw: ’Ik word de brave versie van mezelf’

Paul de Leeuw over zijn vertrek bij BNN/Vara: ,,Dat zure, die felheid, dat misgunnen, daar ben ik vanaf. Dat is bevrijdend.’’
© John Kram

Het was de media-overstap van het jaar: Paul de Leeuw maakte de sprong van BNN/Vara naar RTL4. „Het gevoel was er niet meer.” Maar bij hem thuis was dat allemaal bijzaak. „Dat de kanker uit mijn lichaam is, is veel belangrijker.” Hij blikt terug op 2018: „Het was het jaar van de nieuwe wind door mijn hoofd.”

Nee, écht niet. Het ging niet om het geld. „Als het om centen draaide, was ik al eerder weggegaan, want ik had al vaker goede aanbiedingen gehad van andere zenders. Maar nu was het tijd om te gaan. Bij BNN/Vara zat het al een tijdje niet goed. Het liep niet lekker meer, tussen de leiding en mij.

Twee van de drie directeuren waren opgestapt, zodat er geen beslissingen meer werden genomen. Om nieuwe programma’s te verkopen moest ik zelf mee naar de kopstukken van de NPO. Ik zou een nieuw tweejarig contract met BNNVara afsluiten, maar dat schoot niet op. Niemand leek te weten wat er aan de hand was en wat er moest gebeuren. Dat duurde me te lang.”

Tegelijk was de tv-markt in beweging, dit jaar. John de Mol kocht SBS6, presentatoren schoven over en weer. „Dat leek me een moment om ook eens rond te gaan kijken.” Hoe werkt zoiets? „Ik heb een vertrouwenspersoon gevraagd om te informeren of er ergens anders belangstelling voor me was. Binnen een week hoorde ik dat RTL grote interesse had. Ze kwamen razendsnel met een ontzettend goed aanbod. Zowel creatief als financieel. Toen hakte ik de knoop ook meteen door.”

Voor hij tekende, vroeg hij twee mensen om raad: zijn man en Joop van den Ende. Doen, zeiden ze.

Niet netjes

Heb je niet het idee dat je de omroep die je groot heeft gemaakt in de steek liet? „Nee, de Vara is altijd goed voor me geweest, maar die laatste fase hebben ze niet netjes afgehandeld. Ik was daar zó klaar mee, dus ik had niks meer te verliezen.”

Ze spraken af in het openbaar niet met modder te gooien. Daarom deed het hem toch zeer dat de Vara-gids een ingezonden brief afdrukte met zinnen als: ’Ik kan het niet meer aan om die kop van Paul de Leeuw te zien! Dachten we eindelijk van hem af te zijn, komt hij nu bij RTL terug met dezelfde kermis’. ,,Het naschrift van de redactie is aardig’’, vindt hij. ,,Maar je schrikt van zoveel felheid. Uitgerekend in de Vara-gids. Toen ik die brief las, dacht ik: ’Jongens, waarom plaatsen jullie dat nou? Dat is toch negatief?’ En toen wist ik zeker dat het goed was dat ik daar ben vertrokken. Dat zure, die felheid, dat misgunnen, daar ben ik vanaf. Dat is bevrijdend.”

De top van de publieke omroep dacht nog even dat het een tijdelijk uitstapje zou zijn, van hun voormalige paradepaardje. „Bij de NPO zien ze het als vreemdgaan. Die waren heel aardig. Ze zeiden: ’Over een jaartje zien we je wel terug.’ Maar dat zie ik niet zo snel gebeuren. Ik heb het veel te leuk met de mensen met wie ik nu werk.”

Grote bek

Hou maar op, ander onderwerp. Liever blikt hij vooruit. Op de tv-programma’s die hij voor RTL gaat maken, bijvoorbeeld. De opnamen waarin hij aan de jurytafel zit bij ’Holland’s got talent’ zijn al achter de rug. Hij laat zichzelf daarin van zijn milde kant zien, zegt hij. „Tegen kinderen kan ik niet hard zijn, dus ik kom met opbouwende kritiek. Als iets niet goed is, ga ik er niet met de maaimachine overheen, maar leg ik wél de vinger op de zere plek.”

De tv-kijker kent hem als de taboedoorbrekende bravoure-man met de grote bek. Word je nu opeens de brave versie van jezelf? „Bij ’Holland’s got talent’ wel, ja. Dat is een familieprogramma voor een breed publiek. Dan moet je geen mensen afzeiken. En je moet je ook afvragen of die bravoure-versie van mezelf nog wel past in deze tijd.”

Taboes

Maar als er taboes doorbroken moeten worden, mag de kijker als vanouds op hem rekenen. „Denk nou niet dat ik elke ochtend wakker word met het idee welk heilige huisje ik die dag omver ga gooien, maar sommige onderwerpen vragen erom dat ik er op tv af en toe eens iets over zeg.”

Met de strijd voor homo-acceptatie schiet het aardig op, vindt hij. „Op scholen praten ze nu openlijk over homoseksualiteit. Toen ik een jaar of vijftien, zestien was, kreeg ik al een rode kop als ik iets van Reve las of als we in een museum langs een beeld van een blote man liepen. Nu komen ze al jong uit de kast, hoewel dat op vmbo’s nog niet altijd makkelijk is. Ook door de vertrutting van de maatschappij en de invloed van religie, ligt de acceptatie nog wel onder vuur. En die opmerkingen van Johan Derksen zijn ook niet handig, natuurlijk. Toch geloof ik niet dat Derksen een homo-hater is. Hij is gewoon die verkeerde oom die de verkeerde grappen in de verkeerde setting maakt. Daarover zou ik me niet al te druk maken. De homo-gemeenschap moet ook weer niet te lange tenen hebben.”

Over de schreef

Krijg je bij het keurige RTL de kans om heilige huisjes omver te halen? „Ja, hoor. Het mag af en toe best over de schreef gaan. ’Hollands’s got talent’ leent zich daar niet voor, maar in de programma’s die komen, is alle ruimte om taboes te beslechten.”

Zo brengt hij in het voorjaar een programma in de lijn van zijn sinterklaasshow: ’Paul pakt uit’, gaat het heten. „In iedere uitzending hebben we veel cadeaus, in de vorm van presentjes, hoop, muziek en surprises in de nacht. Het doel is om mensen daarmee met elkaar te verbinden.” In het najaar volgt een programma dat draait om het cijfer één. „Dan moet je denken aan mensen die ergens nummer één in zijn geworden of die hun eerste date of hun eerste nummer één-hit hebben.”

Dwars door het format wil hij de ruimte zoeken om maatschappelijke thema’s aan te snijden. „Dan denk ik aan het gezeur over zwart en wit dat we nu met die Pietendiscussie hadden. Dat we elkaar daarin niks lijken te gunnen, in dit land. Wat mij betreft doen we een uitzending met een volledig zwart publiek.” En dan is er nog iets: hij wil het voor de camera ook wel eens hebben over het gebied net onder de navel. „Van blaas tot prostaat, weet hoe het daarmee staat”, rijmt hij. „Want het is hoog tijd dat alle mannen zich daarop laten controleren.”

Angst

Het onderwerp komt uit zijn eigen koker, want hij had zelf blaaskanker. In zijn theatervoorstelling ’Vette pech’ vertelt hij zijn publiek hoe hij tijdens een vakantie in een Spaans ziekenhuis belandde. „Toen de dokter daar na zijn onderzoek over kanker begon, was ik doodsbang. Dan denk je toch meteen dat je doodgaat?” Op de operatietafel werden tumoren verwijderd. Het viel mee. Geen uitzaaiingen.

Maar het ziekteproces - de pijn, de angst en de tranen bij de controles - hakte erin. Hij is inmiddels helemaal ’schoon’, zoals dat heet.

„Dat de tumoren uit mijn lichaam weg zijn geeft me ruimte en nieuwe moed. Alsof er een bladblazer door mijn hoofd is gegaan. Opeens zag ik weer nieuwe mogelijkheden en barst ik weer van de energie. Ook dat gaf me een flinke duw om naar RTL over te stappen. Er gingen nieuwe deuren van het slot. Dan moet je die wel opengooien.”

Kopzorgen

Heeft het ziek-zijn hem veranderd? Ja en nee, zegt hij. „De ambitie is gebleven. Ik kijk op de ochtend na een uitzending nog altijd meteen naar de kijkcijfers. Dat zit in mijn aard. Met spelletjes wil ik ook altijd winnen. En ik wil nog altijd programma’s maken die ertoe doen.” Maar hij is wat zorgvuldiger met tijd en aandacht, zegt hij. Niks meer morsen. Zo wil hij geen ondernemer meer zijn. Zijn bedrijf en zijn studio heeft hij verkocht. „Inclusief mezelf.” Dat wil zeggen dat hij nu werkt via Medialane, het bedrijf van Iris van den Ende. Inderdaad: de dochter van. „Heerlijk. Geen kopzorgen meer. En geen personeel meer.”

Die nieuwe vrijheid gebruikt hij heel bewust om gas terug te nemen. Dus: „Vier dagen naar New York als mijn man daar de marathon loopt. En niet haastig voor één dag op en neer, zoals voorheen” En ook: „Thuis uitgebreid de tijd nemen om te koken en televisie te kijken.’’ En vooral: Tijd nemen voor zijn familie. Zijn 86-jarige vader woont met zijn tweede vrouw in Polen. „Toen hij dit najaar ziek was, heb ik werk afgezegd en ben ik naar hem toe gegaan.” Vorige maand is hij met zijn moeder naar de musical over Annie M.G. Schmidt geweest. „Daar neem ik nu ook de tijd voor.”

Troost

Hij lijkt op allebei, vertelt hij. „Ik heb de drive van mijn vader en de empathie van mijn moeder. Hij is de ondernemer, zij heeft het sociale en de gezelligheid. Mijn vader importeerde groente en fruit uit het Oostblok. Dat was nog in de tijd van het voormalige IJzeren Gordijn, toen het achter de muur nog volop naar bruinkool rook. Mijn vader had de strategie om zakenrelaties thuis uit te nodigen, want uit ervaring wist hij dat de beste contracten werden getekend op basis van sfeer en gunnen. Dus dan kregen we thuis weer Polen en Bulgaren over de vloer en maakte mijn moeder heerlijke Indische rijsttafels en grote schalen hutspot. De ene keer was ze ze aan het verwennen, de andere keer bood ze troost. Gasten gingen altijd met een goed gevoel naar huis.”

„Ik ben ook wel goed in verwennen en gastvrijheid. Ik kook graag en ik heb aandacht voor mensen. Daar heb ik bij mijn werk ook profijt van. Zo zijn er een paar wereldsterren die mij nog steeds kennen. Blondie, bijvoorbeeld. Toen zij naar Nederland kwam om haar nieuwe album te promoten zei ze dat ze alleen in het programma van ’the fat gay guy’ wilde.”

Showbizz

Hij zit 33 jaar in de showbizz. Wat leerde hij ervan? „Dat ik niet alles in mijn eentje moet willen doen. Omdat je show of je voorstelling er beter van wordt als je er goede mensen bij vraagt. En ik leerde ook dat je niet overal goed in hoeft te zijn, als je je talenten maar combineert. Ik ben echt niet de beste zanger, ik ben zeker niet de beste acteur en ook niet de beste cabaretier. Maar als je me voor publiek laat improviseren, kom ik een heel eind.”

Meer nieuws uit Achtergrond

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.