Premium

De Pianist van Yarmouk speelt in de Philharmonie [video]

De Pianist van Yarmouk speelt in de Philharmonie [video]
Haarlem

Het filmpje waarop te zien is hoe hij tussen de puinhopen van Yamouk, een Palestijnse voorstad van Damascus, piano zit te spelen is nog nèt niet zo iconisch als dat van die Chinees met die twee plastic boodschappentasjes die op het Plein van de Hemelse Vrede in Beijing een colonne tanks tegen hield.

En de impact van die foto van het ’napalmmeisje van My Lai’ in de Vietnamoorlog zal het wel nooit krijgen. Dat waren andere tijden. Maar de beelden van ’De pianist van Yarmouk’ zijn de hele wereld over gegaan. Hij heet Aeham Ahmad, woont tegenwoordig in Duitsland en speelt dinsdag in de Haarlemse Philharmonie met het jazztrio van de Duitse pianist Edgar Knecht.

Levensverhaal

Het levensverhaal van de dertigjarige Ahmed is inmiddels ook in boekvorm verschenen en dat blijk ook zonder dat pianospelen tussen de oorlogsruïnes al een verbazingwekkende geschiedenis.

Hoe hij als kind van Palestijnse vluchtelingen vanuit een getto van Damascus wist door te dringen tot de chicste muziekschool van de stad en vervolgens in Yarmouk, het Palestijnse stadsdeel, zo groot als Haarlem, een klein muziekimperium wist op te bouwen.

De Pianist van Yarmouk speelt in de Philharmonie [video]
De foto waardoor Aeham Ahmad bekend werd, spelend tussen de puinhopen van Yarmouk.
© Foto Niraz Saied

Tot de oorlog uitbrak, Yarmouk omsloten en geïsoleerd werd en er hongersnood uitbrak. In 2015 slaagde Ahmed er in met zijn gezin naar Duitsland te vluchten. Zijn ouders en veel vrienden bleven achter. Voorlopig.

In Duitsland werd hij binnengehaald als ’die pianist van YouTube en Facebook’. Hij vond een huis in Wiesbaden en kreeg veel aanbiedingen om op te treden. Met de Duitse jazzpianist Edgar Knecht maakte hij het album ’Keys to Friendship’.

„De ontmoeting met Edgar was zoiets als thuiskomen voor mij”, zegt de pianist eind november in Amsterdam, waar hij een soloconcert geeft op een solidariteitsavond met Palestina. „Onze plaat is even veel Europees als Arabisch. Echt een ontmoeting. Maar we spelen de meeste Arabische nummers toch meer in Europese stijl, omdat de piano nu eenmaal geen kwarttonen kent.”

Nazitijd

Edgar Knecht is een jazzpianist die naam heeft gemaakt door oude Duitse volksliedjes als basis voor veel van zijn composities te gebruiken. „In het naoorlogse Duitsland was dat absoluut ’not done’”, vertelt hij telefonisch vanuit zijn woonplaats Kassel. „Men associeerde die muziek met de nazitijd. Maar het is natuurlijk al veel ouder.”

„De intendant van het Staatstheater Kassel stelde mij voor om eens met Aeham Ahmad samen te spelen. Dat bleek een ongelofelijke ’click’. Zowel muzikaal als persoonlijk en politiek. We voelden elkaar feilloos aan.”

„We hoefden ons ook geen van beiden te forceren om ons aan de ander aan te passen. De muzikale verschillen tussen Europa en Syrië zijn minder groot dan men vaak denkt. Op een gegeven moment, tijdens een repetitie hier bij mij thuis, speelde ik ’Slaap Kindje, Slaap’. Aeham herkende het onmiddellijk – dat zongen ze in Syrië bijna hetzelfde.”

Op de cd met Edgar Knecht zingt hij veel. „Vooral omdat je nu eenmaal niet alle stukken met twee solopianisten kunt werken”, zegt de Palestijn. „En Edgar vindt mij geloof ik een geweldige zanger. Maar zelf voel ik dat niet zo. Als ik soloconcerten geef dan speel ik ook veel meer piano en zing ik maar een paar nummers.”

Niraz Saied

Nu, eind 2018 leeft er niemand meer in Yarmouk, de stad die zo’n tien jaar gelden nog 140.000 inwoners telde. Velen zijn gevlucht. Maar ook tienduizenden zijn gevangen gezet onder het Assad-bewind en velen van hen zijn in gevangenschap overleden. Onder hen Niraz Saied, die de befaamde foto maakte van Ahmed die in een groen shirt in het verwoeste Yarmouk piano zit te spelen.

Ahmeds ouders zijn half november veilig in Duitsland aangekomen en wonen nu ook in Wiesbaden. Zij mochten het land binnen omdat Aeham zich garant stelde.

„Ik speel tegenwoordig zo’n achtentwintig concerten per maand, in Duitsland en daarbuiten. Het gaat mij goed”, zegt de pianist die zich overigens drommels goed realiseert dat hij zijn vrijheid voor een belangrijk deel heeft te danken aan het feit dat hij in Yarmouk reeds tot een ’sociale media fenomeen’ was uitgegroeid.

„Mensen bewust maken van de oorlog in Syrië, de mensenrechten en de vluchtelingensituatie is heel belangrijk voor mij. En dat doe ik vooral met muziek. Ik ben nu eenmaal een soort ’merk’ geworden: ’De Pianist van Yarmouk’. Daar hoeft voor mij geen blabla over Assad of Poetin omheen. Als mensen er toch iets bij gezegd willen hebben dan lezen ze maar wat voor uit mijn boek. Muziek is communicatie. Een taal die iedereen verstaat die maar wil luisteren. Ik heb ontzettend veel verloren door de oorlog. Maar de muziek helpt mij mijn normale leven weer terug te vinden.”

Muziek: Aeham Ahmad – ’De Pianist van Yarmouk’ – met Trio Edgar Knecht. Dinsdag 11 december, Philharmonie, Haarlem

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.