Boek Marielys Roos over machtsmisbruik en falend bestuur

Boek Marielys Roos over machtsmisbruik en falend bestuur
Marielys Roos (met kater Max): ’Je bent vogelvrij als je zaken aan de kaak stelt’.
© Foto United Photos/Toussaint Kluiters

’Die nacht droomde ik dat Nederveen huilend door Bloemendaal zwierf. Op zoek naar vergiffenis. Waar hij kwam, liepen mensen weg. Niemand die een woord tot hem richtte. Opeens zag ik hem geknield op het gazon voor het gemeentehuis zitten met het hoofd in de handen. Radeloos, zijn haar in de war. Toen ik voor hem stond, keek hij mij met rood doorlopen ogen aan. ’’Sorry, zei hij, sorry’’.’

Dit is een citaat uit het zaterdag verschenen boek ’Alles is hier geheim’ van raadslid Marielys Roos van Hart voor Bloemendaal. Het boek wordt woensdag 14 februari om 17 uur officieel gepresenteerd bij de Kennemer Boekhandel, Kleverparkweg 3 in Haarlem.

Roos heeft zich kostelijk geamuseerd tijdens het schrijven van haar boek over de bestuurlijke perikelen in Bloemendaal. ,,Ik werd er vrolijk van.’’ Het raadslid geeft een onthullend en vermakelijk kijkje in het reilen en zeilen van de lokale politiek in haar gemeente.

Afschrikwekkend

Uiteraard komen haar persoonlijke sores ook aan de orde: haar veroordeling tot 30 dagen cel of een taakstraf wegens ’schending van de ‘geheimhoudingsplicht’, na een aangifte van de inmiddels al lang opgestapte burgemeester Ruud Nederveen. ,,Een politiek proces’’, vindt Roos. ,,Ik dien als afschrikwekkend voorbeeld. Dit gebeurt er als je kritisch bent als raadslid: je eindigt bij de strafrechter.’’

Ze heeft ervoor gewaakt om er een zielig boek van te maken. ,,Ik wilde geen jammerklacht, maar een verhaal over falend bestuur, waarin je als raadslid vogelvrij bent als je zaken aan de kaak stelt.’’ Roos pakt stevig uit tegen deze en gene. Zo omschrijft ze collega-raadsleden en bestuurders als ’zweverig, intimiderend, glibberig, onbetrouwbaar, achterbaks, stiekem of onbenullig’. ,,Ach, het is een persoonlijk verhaal. Ik spaar ook mezelf niet, hoor. Ik kan naïef zijn, en soms vals. Ik weet dat ik heel lastig ben.’’

Failliet

Kern van haar betoog: de huidige politiek is failliet. Om dat aan te tonen neemt ze Bloemendaal als voorbeeld. ,,Ik vond het zo bizar wat ik meemaakte, dat ik dacht: dit kan niet uniek zijn. Dat wordt ook bevestigd door mails die ik krijg uit het hele land. De rode draad: machtsmisbruik door de overheid. De burger loopt tegen een muur en wordt vermorzeld.’’

Ter illustratie van de arrogantie van de macht en het failliet van onze huidige democratie beschrijft ze de bestuurlijke chaos in de periode 2014 - 2017 in Bloemendaal. Haar entree in de politiek, de kennismaking met de verschillende machtsfronten en de mores in de politiek, de dominantie van de VVD, de onkunde en onwil van sommige ambtenaren, tegenwerking van bestuurders, conflicten met collega-raadsleden en burgemeesters.

Parallel daaraan haar verontwaardiging over het belasteren van burgers, haar als strafbaar beschouwde besluit om zogenaamd geheime mails - ’Die allang op straat lagen en iedereen had gelezen’ - te publiceren, de aangifte bij justitie, de in haar ogen onterechte veroordeling door de rechtbank. Ze schrijft over willekeur, niet luisteren naar inwoners, de toenemende neiging van de overheid alles onder de pet te houden. ,,En wij als raadsleden doen er aan mee. De democratie staat onder druk. Met dit boek wil ik de valkuilen schetsen van lokale politiek en de machteloosheid van burgers.’’

Onvrede

De interesse in politiek is tot het nulpunt gedaald, constateert Roos. ,,We zitten met een partijenstelsel dat niet meer aansluit bij deze tijd. De onvrede zie je aan de dalende opkomst bij verkiezingen. Traditionele partijen hebben nog maar weinig binding met hun achterban. Democratie begint dicht bij huis. Inwoners maken zich druk om de verlichting die het niet doet, een gevaarlijk kruispunt, de thuiszorg die onvoldoende is. Op die zaken moet je als lokaal bestuurder en politicus inspelen. Maar dat gebeurt niet. Veel stukken zijn geheim of vertrouwelijk, dus niet te controleren. Daarom keren mensen zich af van de traditionele politiek. Overal ontstaan lokale partijen.’’

,,De traditionele partijen proberen hun machtspositie te redden. Daardoor krijg je allerlei krampachtige toestanden. Raadsleden willen vriendjes blijven met andere partijen die ze nodig hebben of binden zich met handen en voeten aan akkoorden. Ze persen zich in een keurslijf. Alles zit potdicht. Raadsleden kijken naar elkaar en niet naar de inhoud van een probleem en hoe ze dat het beste kunnen oplossen. Er zijn maar weinig mensen in staat te focussen op het algemeen belang. Mijn voorstel: maak werk van het dualisme. Wethouders mogen niet meer aanschuiven bij fracties. Presenteer geen dichtgetimmerd coalitieakkoord. Dat schept ruimte. Investeer in raadsleden door hun kennis op te vijzelen.’’

Uiteraard schrijft ze over haar strafzaak. ,,Ik heb inmiddels negen rechters gezien. Dat is toch waanzin? Een verspilling van aandacht die beter aan echte misdadigers kan worden besteed.’’

Banencaroussel

We zijn drie jaar verder na het voor Bloemendaal desastreuze rapport van burgemeester Aaltje Emmens over falend bestuur. Is er wat veranderd in de gemeente? ,,Welnee, het is slechter geworden. Er is nog veel meer geheim verklaard, er worden nog steeds bestuurlijke fouten gemaakt, het machtsdenken is niet doorbroken. In de afgelopen jaren heb ik tal van zaken gezien die duiden op netwerkcorruptie, integriteitsschendingen, malversaties met vastgoed, schimmige dealtjes, belangenverstrengeling en ga zo maar door. ’’

Uiteindelijk heeft gemeentepolitiek niets met democratie te maken maar met macht, concludeert Roos. Want meedoen levert posities op. Sta je eenmaal aan het roer, dan mag je een wethouder leveren. Misschien word je later gevraagd voor een post bij het waterschap, een statenlidmaatschap, gedeputeerde bij de provincie, of een bestuursfunctie bij een of andere overheidsinstelling. ,,Een bestuurslaag waarin mensen elkaar de bal toespelen. Openheid brengt die banencaroussel in gevaar.’’

Lokale politiek is een schimmig spel, vindt Roos. ,,Wie eerlijk is, streeft naar een rechtvaardig bestuur zonder belangenverstrengeling en opkomt voor zijn idealen, wordt gekraakt. Niet alleen in Bloemendaal. Ik zou tegen burgers willen zeggen: sta op en laat van je horen. Zorg voor beter bestuur. Politiek is van ons allemaal.’’

Meer nieuws uit Haarlem