Met hart en ziel

Foto's Diederik van der Laan

1 / 2
Hanneke van den Berg

Ruim dertig jaar geleden verliet Carine Crutzen de toneelschool. Ofschoon haar docenten allemaal dachten dat ze vooral zou gaan schitteren in klassieke stukken, brak ze door met een tv-serie: ’De brug’. Daarna volgden onder meer ’Oud Geld’, ’Pleidooi’ en ’De Daltons’.

Toch verloor ze het toneel nooit uit het oog. Sterker nog: een leven zonder toneel kan ze zich niet voorstellen.

Onlangs stond ze nog in ’De kersentuin’ van Tsjechov en binnenkort is ze te zien in ’Afterparty’, samen met Renée Fokker en Marie Louise Stheins. ,,Ik zou nooit willen kiezen tussen film, tv en toneel. Toneel is voor mij de moeder van het spelen. Als ik dat niet meer kon doen, zou ik voor mijn gevoel ook het gevoel van het acteren verliezen. Dat wil niet zeggen dat ik niet ongelofelijk van de camera houdt hoor, want dat doe ik wel. Ik vind dat heerlijk. Op toneel doe ik drama en komedie, maar op tv ben ik minder in komische rollen te zien. Daarom vond ik het ook erg leuk om iets als ’Assepoester’ te doen, waarin ik de stiefmoeder heerlijk over de top kon spelen.’’

Tragikomedie

’Afterparty’ is een tragikomedie over drie vrouwen die elkaar terugzien in Marokko. Voor twee van hen is dit de plek waar zij, in hun zoektocht naar geluk, een ingrijpende wending aan hun leven gaven. ,,Het gaat over vriendschap, de zoektocht naar wat vrouwelijkheid is. En naar verlangen’’, zegt Carine Crutzen.

,,’Afterparty’ is een vrije productie. Toen we voor het eerst bij elkaar kwamen, was er nog niet eens een script. Het was meer een idee. Vlak voor de eerste repetitie was het stuk pas klaar. Renée Fokker, Marie Louise Stheins en ik hadden dus eigenlijk ingetekend op Frank Houtappels, de schrijver van het stuk, op Michiel van Erp, de regisseur, op het onderwerp en op elkaar. Als het klopt voor je gevoel, zeg je er ’ja’ tegen. ’Afterparty’ begint als een komedie, maar langzamerhand komen de verhalen achter de façade naar boven. Twee van de drie vrouwen zijn transgender, waarvan ik er eentje ben. We komen samen bij het graf van de arts in Casablanca die ons ooit geopereerd heeft. In het stuk dansen en zingen we, we zijn dronken, er wordt gelachen en er is verdriet. Wat ik zo interessant vind aan het stuk is dat er heel veel vragen worden opgeworpen. Wat is typisch vrouwelijk, wat is nou typisch mannelijk? Het wordt daardoor een heel rijk onderwerp. Het gaat erom wie je verlangt te zijn en hoe belangrijk dat is voor jou als wezen.’’

’Afterparty’ heeft een indrukwekkende speellijst. Vindt ze het na al die tijd nog leuk om avond aan avond hetzelfde stuk te spelen? ,,Mensen denken vaak dat het saai is om steeds dezelfde tekst op te moeten lepelen, maar bij toneel is het mooie dat het elke avond anders is. De zaal is anders, het publiek is iedere avond anders. Op dinsdag zijn de toeschouwers wat afwachtender, moe ook, omdat ze de hele dag gewerkt hebben en de volgende dag weer vroeg op moeten. En op vrijdag begint hun weekend en zijn ze veel uitgelatener. Dat merk je op het toneel. Als acteur moet je op al die veranderingen inspelen.’’

Columns

Veel acteurs repeteren vaak overdag voor een nieuw stuk, terwijl ze in de avond nog met een ander stuk op het toneel staan. ,,Nee, dat doe ik niet meer. Ik vind niet meer dat ik dat moet’’, lacht ze. ,,Bovendien doe ik tegenwoordig nog heel andere dingen. Ik geef soms les op de toneelschool in Maastricht en ik schrijf ook graag. Vooral colums. Daarnaast ga ik op reis voor verhalen in tijdschriften, zoals Happinez en Zin. Sinds mijn twee jongens het huis uit zijn, ze zijn nu bijna twintig en drieëntwintig, heb ik opeens veel meer tijd voor mezelf.’’

Hoe belangrijk is een goede regisseur voor haar? ,,Heel belangrijk natuurlijk. Maar op toneel heb ik nog nooit iemand gehad met wie ik het niet kon vinden. Als je intekent op een stuk, denk je daar natuurlijk van te voren ook over na. Dan weet je dat je daar heel lang mee aan de gang gaat. Bij televisie heb ik het één keer meegemaakt dat ik niet goed overweg kon met de regisseur en dan is zo’n productie best zwaar.’’

Acteurs van hetzelfde niveau zijn ook van groot belang, zegt ze. ,,Als je een goede acteur tegenover je hebt, kun je samen iets opbouwen op het toneel of in een film. Als je niet van hetzelfde niveau bent, bouw jij steeds iets op, terwijl de ander dat dan weer afbreekt. Zo kom je nooit tot iets heel moois.’’

Haar eindexamen op de toneelschool is inmiddels alweer een hele tijd geleden. Daar leerde ze ook haar partner Nico de Vries kennen. ,,In die periode op school probeerde ik nog heel erg te voldoen aan wat de docenten van me verwachtten. En als dat niet lukte, lag ik ’s avonds echt wel eens huilend in mijn bed. Ik had in die tijd het gevoel dat ik op een smal pad liep, waar ik niet vanaf mocht wijken. Toen ik na mijn eindexamen op het toneel stond, voelde ik dat ik steeds vrijer werd, steeds meer durfde. Je leert door ervaring.’’

Veranderd?

Is de toneelwereld in die dertig jaar erg veranderd? ,,Nou, ja, dat denk ik wel. Vroeger mocht en kon er veel meer, omdat er veel meer geld was. Nu programmeren schouwburgen veel voorzichtiger en is het ook veel moeilijker om een vrije productie aan de man te brengen. Onlangs wilden we, net als dat drieluik van Tsjechov waarin ik speelde, een drieluik van Shakespeare van de grond te tillen. Maar uiteindelijk tekenden daar te weinig schouwburgen op in om het rendabel te maken. En dan gaat het hele feest niet door. Dat was wel erg jammer. En het is pure culturele armoede. ’’

,,Ook vind ik het geen goede zaak dat kunstopleidingen in Nederland, dus ook de toneelscholen, subsidie krijgen voor elke afgestudeerde student. Dan komen er dus ook acteurs op de markt, die eigenlijk niet echt goed genoeg zijn. Er is steeds minder werk, dus dat is niet goed op elkaar afgestemd. We hebben nu ook te veel theaters in Nederland. Misschien was dat vroeger niet zo, maar nu krijg je bijna geen enkel theater meer vol. Dat is toch echt iets van deze tijd.’’

Maar ondanks deze moeilijke tijden voor het toneel, is het iets waar Carine Crutzen voor altijd mee verbonden zal blijven. ,,Ik doe het nog steeds met hart en ziel. Iedere keer weer dat publiek veroveren, de mensen naar je toe halen. Zo van: ’kom maar, kom maar naar me toe’. En als je ze dan hebt, dan is er geen enkel gevoel dat daar tegenop weegt.’’

x

Paspoort Carine Crutzen:

Carine Crutzen (4 februari 1961) kwam ter wereld in Heerlen. Na het gymnasium studeerde ze een jaar psychologie in Nijmegen, waarna ze overstapte naar de toneelschool in Maastricht. Ze heeft samen met haar partner Nico de Vries twee zoons, Vincent en Sebastiaan, die beide inmiddels het huis uit zijn.

Ze speelde in tv-producties als ’De Daltons’, ’Oud Geld’, ’Pleidooi’ en ’Vuurzee’. Ook was ze te zien in films als ’Abeltje’, ’De groeten van Mike!’ en ’Majesteit’. In deze productie speelde ze koningin Beatrix, met Jeroen Willems als prins Claus. In april komt de horrorfilm ’De poel’ in de bioscoop, waarin ze een hoofdrol speelt.

Op het toneel was ze onder meer te zien in ’De kus’, ’De geschiedenis van de familie Avenier’, ’De Gijsbrecht van Amstel’ en ’De kersentuin’.

De première van ’Afterparty’ is op 1 februari in Leiden. De uitgebreide speellijst is te vinden op www.hummelinckstuurman.nl

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.