’De benoemde burgemeester heeft geen gezag meer’

Meindert Fennema, emeritus hoogleraar politicologie aan de Universiteit van Amsterdam.© Foto HDC Media

Leonie Groen
Bloemendaal

Een krappe eeuw geleden werden er lanen naar de burgemeester genoemd. Hij (zij had je niet) had aanzien. Maar nu? „De burgemeester heeft geen gezag meer”, zegt Meindert Fennema uit Bloemendaal, emeritus hoogleraar politicologie aan de Universiteit van Amsterdam. Daardoor raakt hij de weg kwijt.

Het is tijd voor de gekozen burgemeester. Dat vindt Fennema die de laatste hand legt aan het boek ’Dorpspolitiek’, dat hij schrijft met gemeenteadviseur en dorpsgenoot Martijn Bolkestein. „De burger moet kiezen. Dat verschaft de burgemeester legitimiteit. En dus gezag.”

In korte tijd zijn er twee waarnemend burgemeesters opgekrast om hun gedrag. Jan Hoekema nam vorige week ontslag in Langedijk. Hij had onterecht een aanvulling van 17.800 euro gekregen op zijn wachtgeld van tachtig procent, nadat hij vertrok als burgemeester van Wassenaar. „Ik vind het een schande”, zegt Fennema. „Maar hij dacht waarschijnlijk: waar gaat het nou helemaal om? En: ’Ik heb het wel verdiend. Ze doen zo lullig tegen mij. De gemeente verplicht mij te wonen in dat veel te grote kuthuis’.”

Hoekema’s vrouw, Marleen Barth, beklaagde zich erover dat de ambtswoning te duur was voor Jans inkomen. Hij was in inkomen achteruit gegaan. „Ze verdienden samen maar twee ton”, schampert Fennema. „Wat een mens nodig heeft is relatief. Of hij dacht ’ik werk toch heel hard’. Als je dat zo voelt kun je op allerlei manieren gaan reageren. Dan kun je zeggen ’fuck you’, ik wil toch dat geld. Hij had dat geld helemaal niet moeten willen hebben.”

Fennema beschrijft in het boek het tanende gezag van de burgemeester. „Vroeger was het een erebaantje, ingevuld door mensen van aristocratische komaf. Die hadden vermogen. Die hadden het burgemeestersambt niet nodig om geld te maken.’’

,,Na de Tweede Wereldoorlog werden er veel burgemeesters, die in de oorlog waren vervangen door NSB’ers, in hun functie teruggezet. Ook werden er oud-verzetsmensen op burgemeestersposten gezet. Er gebeurden tot de jaren zestig ook wel dingen die niet door de beugel konden, maar dat werd dan in eigen kring gecorrigeerd.”

In de protestjaren zestig werd de aristocratische burgemeester volgens Fennema ineens verdacht. „Toen werd het een baantjescaroussel van de grote drie politieke partijen, VVD, CDA en PvdA. „De verzuilde elite leverde een heel ander soort burgemeester af. Dat zijn mensen die iets hebben gedaan voor de partij. Die moeten een baantje krijgen. Nu stemt nog maar de helft van de mensen en daarvan stemt maar een derde op een van de traditionele partijen. Zij hebben noch aristocratisch, noch politiek gezag.”

Over waarnemend burgemeester Fons Hertog van Huizen, in opspraak gekomen door grensoverschrijdend gedrag en afgelopen vrijdag vertrokken, is Fennema kort. „Het heeft iets dwangmatigs.” De gemeente Huizen wil niet zeggen wat er is gebeurd.

Eerder al, in 2006, had Hertog de gemeente Haarlemmermeer in verlegenheid gebracht door publiekelijk toe te geven dat hij surfte naar pornosites op de pc die de gemeente de burgemeester had verstrekt. Dit was overigens al twee jaar bekend in kleine kring. Fennema: „Hoe dom kun je zijn? Hij zal wel bang zijn geweest voor zijn vrouw.” Hertog legde trouwens niet hierom daar zijn functie neer. Dat deed hij in de nasleep van de Schipholbrand in 2005, in het cellencomplex op Schiphol.

Fennema: „Hebzucht en overmatige geilheid zijn karaktergebonden. Mensen weten niet meer waar ze zich aan moeten houden. We leven in het vage wereldje tussen ’doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg’ en de omslag naar de Amerikaanse cultuur waarin je een Audi TT moet hebben om erbij te horen. De tijd is rijp voor de gekozen burgemeester. Dat is hard nodig om zijn positie te versterken.”

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.