Teveel zijpaden in ‘Vals’

Bert Luppes en Betty Schuurmans in ‘Vals’.Foto Phile Deprez

Hanneke van den Berg

Het lijkt zo veelbelovend. Drie acteurs die hun sporen op het podium vele malen verdiend hebben, een veelgeprezen regisseur en een tekst van Lot Vekemans die eerder bejubeld en bekroond werd met ‘Zus van’ en ‘Gif’. Die combinatie moet wel iets moois opleveren.

Het resultaat roept echter twijfels op. ‘Vals’ biedt meer vorm dan inhoud. Het heeft er de schijn van dat regisseur Johan Simons, toch bepaald niet de eerste de beste, niet goed raad wist met de tekst van Vekemans die blijft steken in stereotypen en doodgekauwde statements. Een voorstelling die gemengde gevoelens oproept, kortom.

Aan de vorm ligt het in elk geval niet. Leo de Nijs maakte een even simpel als effectief toneelbeeld: een uit strakke vlakken bestaande wand met slechts enkele rudimentaire bankjes en een speelvlak vol ijsblokjes suggereren een even kille als onpersoonlijke omgeving. Voeg daarbij de doelmatige belichting (Dennis Diels) en de metershoge, drievoudige projecties van harpiste Gwyneth Wentink en je hebt in elk geval een plaatje dat zonder meer boeiend is om naar te kijken.

Maar met een plaatje alleen ben je er nog niet, er moet ook inhoud zijn. En hoewel de tekst van Lot Vekemans zeker niet slecht is, is er op geen enkel moment sprake van verrassing, verhelderende inzichten of oprechte emotie. Over twee zussen gaat het, Kat (Betty Schuurman) en Sis (Elsie de Brauw), de eerste actrice bij het serieuze toneel, de tweede televisiester en graag geziene gast in het Bekende Nederlandercircuit. Zij worden ervan verdacht een vrouw doodgereden te hebben en zitten nu vast voor verhoor. Volgens Kat – die in die nacht achter het stuur zat - heeft ze alleen een kilometerpaaltje geraakt. Sis weet helemaal van niks, want lag ladderzat te slapen. Maar er is een getuige, de wereldvreemde G., een aan lager wal geraakt celbioloog.

Het gegeven van de aanrijding biedt op zich al voldoende aanknopingspunten voor interessante dilemma’s. Bekennen dat zij iemand doodgereden heeft, zal tv-ster Kat haar carrière kosten, zonder dat de dode vrouw daardoor gered wordt. En waarom stak die vrouw zomaar opeens over, was zij wellicht op de vlucht voor de verlopen G? Maar Vekemans wilde kennelijk meer en laat de acteurs tal van zijpaden inslaan. De twee zussen bekvechten opeens over het belang en bestaansrecht van hoge versus lage kunst, de celbioloog ontvouwt zijn theorieën over de invloed van genen en DNA versus omgevingsfactoren.

Hoe hard Elsie de Brauw en Betty Schuurman ook werken, het lukt hen niet om geloofwaardig te blijven. Te vaak nemen zij hun toevlucht tot hysterisch schreeuwen om het gebrek aan werkelijke inhoud te verbergen. Luppes als wereldvreemde ex-wetenschapper is overtuigender. Met zijn wonderlijke, spastische bewegingen en erupties van woorden weet hij een intense dreiging op te roepen. Het is echter niet voldoende om een voorstelling te maken die over de hele linie boeit.

Wat en waar

Vals, door NTGent i.s.m. Het Nationale Toneel; tekst Lot Vekemans; regie: Johan Simons; bijgewoond: 18/9, Amsterdam. Onder meer nog te zien in Amsterdam, Den Haag, Alkmaar en Haarlem. Volledige speellijst: www.nationaletoneel.nl/voorstellingen/vals/agenda

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.