Crisis verpest sfeer op werkvloer

Monnikenwerk

Vakbonden merken angst om in opstand te komen of te staken, zoals in juni wel gebeurde bij de pakketbezorgers van PostNL. Archieffoto Novum

1 / 2
Durk Geertsma

Ook de werkvloer lijdt onder de economische crisis. Defaitisme, frustraties en angst steken de kop op. Ben jij intussen al een laat-maar-waaien-type?

Dat was even schrikken, medio augustus, toen econoom en Nobelprijswinnaar Paul Krugman Nederland een veeg uit de pan gaf. De crisis bestrijden met strenge bezuinigingen? Dat helpt niet om de economie weer op stoom te krijgen, stelde Krugman. Integendeel. Wat je eraan overhoudt, is een achterblijvende economie en een gefrustreerde bevolking.

Frustraties zijn er inderdaad genoeg. Zeker bij wie zijn baan kwijtraakte en nauwelijks opnieuw aan de bak komt. Maar ook bij mensen die nog wél aan het werk zijn. De sfeer op de werkvloer heeft namelijk flink te lijden onder de economische crisis.

Zijn de uitspraken dat de crisis de werksfeer verpest niet wat overdreven? Nee, zo blijkt uit onderzoek van vacaturesite Jobbird. 84 procent van de werknemers bevestigt die uitspraak. Voornaamste oorzaken: toenemende werkdruk, stress omdat je baan misschien wel op de tocht staat, concurrentie met collega’s. Het resultaat? De helft van de werkzoekenden die van baan wil veranderen, wil dat omdat de sfeer op de huidige werkplek te wensen overlaat, aldus onderzoek van uitzendbureau Unique. Een jaar of vijf geleden was dat nog 37 procent. De keuze voor een nieuwe baas wordt inmiddels voor 69 procent bepaald door de sfeer en cultuur in het oude en nieuwe bedrijf.

Minder presteren

Een slechte sfeer binnen een bedrijf kost geld. Wie niet gemotiveerd is, presteert nou eenmaal minder.

Dat blijkt wel uit het verhaal van Violette (42), wier baan en die van een paar collega’s aan het eind van het jaar ophoudt te bestaan. Ten onrechte, vinden zij en haar collega’s. Op andere afdelingen van het productiebedrijf zou nog best werk voor hen te vinden zijn. Maar daar wil het bedrijf niet aan. „En dus tellen we nu af. Niemand loopt nog erg hard. Dat geldt ook voor mij. Ik gooi er niet met de pet naar, maar mijn houding is wel veranderd. Ik doe mijn kunstje en dat is het. Van de extra stap die ik vroeger zou zetten, is geen sprake meer.”

Het betoog van Paul Krugman over de schadelijke effecten van strenge bezuinigingen, sluit aan bij onderzoek van het Duitse Institute for the Study of Labor, eerder dit jaar. Daaruit blijkt dat er in essentie twee soorten werknemers zijn: zij die werk belangrijk vinden en zij die werk onbelangrijk vinden. Dat zie je terug in hun manier van werken. Wie zijn werk belangrijk vindt, gaat er, logisch, serieuzer mee om en vindt het verschrikkelijk werkloos te raken.

Dat klinkt logisch. Opmerkelijk is wel dat de studie aantoont dat een economische recessie die houding kan veranderen. Werknemers die van nature veel waarde hechten aan hun werk, kunnen zich een onverschillige houding gaan aanmeten. En die houding laat zich niet zomaar weer wegpoetsen, als de crisis voorbij is. Het kan jaren duren voordat de positieve instelling terug is.

De oplossing zou volgens velen in handen kunnen liggen van de regering. Als die maar snel genoeg in actie komt, valt het tij nog te keren, is het idee. Elke maatregel die leidt tot hogere lonen en extra werkgelegenheid zou daardoor voorkomen dat gemotiveerde mensen voor lange tijd veranderen in laat-maar-waaien-types.

Intussen gaat het er in Nederland niet vrolijk aan toe binnen bedrijven. Managers worden harder, werknemers zijn bang voor ontslag, er is meer onderlinge competitie en de werkdruk neemt toe, blijkt uit onderzoek van de Landelijke Vereniging van Vertrouwenspersonen (LLV).

Nog een andere zorgelijke ontwikkeling is dat mensen uit angst hun mond houden over dingen die niet kloppen. LVV-voorzitter Anne de Ruiter: „Problemen komen nog steeds voor, maar blijven broeien zonder dat ze worden aangepakt. Dat geeft niet alleen nog meer spanningen, maar kan ook resulteren in ziekte en uitval.”

Angst

Ook de vakbonden CNV en FNV merken dat angst velen ervan weerhoudt in opstand te komen als hun baas onrealistische of onacceptabele eisen stelt. Vicevoorzitter Piet Fortuin van CNV Vakmensen: „Mensen zijn bang dat zij anders de eerstvolgende zijn bij een reorganisatie.”

De bonden stelden in mei dit jaar een zogeheten crisismeldpunt in. Daar kwamen zo’n 150 meldingen binnen van misstanden in bedrijven. Zo zijn er werkgevers die opeens reisuren niet meer uitbetalen. Maar het komt ook voor dat werknemers worden gedwongen loon of vakantiedagen in te leveren. En dan zijn er nog de bazen die hun werknemers ’vrijwillig’ ontslag laten nemen om ze daarna weer in te huren als flexwerker.

Overigens bleek meer dan de helft van de klagers bij het crisismeldpunt anoniem te willen blijven, uit angst voor repercussies.

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.