Nieuw leven voor immens GGZinGeest-terrein in Bennebroek

Ontwikkelaars Ali van Kinsbergen (l) en Kester Wagenvoort van GGZinGeest. United Photos

Margot Klompmaker
bennebroek

Waar ooit zo’n achthonderd mensen leefden is het stil geworden. Veel gebouwen op het terrein van GGZ inGeest - in de volksmond ’Vogelenzang’ - in Bennebroek staan leeg. Een deel ervan is verhuurd, zoals aan de Sparrenbosschool, en instellingen als de RIBW en de Hartekamp. Maar duidelijk is wel dat GGZ inGeest te ruim in zijn jasje zit. De kosten van het instandhouden van de lege gebouwen zijn hoog.

Daarom zijn Ali Kinsbergen en Kester Wagenvoort van de vastgoedafdeling van de instelling druk bezig met een plan om het gebied een nieuwe invulling te geven. ,,Er moet echt wat gebeuren’’, vertellen zij. ,,Dit terrein is ooit opgezet als een grootschalig psychiatrisch ziekenhuis. Dat is het al lang niet meer. Het aantal opgenomen cliënten is sterk gedaald. Het terrein is te groot geworden voor zijn doel.’’

De instelling wil het terrein behouden, maar dan wel met een andere opzet. ,,We willen streven naar meer wisselwerking met de buitenwereld. Een samengaan van zorg, wonen en werken. Ons plan is een aantal gebouwen om te vormen tot woningen of kantoren.’’

Nieuwe kijk

Het gebied werd eind jaren twintig vorig eeuw aangekocht door de Vereniging tot Christelijke Verzorging van Geestes- en Zenuwzieken (zie kader). Het terrein was voor een groot deel zelfvoorzienend. Er was een eigen moestuin. Er werden varkens en koeien gehouden voor de slacht. Er was een eigen watervoorziening, en een ketelhuis van waaruit leidingen liepen naar de diverse gebouwen. In hoogtijdagen woonden er wel 800 mensen. De ommekeer kwam in de jaren tachtig met een nieuwe kijk op het omgaan met psychiatrische patiënten. Besloten werd om mensen niet langer van de rest van de samenleving te isoleren, maar juist dichtbij hun thuissituatie te behandelen. Op het terrein werd het stiller en leger.

Nu wonen er nog zo’n 170 cliënten. De meesten in de nieuwbouw Westerpoort, aan de westkant van het terrein richting Leidsevaart. Ook aan de noordkant van het terrein zitten cliënten. Anderen wonen zelfstandig thuis en komen voor hun behandeling naar Bennebroek.

Blikvangers

Blikvangers op het terrein zijn de gemeentelijke monumenten uit de jaren twintig vorige eeuw, zoals de gebouwen Vogelenzang, Beukenhorst en Lokhorst, de kerk en de hoge watertoren. ,,Er stonden vroeger nog veel meer gebouwen, maar een deel is gesloopt om plaats te maken voor nieuwbouw. Sommige ruimtes waren te gedateerd om aan te passen.’’

De monumentale paviljoens staan voor een deel leeg, op een gebouw na dat is verhuurd aan het RIBW. De watertoren is buiten bedrijf. De kerk wordt incidenteel gebruikt. In het leegstaande voormalige dienstencentrum zit de Sparrenbosschool. De gebouwen langs de Rijksstraatweg zijn verhuurd aan de Hartekamp Groep. Daar wonen tijdelijk cliënten van de Hartekamp, omdat hun eigen terrein wordt verbouwd.

Voor de drie monumentale gebouwen zoekt GGZ inGeest nieuwe bestemmingen, zoals kantoren en woningen. ,,Dat is lastig gezien de beschermde status, maar een uitdaging. Bovendien zou sloop doodzonde zijn want de ligging is prachtig.’’

Een aantal te verouderde gebouwen zal verdwijnen. Wellicht kunnen er op die lokaties eengezinswoningen komen. De instelling wil in nauwe samenwerking met de gemeente Bloemendaal kijken wat mogelijk is. ,,Binnen tien jaar moet dit terrein getransformeerd zijn.’’ Voorop staat dat de omvorming de zorg voor de cliënten van GGZ inGeest niet in de weg mag zitten.

Supermarkt

Dan zijn er nog een paar grote villa’s langs de Rijksstraatweg waar vroeger onder anderen de geneesheer-directeur woonde. De woningen worden nu gebruikt door cliënten, maar zodra die zijn verhuisd worden de villa’s verkocht. Dat is al gebeurd met een andere villa iets meer naar het zuiden.

De gebouwen aan het noordelijke stuk aan de Rijksstraatweg waar nu de Hartekamp logeert gaan weg. Daar zou eventueel een nieuwe Albert Heijn kunnen komen. ,,Er zijn verschillende gesprekken met de supermarkteigenaar geweest, de familie Zwetsloot. Die wil graag en wij vinden het ook een prima invulling.

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.