Beroepseer moet terugkeren in het onderwijs

Citotoets. Foto Kastermans

Citotoets. Foto Kastermans

Wilfred Simons
Amsterdam

Op alle niveaus in het onderwijs klinkt gemopper over de toetscultuur. Toch er is weinig verzet. ,,Iedereen doet netjes wat er van hem of haar wordt gevraagd'', zegt lector Monique Leygraaf van de Hogeschool iPabo in Alkmaar en Amsterdam.

Leerkrachten in het basisonderwijs nemen leerlingen tot en met groep 8 in totaal 72 Citotoetsen af. Als zij de zin en onzin van al die toetsen ter discussie wil stellen, krijgt Leygraaf vaak afhoudende reacties. ,,Leerkrachten zeggen: 'Ja sorry hoor, maar ik moet dit gewoon doen'. Alsof zij niet gaan over wat zij kinderen leren.''

Leygraaf neemt morgen afscheid als lector 'Diversiteit en kritisch burgerschap' van de Hogeschool iPabo. Ze blijft echter als voorheen als docent en onderzoeker aan de hogeschool verbonden. Haar vakgebied, of 'domein' zoals dat in hbo-kringen wordt genoemd, blijft bestaan. Maar omdat de iPabo slechts drie lectoren mag benoemen, wilde het College van Bestuur het lectoraat na acht jaar eens aan een ander domein gunnen.

Socrates

Leygraaf vindt het belangrijk dat de beroepseer terugkeert in de onderwijswereld. Leerkrachten moeten weer zelf durven bepalen wat zij belangrijk vinden om aan hun leerlingen door te geven. Daarvoor moeten zij natuurlijk open staan voor de behoeften van het bedrijfsleven, de overheid en de ouders. Maar net als de Griekse filosoof Socrates in het oude Athene deed, wil Leygraaf de leerkrachten van nu de dorps- en stadspleinen op sturen met de vraag: 'Wat is het goede leven?' En: 'Wat voor samenleving willen wij?' ,,De leerkrachten van nu leiden de mensen op die de samenleving van de toekomst vormgeven.''

Iedereen mag meepraten. ,,Vrijwel niemand heeft een helder omschreven visie op onderwijs, maar iedereen heeft wél flarden van een visie, of beelden van wat onderwijs zou moeten zijn.'' Belangrijk is in elk geval dat de discussie open is en dat de deelnemers 'niet ronddraaien in hun eigen cirkeltje'.Alle vragen mogen worden gesteld, ook de vervelende en tegendraadse. ,,Als toetsen het wenselijke is, oké, waarom dan?''

Facebook

Om het goede voorbeeld te geven, is Leygraaf zelf alvast een discussiegroep begonnen op Facebook. Daarnaast wil ze de pabo's een rol geven bij het formuleren van een onderwijsvisie voor de toekomst. Pabo's mogen, zoals zijzelf afgelopen jaar deed met haar studenten, best discussiëren over de vraag in hoeverre 'wij' verantwoordelijk zijn voor het onrecht dat onze voorvaderen hebben aangedaan in de trans-Atlantische slavernij. Ze hoeven zich niet te conformeren aan de 'heersende toetstendens'.

De scheidende lector kiest zelf ook positie in de discussie. Het onderwijs moet leerlingen stimuleren in hun ontwikkeling tot kritische burgers. ,,We hebben volwassenen nodig die stevig op eigen benen staan, die verantwoordelijkheid durven nemen en die een open gesprek durven aan te gaan met mensen die anders zijn dan zijzelf.''

'Praten over verschil vraagt lef'

Diversiteit is geen gemakkelijk begrip voor veel Nederlanders. In het publieke debat is weinig bereidheid om te luisteren naar afwijkende meningen of om verschillen te erkennen. De 'pietendiscussie' in november en december ziet lector Monique Leygraaf van de iPabo in Amsterdam en Alkmaar als een goed voorbeeld hiervan. Ook de 'belabberde' manier waarmee we omgaan met het slavernijverleden is voor haar een bewijs dat groepsdenken overheerst. ,,Afwijkende meningen worden afgedaan als idioot of niet relevant.''

Nederlanders moeten weer leren om met elkaar een dialoog te voeren. ,,Het onderwijs is een belangrijke plek om dit te oefenen.'' Maar voordat kinderen op school leren hoe zij over elkaars verschillen kunnen praten, moeten eerst de aankomende docenten dat leren. Volgens Leygraaf moeten discussies over slavernij of over Zwarte Piet dus ook op lerarenopleidingen gevoerd worden.

Leygraaf weet dat discussies over diversiteit erg gevoelig liggen en al snel grote emoties losmaken - zeker als er tegendraadse stellingen worden verdedigd. ,,Het diversiteitdebat is zeker niet lief en aardig zijn bij een kopje thee, nee. Het is moeilijk om naar elkaars argumenten en emoties te luisteren. Dat vraagt lef en durf van studenten. Er zijn veel mensen die er niet van willen horen, die al snel roepen dat het 'maar eens afgelopen moet zijn'.''

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.