Kriebelbeestjes: de wesp

© Archief

Ellen de Boer

Zit je net op een terras met een drankje dreigt het gezoem van een wesp. De echt fanatieke stekers zijn niet weg te slaan bij je colaatje.

Het lijkt wel of ze ons vooral dit jaar massaal lastig vallen. Zo was afgelopen vrijdag in deze krant te lezen: ’Lowlandsgangers geplaagd door wespen’. Waarom zijn wespen juist in deze periode van het jaar zo belust op onze zoetigheid? Dik Vonk heeft daar uiteraard het antwoord op.

De ongeveer vijftien soorten limonade- of papierwespen zijn hoger ontwikkeld dan de duizenden andere angeldragers. De limonadewesp is een sociaal dier - in tegenstelling tot de vele andere soorten die solitair leven. In een nest, dat tot een voetbal zo groot kan worden, kunnen duizenden exemplaren wonen.

Papier maché

In de maand april beginnen de jonge koninginnen, net ontwaakt uit hun winterslaap, met het bouwen van een nest. Meestal in een muizenhol, spouwmuur of tegen de onderkant van een schuurdak. ,,Van rietstengels of kaal hout knagen ze vezels af waarvan ze met hun speeksel papier maché maken. In een horizontaal vlak bouwen ze zeskantige celletjes, zoals een bij dat doet’’, legt Dik Vonk uit.

In elke cel legt de koningin een eitje waar vervolgens een larve uitkomt. ,,De koningin voedt de eerste generatie larven. Als die verpopt zijn, worden het werksters die op hun beurt de volgende generaties larven voeden. Dan blijft de koningin thuis om eieren te leggen.’’

Suikerwater

Het voedsel van de larven bestaat uit vlees van bijvoorbeeld rupsen, vliegen en spinnen. ,,Met het uit meer componenten bestaande gif in de angel steekt de wesp bijvoorbeeld een vlieg dood. Vervolgens bijt hij de poten, vleugels en vaak ook de kop af. Het achterlijf, waar de ingewanden inzitten, laat hij liggen. De romp neemt hij mee als voedsel voor de larven.’’

Als dank voor het vlees geven de larven een druppeltje suikerwater aan de werkster. De zoetigheid is de brandstof voor de zo hardwerkende, onvruchtbare wespendame.

Omdat de laatste generatie larven in juli volwassen wordt, krijgen de werksters daarna een probleem. Ze hoeven niet meer te voeden en lopen hun zoete beloning mis. ,,Dus zoeken ze de zoetigheid buiten het nest. Vandaar dat ze op je blikje cola afkomen. Die werksters zijn oud, hebben niets meer om handen,worden chagrijnig en steken vlugger.’’

Werkloze werksters

Hoewel de nieuwe koninginnen - geboren uit de de laatste generatie larven - al in augustus in winterslaap gaan, kunnen de werkloze werksters tot in oktober actief blijven. Dan vertoeven ze vooral in de klimop die in de nazomer bloeit. ,,De nectar van de klimopbloemen is het galgenmaal van de wespen. Vaak door de koude nachten gaan ze vervolgens dood.’’

Om van wespen af te komen, is nog niet zo gemakkelijk. ,,Wat je het beste kunt doen, is ver bij je terras vandaan een wespenverwenplek maken met bijvoorbeeld cola of rijp fruit. Geef wespen een pruim of peer en op je terras zie je ze niet meer. Allerlei andere middelen werken niet, zoals die lokdingen. Als wespen daarin verdrinken, dan ruikt het niet alleen naar suiker, maar ook nog eens naar vers vlees.’’

Een wesp doodslaan, is al helemaal geen optie. ,,Als ze doodgaat, geeft ze een alarmstof af waarop andere wespen afkomen. Mijn vader zei eens: Als je een wesp doodslaat, komen er drie op haar begrafenis.’’

PaspoortLatijnse naam: Vespidae Orde: Hymenoptera Maximale leeftijd: van drie maanden (werksters) tot een jaar (koningin)Soorten in Nederland: 54

Meer info?: www.beesies.nl/wesp.htm

Leuk voor de kinderen: een filmpje van de wesp

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.