Teylers Museum op zoek naar Weissenbruchs

Wie weet waar 'De Lekpoort te Culemborg' van Jan Weissenbruch is?© Teylers Museum

Waar is het schilderij 'De Goilberdingerpoort te Culemborg' van Jan Weissenbruch? Teylers Museum zou het graag willen tentoonstellen naast de gelijknamige ets en aquarel.© Teylers Museum

De aquarel 'De Goilberdingerpoort te Culemborg' van Jan Weissenbruch. Teylers Museum zou het graag willen tentoonstellen naast de gelijknamige ets en het nog niet getraceerde schilderij.© Teylers Museum

De ets 'De Goilberdingerpoort te Culemborg' van Jan Weissenbruch. Teylers Museum zou het graag willen tentoonstellen naast de gelijknamige aquarel en het nog niet getraceerde schilderij.© Teylers Museum

Aan de Lek bij Elshout van Jan Weissenbruch hangt in de Tweede Schilderijenzaal van Teylers Museum.© Teylers Museum

Wie weet waar' De werf Pot te Kinderdijk' van Jan Weissenbruch is?© Teylers Museum

1 / 6
Leontien van Engelen
haarlem

Teylers Museum in Haarlem wijdt in 2016 een grote tentoonstelling aan schilder Jan Weissenbruch (1822-1880), de 'negentiende-eeuwse Johannes Vermeer', zoals hij ook wel wordt genoemd.

Conservator Terry van Druten is druk met de voorbereidingen. Hij is momenteel vooral op zoek naar een aantal schilderijen waarvan niet bekend is waar ze zijn. ,,Je kunt in databases van veilingen wel terugvinden dat een schilderij ooit is verkocht, maar vaak is dat zo lang geleden dat niet meer te achterhalen is aan wie.''

Boven water

Het museum hoopt dat aandacht in de media er voor zorgt dat dit werk van Weissenbruch - dat waarschijnlijk bij particulieren hangt - boven water komt en deel gaat uitmaken van de tentoonstelling. Van Druten is vooral op zoek naar een drietal specifieke schilderijen: 'De Lekpoort te Culemborg', 'De Werf Pot te Kinderdijk' en 'De Goilberdingerpoort te Culemborg'. Teylers bezit werk van Jan Weissenbruch, maar niet veel. Naast een paar aquarellen, tekeningen en etsen bezit het museum alleen het schilderij 'Aan de Lek bij Elshout' dat prominent in de Tweede Schilderijenzaal hangt.

Neef

Iets verderop in dezelfde zaal hangt een schilderij van een molen van Jan Hendrik Weissenbruch (1824-1903), een neef van Jan.  ,,Jan Hendrik is bekender'', vertelt Van Druten. ,,Dat is een van de toppers van de Haagse School, echt een Hollandse impressionist. Jan Weissenbruch is eigenlijk het tegenovergestelde, een echte realist die van die hele scherpe afbeeldingen maakte met van die blauwe luchten. Heel fotografisch op een bepaalde manier.'' De schilder staat vooral bekend om zijn stadsgezichten en landschappen waarin sluizen, stadspleinen en -poorten en ophaalbruggen een prominente plek innemen.

Bijzondere schilder

'Aan de Lek bij Elshout' is volgens Van Druten een bijzonder werk van een bijzondere schilder die bij het grote publiek niet zo bekend is. ,,Het wordt tijd om een tentoonstelling aan hem te wijden en hem de bekendheid te geven die hij verdient.'' De tentoonstelling wordt na Teylers ook nog getoond in het Koekoekhuis in Kleef (Duitsland).

Hermitage

Van Druten inventariseert momenteel waar en in welke nationale en internationale collecties werk van Weissenbruch te vinden is om te kijken welke stukken hij kan tonen. Zo is bekend dat er in de Hermitage in Sint Petersburg werk aanwezig is, maar wordt het waarschijnlijk bijzonder moeilijk om dat naar de tentoonstelling te krijgen. Hij heeft wel goede hoop dat twee andere schilderijtjes getoond kunnen worden die een bijzondere geschiedenis hebben. ,,Die hangen nu in Osborne House op het Island Wight. Dat was het privépaleis van Koningin Victoria en Prins Albert van Engeland. In 1860 kocht Albert, de grote liefde van Victoria, die twee schilderijtjes van Weissenbruch. Maar Albert overleed in 1861 en heeft de schilderijen nooit zelf aan Victoria kunnen geven. Dat gebeurde pas de kerst daarna toen zij ze postuum van hem cadeau kreeg. Ze hangen nu in de 'Queens Sitting Room' en komen als alles goed gaat naar Haarlem.''

Hij vervolgt: ,,Het laat ook zien dat Weissenbruch echt wel iemand van internationale statuur was in die tijd.''

Hulp

De hulp van het publiek wordt dus ingeroepen om een aantal ontbrekende werken te kunnen laten zien. Mensen die iets van Jan Weissenbruch in huis hebben en dat willen uitlenen, kunnen zich melden bij het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie (zie onderaan dit artikel).

,,Ze mogen mij natuurlijk ook mailen of bellen'', zegt Van Druten lachend. ,,Graag zelfs, maar het RKD is het aangewezen instituut om alles goed te documenteren. Dat is ook belangrijk voor de toekomst, dat je over twintig jaar ook nog informatie terug kunt vinden over een bepaald schilderij.''

Hij benadrukt dat het niet alleen om de drie genoemde schilderijen gaat. ,,Alles van Jan Weissenbruch is meer dan welkom. Wie weet wat er nog van hem opduikt dat we überhaupt nog niet kennen!''

Heeft ú wellicht werk van Weissenbruch in bezit?

Teylers Museum is op zoek naar werk van de schilder Jan Weissenbruch waarvan de huidige verblijfplaats onbekend is. Het Haarlemse museum is zelf onder meer in het bezit van een ets en een aquarel van de Goilberdingerpoort in Culemborg (zie afbeeldingen op de linkerpagina), maar zou bijvoorbeeld ook graag het door Weissenbruch gemaakte schilderij van die poort tijdens de tentoonstelling laten zien. Heeft u iets van Weissenbruch in uw bezit en wilt u dit uitlenen voor de tentoonstelling, neem dan contact op met drs. Jeroen Kapelle van het Rijksbureau voor Kunsthistorische Dokumentatie door te mailen naar kapelle@rkd.nl. Alle informatie wordt met de uiterste discretie behandeld.

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.